Hỏi: Vợ chồng tôi hiếm muộn, sống với nhau được 6 năm mà không có con. Sau khi nhận cháu gái 5 tuổi về nuôi th́ nhờ trời, tôi sinh được một cháu trai. Khi cháu được 2 tuổi, không may trong một tai nạn giao thông, ông nội và bố cháu cùng bị tử vong. Bây giờ cháu đang học lớp 1 th́ bà nội cháu qua đời.

Xin hỏi: Căn nhà mà vợ chồng tôi ở cùng với bố mẹ chồng từ ngày cưới có phải chia thừa kế cho người chị gái duy nhất của chồng tôi đang sinh sống ở Vũng Tàu không? Con nuôi tôi có được hưởng thừa kế không?

Trả lời: Tại thời điểm mở thừa kế thứ nhất, khi chồng và bố chồng chị chết v́ tai nạn, tài sản của ông bà được chia đôi, bà được một nửa; c̣n lại nửa phần thuộc di sản của ông. Di sản này được chia cho 2 người ở hàng thừa kế thứ nhất: bà mẹ và cô con gái ở Vũng Tàu. Chồng chị cũng thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông bố, nhưng anh đă chết cùng thời điểm với ông, nên không được hưởng thừa kế của ông. Luật Dân sự quy định: những người có quyền được hưởng thừa kế di sản của nhau đều chết trong cùng một thời điểm th́ họ không được thừa kế di sản của nhau. Với di sản của chồng chị, sau khi chia đôi tài sản chung, chị được một nửa; phần c̣n lại chia cho 4 thừa kế ở hàng thứ nhất của anh, gồm: mẹ đẻ, vợ và 2 con, con nuôi cũng như con đẻ.

Ở thời điểm mở thừa kế thứ hai, khi mẹ chồng chị qua đời, di sản của bà được chia cho hai thừa kế gồm chồng chị và chị gái của chồng chị. Phần của chồng chị th́ con trai chị được hưởng thừa kế thế vị, v́ bố cháu đă chết trước bà nội. Riêng cháu gái, con nuôi của chị th́ không được quyền thừa kế thế vị bố nuôi, v́ con nuôi không có quan hệ huyết thống với ông bà sinh ra bố mẹ nuôi. Cơ sở quyền thừa kế của con nuôi, con riêng là quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng chứ không phải là quan hệ huyết thống. Tương tự, chị cũng chỉ được thừa kế di sản của con nuôi, nhưng không được chia thừa kế di sản của bố mẹ đẻ sinh ra con nuôi. Hai đứa con được thừa kế di sản của vợ chồng chị, với hai phần bằng nhau. Nhưng chúng không thuộc hàng thừa kế thứ hai của nhau, v́ không cùng huyết thống. Chỉ có anh chị em ruột và ông bà nội, ông bà ngoại mới là hàng thừa kế thứ hai của người chết.

Cần lưu ư: ông bà là hàng thừa kế thứ hai của cháu, nhưng cháu không thuộc hàng thừa kế thứ hai của ông bà mà là hàng thừa kế thế vị.

Nếu có tranh chấp th́ ṭa án sẽ giải quyết việc chia di sản của bố mẹ chồng chị theo pháp luật, v́ không có di chúc của những người quá cố.

Luật gia Bùi Công Lư