Điện ảnh Việt Nam: Nguy cơ thua trên "sân nhà"

Phim | 07:44 Chủ Nhật ngày 29/10/2017
(HNM) - Có thể cảm nhận rõ thực trạng đáng lo ngại của điện ảnh nước nhà trước sự lấn át của các đơn vị phát hành phim nước ngoài.

Hàng loạt kiến nghị được nêu ra tại buổi tọa đàm với chủ đề "Điện ảnh Việt Nam - thực trạng và một số vấn đề đặt ra hiện nay", do Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội vừa tổ chức tại Hà Nội, đã gợi mở những hướng đi cho Điện ảnh Việt Nam trong thời gian tới.

Bộ phim “Cô gái đến từ hôm qua” dù chưa thành công như kỳ vọng nhưng vẫn thu hút khán giả đến xem khi chiếu ở rạp.

Mối lo có thật

Chia sẻ mối lo về tình hình phát triển công nghiệp điện ảnh Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Phát hành và Phổ biến phim Việt Nam, ông Nguyễn Văn Nhiêm cho biết: "Hiện nay, phim Việt chiếm khoảng 20-30% thị phần về doanh thu, con số này có thể tăng lên 40-50% nếu có sự hỗ trợ mạnh từ các chính sách của Nhà nước và được cạnh tranh sòng phẳng so với phim ngoại. Tuy nhiên, con số này có thể giảm xuống chỉ còn khoảng 10% nếu tình trạng cạnh tranh như hiện tại vẫn tiếp tục xảy ra".

Ông Nguyễn Văn Nhiêm phân tích: Việc để doanh nghiệp nước ngoài chiếm lĩnh 65% thị phần phát hành phim dẫn đến nhiều hệ lụy. Thông thường, các doanh nghiệp sản xuất vẫn tìm một đơn vị phát hành phim có kinh nghiệm để phát hành. Doanh nghiệp phát hành thường ký hợp đồng cho thuê phim với các chủ rạp để đưa phim ra rạp chiếu trên cơ sở phân chia doanh thu thu được từ bán vé. Tỷ lệ thông thường trên thế giới là tuần đầu không kém hơn 50% cho bên sản xuất và giảm dần theo tuần.

Tuy nhiên, hiện nay, hai doanh nghiệp có thị phần lớn nhất về rạp chiếu phim, nắm phần lớn "đầu ra" của công nghiệp điện ảnh Việt Nam là CGV và Lotte - thường áp đặt tỷ lệ phân chia doanh thu cho nhà phát hành, giữ lại tới 55-60% doanh thu. Vì cần đưa phim ra rạp nên các nhà sản xuất, phát hành phim Việt Nam buộc phải chấp nhận tỷ lệ doanh thu bất hợp lý này, không thể có lợi nhuận để tiếp tục đầu tư sản xuất. Kết quả là kinh phí sản xuất phim Việt Nam ngày càng thấp, chất lượng suy giảm hoặc làm phim tái bản (re-make) phim ngoại, dẫn đến phim nhập ngoại sẽ ngày càng thắng thế trên thị trường...

Ở chiều ngược lại, theo bà Ngô Thị Bích Hạnh, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Bình Hạnh Đan (BHD), nếu nhà phát hành phim Việt Nam nhận chiếu phim của các doanh nghiệp nước ngoài thì phải trả 55% đến 60% doanh thu. Các nhà sản xuất, phát hành phim trong nước đã nhiều lần đề nghị tỷ lệ phân chia đều cho hai phía nhưng đều không được chấp thuận.

Chung mối lo "thua trên sân nhà", ông Nguyễn Danh Dương, Giám đốc Trung tâm Chiếu phim quốc gia nêu tình trạng giảm giá vé xem phim gây bất ổn trên thị trường phát hành và phổ biến phim tại Việt Nam. Ông Dương đơn cử: Từ tháng 9-2017, CGV thực hiện cùng một lúc ba chương trình điều chỉnh giá vé với mức giảm sâu, có lúc lên tới 62,5%, thậm chí là 65,5% so với mức giá cao nhất. Điều này gây ảnh hưởng lớn tới các doanh nghiệp Việt Nam, các đơn vị sự nghiệp nhà nước đang hoạt động trong lĩnh vực chiếu phim, bởi họ buộc phải giảm giá theo để "giữ chân" khán giả, trong khi vẫn phải trả cho CGV mức phí thuê phim ít nhất là 25.000 đồng/vé.

Ông Dương nhấn mạnh: Về lâu dài, hoạt động kinh doanh của các đơn vị chiếu phim nhỏ lẻ bị thua lỗ sẽ dẫn đến đóng cửa, hoặc phải bán rạp cho các nhà đầu tư nước ngoài hoàn toàn có thể xảy ra. Bên cạnh đó, do các doanh nghiệp sản xuất phim khó có khả năng thu hồi vốn nên không khuyến khích được nguồn lực xã hội vào phát triển điện ảnh. Khi để mất thị trường điện ảnh vào tay các doanh nghiệp nước ngoài, rất có thể khán giả Việt Nam sẽ phải hưởng thụ nền văn hóa nước ngoài thông qua điện ảnh.

Gợi mở những giải pháp

Nêu giải pháp nhằm phát triển điện ảnh nước nhà, Chủ tịch Hiệp hội Phát hành và Phổ biến phim Việt Nam Nguyễn Văn Nhiêm đưa ra những phân tích từ kinh nghiệm các nước trên thế giới: "Một số quốc gia có định hướng xây dựng nền điện ảnh mạnh, có bản sắc đã ban hành những chính sách hỗ trợ mạnh cho các doanh nghiệp điện ảnh trong nước. Cụ thể: Nước Pháp lấy toàn bộ thuế đánh vào phim điện ảnh ở rạp tạo thành quỹ để hỗ trợ lại điện ảnh. Trung Quốc có chính sách quản lý hạn ngạch nhập khẩu (kể từ năm 2012 đến nay chỉ có 34 phim nước ngoài được nhập vào Trung Quốc). Hàn Quốc là nước có chính sách bảo hộ điện ảnh rất tốt, bao gồm áp dụng hạn ngạch nhập phim, đến hạn ngạch chiếu phim nội địa bắt buộc hằng năm tại mỗi rạp, kể cả khi ngành Điện ảnh của nước này đã phát triển rất mạnh...".

Luật Điện ảnh cũng có các quy định nhằm bảo vệ, phát triển phim Việt Nam, như quy định tỷ lệ số buổi chiếu phim truyện Việt Nam bảo đảm đạt ít nhất 20% so với tổng số buổi chiếu. Tuy nhiên, quy định này còn sơ sài và trên thực tế không được thực thi đầy đủ. Thừa nhận cần phải sớm sửa đổi Luật Điện ảnh sau hơn 10 năm thực hiện, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội Hoàng Thị Hoa cho biết, sẽ sớm làm việc với các bộ, ngành liên quan để tiếp tục tìm cách tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực thi Luật Điện ảnh, bảo đảm đưa ra những quy định theo kịp với tình hình thực tế của xã hội.

Nguy cơ nền điện ảnh Việt Nam bị kiểm soát bởi các doanh nghiệp nước ngoài trong những năm tới là rất cao, cùng với việc điện ảnh Việt Nam sẽ chỉ là thị trường tiêu thụ của các nền công nghiệp điện ảnh lớn, mất dần công nghiệp sản xuất phim trong nước... là những mối lo có thật. Trong bối cảnh đó, rất cần có chính sách ngắn hạn và dài hạn để phát triển, bảo vệ ngành Điện ảnh Việt Nam, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam hiện đại, đậm đà bản sắc dân tộc.
Mai Hoa
Bình luận
Gõ tiếng Việt có dấu, tối thiểu 15 chữ
Thông báo