Hỏi: Ông bà nội tôi có hai con trai, hai con gái nhưng chỉ có hai người con trai sống cùng ông bà. Sau đó, gia đ́nh riêng của bác trai tôi và bố tôi vẫn sống ở diện tích nhà, đất này nhưng ở hai phần tương đối riêng biệt. Bác tôi thường nói sự phân định này “theo bản đồ ở trên xă”. Nay cả bác tôi và cha mẹ tôi đều đă mất. Khi kê khai làm “sổ đỏ”, các anh chị tôi đưa ra một tờ giấy do bác tôi ghi lại với số liệu và vị trí sử dụng nhà khác lệch so với thực tế và phân định trên bản đồ. Đề nghị quư báo cho biết việc cấp “sổ đỏ” dựa trên cơ sở nào ?

Phạm Hoài Kim, Phạm Hoài An (huyện Gia Lâm)

Trả lời: Theo Điều 631 Bộ luật Dân sự, cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của ḿnh; để lại tài sản của ḿnh cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật. Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác. Như vậy, nếu giấy tờ mà bác của các bà để lại được coi là “di chúc” phân chia tài sản cho các con th́ phải chứng minh được  những  tài  sản đó là tài sản thuộc quyền sở hữu của bác.

Điều 50 Luật Đất đai quy định hộ gia đ́nh, cá  nhân được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong trường hợp hộ gia đ́nh, cá nhân đang sử dụng đất ổn định, được Ủy ban nhân dân xă, phường, thị trấn xác nhận không có tranh chấp mà có một trong các loại giấy tờ sau:

- Những giấy tờ về quyền được sử dụng đất đai trước ngày 15-10-1993 do cơ quan có thẩm quyền cấp trong quá tŕnh thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam DCCH, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng ḥa miền Nam Việt Nam và Nhà nước CHXHCN Việt Nam.

- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp hoặc có tên trong sổ đăng kư ruộng đất, sổ địa chính.

- Giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng - cho quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất; giấy tờ giao nhà t́nh nghĩa gắn liền với đất.

- Giấy tờ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở gắn liền với đất ở trước ngày 15-10-1993, nay được UBND xă, phường, thị trấn xác nhận là đă sử dụng trước ngày 15-10-1993.

- Giấy tờ về thanh lư, hóa giá nhà ở gắn liền với đất ở theo quy định của pháp luật.

- Giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền thuộc chế độ cũ cấp cho người sử dụng đất.

Dựa trên những căn cứ pháp lư nêu trên, nếu việc phân định diện tích nhà, đất giữa những người con của ông bà nội các bà đă được thỏa thuận và ghi nhận tại bản đồ của xă trong suốt quá tŕnh các gia đ́nh sinh sống, sử dụng đất th́ đây là căn cứ để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở, quyền sở hữu nhà ở. Trường hợp sự phân định chưa rơ hoặc việc thừa kế đất đai, tài sản chưa được giải quyết th́ trước khi được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phải giải quyết những vấn đề liên quan đến quyền và tài sản thừa kế. Trong trường hợp này, nếu các bên có liên quan không thỏa thuận được với nhau có thể làm đơn yêu cầu chia di sản thừa kế gửi Ṭa án nhân dân huyện Gia Lâm.