- Sau khi chồng chết 2 năm, v́ hoàn cảnh, tôi phải đi bước nữa và sinh thêm được cháu trai, ngoài cháu gái đă có với người chồng cũ. Đời sống rất khó khăn, phải  thuê nhà cấp 4 tại băi Phúc Xá. Mới đây, bố chồng cũ của tôi qua đời, gia đ́nh nhà chồng bán 2 căn nhà được 4 tỷ đồng, trong đó có căn nhà do bố mẹ chồng xây dựng cho chúng tôi khi mới cưới, đă sang tên sở hữu và là tài sản chung của vợ chồng tôi. Nhưng mẹ con tôi không được chia một đồng nào, với lư do tôi đă đi khỏi nhà chồng, không c̣n quan hệ hôn nhân với người chồng cũ.

- Xin hỏi: Theo pháp luật th́ mẹ con tôi có được chia di sản thừa kế của người chồng cũ không?

- Theo quy định của Bộ luật Dân sự th́ người đang là vợ của một người tại thời điểm người đó chết, th́ dù sau đó đă kết hôn với người khác vẫn được thừa kế di sản của người chết (khoản 3 Điều 683).

Với hoàn cảnh cụ thể của chị, sự kiện pháp lư đă phát sinh tại hai thời điểm mở thừa kế, khi người chồng cũ và người bố chồng qua đời. Đối với di sản của người chồng cũ, trước hết, chị được chia một nửa tài sản chung của vợ chồng. Sau đó, nửa phần c̣n lại của người chồng được chia đều cho các thành viên thuộc hàng thừa kế thứ nhất, gồm bố, mẹ chồng và hai mẹ con chị. Như vậy, riêng giá trị căn nhà của vợ chồng chị, nếu bán được 800 triệu đồng th́ hai mẹ con chị được chia 600 triệu đồng.

Đối với di sản của bố chồng, chị là con dâu nên không được hưởng thừa kế. Pháp luật quy định hàng thừa kế thứ nhất chỉ có cha, mẹ đẻ; cha, mẹ nuôi; vợ, chồng và con đẻ, con nuôi của người chết. Các hàng thừa kế thứ hai, thứ ba cũng không có con dâu, con rể. Nếu người con dâu có công đóng góp để duy tŕ và phát triển khối tài sản của bố mẹ chồng, th́ được chia một phần tài sản tương xứng với công sức đóng góp sau khi trích phần tài sản chia cho các thừa kế của bố chồng.

Riêng bé gái là con chung của chị với người chồng cũ th́ cháu c̣n được hưởng kỷ phần thừa kế của bố cháu đối với di sản của ông nội. Đây là trường hợp thừa kế thế vị  v́ bố cháu đă chết trước ông nội.

Quan hệ thừa kế của bé gái này với người chồng mới của chị cũng được pháp luật bảo hộ. V́ cháu đă theo mẹ đến ở cùng bố dượng từ nhỏ. Bộ luật Dân sự có quy định: Con riêng và bố dượng, mẹ kế, nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con th́ được hưởng thừa kế tài sản của nhau. Tuy nhiên bé gái này không được hưởng quyền thừa kế thế vị (nếu có) đối với di sản của ông bà sinh ra bố dượng, cũng như của những người ruột thịt nhà bố dượng, v́ cháu không có quan hệ huyết thống với bố dượng.

Như vậy, bé trai mà chị có với người chồng mới không được hưởng thừa kế di sản của người chồng cũ, v́ tuy là con riêng, nhưng cháu không có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng với người chồng cũ của chị.

Pháp luật xác định quyền thừa kế trên ba cơ sở: quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống và quan hệ nuôi dưỡng.

Luật gia Bùi Công Lư