|
(HNMO) - Từ một vụ án kinh doanh thương mại có t́nh tiết khá rơ ràng, nhưng không hiểu sao, sau khi thụ ly hồ sơ, Toà án nhân dân Quận Đống Đa đă tuyên một bản án thiếu khách quan, gây tranh căi và những phức tạp trong thi hành án. Ngày 18/8/2008, Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng, Phó Ban chỉ đạo Trung ương về pḥng, chống tham nhũng đă chính thức có ư kiến đề nghị xem xét lại bản án này.
Từ một Bản án thiếu khách quan…
Theo quyết định phê duyệt kết quả đấu giá quyền sử dụng đất số 6890/QĐ-UB, ngày 12/10/2005 của UBND thành phố Hà Nội, Cty Cổ phần Quan hệ quốc tế - Đầu tư sản xuất CIRi thuộc TCty XD công tŕnh giao thông 8, Bộ GTVT (viết tắt là Cty CIRi) là đơn vị trúng thầu ô D13 (có diện tích hơn 7.200m2) ở Khu đô thị mới Cầu Giấy, phường Dịch Vọng, Cầu Giấy, Hà Nội để xây dựng nhà ở chung cư cao tầng, nhà vườn, biệt thự.
Sơ đồ khu đất D13 tại Khu đô thị mới Cầu Giấy - Nơi xảy ra tranh chấp giữa 2 Cty
Ngày 10/11/2006, Cty CIRi đă kư Hợp đồng cam kết chuyển nhượng quyền sử dụng đất số 458/HĐCNQSDĐ để chuyển nhượng ô đất nói trên cho Cty Cổ phần xây dựng và dịch vụ thương mại Vạn Niên (Cty Vạn Niên). Theo đó, Cty Vạn Niên đưa trước cho Cty CIRi một khoản tiền hơn 65 tỷ đồng, và phía CIRi cam kết sẽ kí hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ có xác nhận của pḥng Công chứng Nhà nước theo đúng quy định Pháp luật, chuyển nhượng ô đất D13 cho Cty Vạn Niên sau 5 ngày, kể từ khi được các cơ quan nhà nước cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) đối với ô đất này; Tại điều 8 của Hợp đồng cam kết 458 về giải quyết tranh chấp có quy định với nội dung tóm tắt như sau: Trong trường hợp bên CIRi vi phạm hợp đồng, ngoài việc phải trả cho Vạn Niên tiền đă đặt, bên CIRi sẽ phải chịu phạt 10% giá trị hợp đồng…
Thực hiện hợp đồng cam kết trên, ngày 14/12/2006, Cty Vạn Niên đă chuyển đủ tiền đặt trước cho CIRi. Về phía Cty CIRi cũng đẩy nhanh các thủ tục về việc xin cấp giấy CNQSDĐ. Trong khi các bước công việc đang được tiến hành b́nh thường, th́ ngày 20/11/2007 Cty cổ phần Vạn Niên đă đâm đơn khởi kiện CIRi ra Toà án nhân dân quận Đống Đa v́ cho rằng Cty CIRi vi phạm Hợp đồng số 458/HĐCNQSDĐ, đồng thời yêu cầu ṭa “Buộc Cty CIRi phải thực hiện đúng tiến độ cam kết theo quy định tại Hợp đồng số 458/HĐCNQSDĐ, ngày 11/10/2006 và theo quy định của pháp luật...".
Sau khi thụ lư vụ kiện và tiến hành các thủ tục tố tụng, ngày 18/3/2008, Ṭa án nhân dân quận Đống Đa mở phiên ṭa xét xử sơ thẩm. Tại phiên ṭa, đại diện nguyên đơn (Cty Vạn Niên) vẫn giữ nguyên yêu cầu. Kết luận nội dung bản án số 03/2008/KDTM-ST, ngày 13,18/3/2008 của TAND quận Đống Đa đă tuyên: …Cty CIRi phải thực hiện đúng hợp đồng cam kết số 458/HĐCNQSDĐ, đồng thời phải giao ô đất D13 và giao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Công ty Vạn Niên…
Nội dung của bản án 03/2008/KDTM-ST của Ṭa án nhân dân quận Đống Đa đă để lại nhiều tranh căi cho những người quan tâm. Đặc biệt, phía Cty CIRi cho rằng đây là một bản án thiếu khách quan, chưa phân tích kỹ điều kiện của đôi bên, cũng như các điều khoản ghi trong hợp đồng, bởi những lẽ sau:
- Thứ nhất hợp đồng cam kết số 458/HĐCNQSDĐ về thực chất là bản hợp đồng bị vô hiệu, bởi ngay từ đầu nội dung hợp đồng đă vi phạm điều cấm của luật. Cụ thể: Tại Điều 5 Quyết định số 3206/QĐ-UB, ngày 15/8/2007 của UBND thành phố Hà Nội quy định: “Cty cổ phần Quan hệ quốc tế và Đầu tư sản xuất chỉ được thực hiện các quyền của người sử dụng đất sau khi nhận Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đầu tư vào đất theo đúng dự án được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xét duyệt”. Cùng thể hiện nội dung đó, tại khoản 1 Điều 101, Chương X của Luật Đất đai 2003 về “Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất” có quy định: “Tổ chức kinh tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài sử dụng đất thực hiện dự án đầu tư xây dựng kinh doanh nhà ở để bán hoặc cho thuê chỉ được phép chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với diện tích đất đă hoàn thành việc đầu tư xây dựng nhà ở theo dự án được xét duyệt; trường hợp dự án đầu tư xây dựng nhà ở có dự án thành phần th́ được phép chuyển nhượng quyền sử dụng đất sau khi đă hoàn thành việc đầu tư theo dự án thành phần của dự án đầu tư được xét duyệt; không cho phép chuyển nhượng quyền sử dụng đất dưới h́nh thức bán nền mà chưa xây dựng nhà ở”.
Như vậy, tại thời điểm kư kết Hợp đồng cam kết số 458/HĐCNQSDĐ, cả Cty CIRi và Cty Vạn Niên đều không biết rằng, ô đất D13 chỉ được phép chuyển nhượng sau khi Cty CIRi hoàn thành việc đầu tư xây dựng nhà ở theo dự án được xét duyệt. Do các bên không nắm rơ quy định của pháp luật nên đă dẫn tới việc kí hợp đồng cam kết 458 trước khi có Quyết định số 3206/QĐ-UB, ngày 15/8/2007 của UBND thành phố Hà Nội. Hậu quả của sự thiếu hiểu biết đó là mọi thỏa thuận trong hợp đồng số 458/HĐCNQSDĐ bị vô hiệu ngay từ đầu do nội dung hợp đồng vi phạm điều cấm của luật.
- Thứ hai, nếu giả định rằng, hợp đồng cam kết số 458/HĐCNQSDĐ không bị vô hiệu th́ kết luận tại bản án 03 của Ṭa đă tuyên vượt quá yêu cầu của nguyên đơn. Trong đơn kiện Cty Vạn Niên cho rằng Cty CIRi vi phạm hợp đồng và yêu cầu ṭa buộc Cty CIRi phải thực hiện đúng hợp đồng cam kết số 458/HĐCNQSDĐ. Thế nhưng, ngoài việc “Buộc Cty CIRi thực hiện đúng hợp đồng cam kết chuyển nhượng quyền sử dụng đất số 458/HĐCNQSDĐ, ngày 10/11/2006”, bản án 03 đă tuyên vượt quá yêu cầu của nguyên đơn với nội dung “buộc Cty CIRi phải giao ô đất D13 và GCNQSDĐ cho Cty Vạn Niên”. Cần nói thêm rằng, Hợp đồng cam kết 458 xét về bản chất là một hợp đồng đặt cọc chứ chưa phải là Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, và tại Điều 8 của Hợp đồng cam kết này ( về giải quyết tranh chấp), hai bên đă thỏa thuận rơ ràng về h́nh thức phạt khi xảy ra vi phạm (như đă nêu ở trên). Tuy nhiên, khi đưa ra xét xử không hiểu sao Toà án nhân dân quận Đống Đa đă bỏ qua t́nh tiết này, khăng khăng quyết định buộc Cty CIRi phải giao đất và GCNQSDĐ cho Cty Vạn Niên, mà không xử theo nội dung đă được cam kết trong hợp đồng (!?).
- Thứ ba, trong quá tŕnh xét xử, ṭa án đă không tiến hành điều tra, xem xét hiện trạng, định giá tài sản trên đất để làm cơ sở thi hành án. Bởi trên lô đất D13 ngoài căn nhà do Cty CIRi xây dựng để làm trạm biến thế và các tài sản có giá trị khác c̣n có nhà 1 gian do Cty Vạn Niên tự ư xây dựng trái phép và nhà của một số hộ dân do Cty Vạn Niên tự ư cho thuê. Mặc dù, tại phiên sơ thẩm, đại diện của Cty CIRi đă tŕnh bày và phần nhận định của bản án cũng đă đề cập đến, nhưng trong phần quyết định của bản án không hiểu sao lại “vô t́nh bỏ qua”...
…đến sự vào cuộc khó hiểu của cơ quan thi hành án
Mặc dù có đơn kháng cáo và được Toà Phúc Thẩm - Toà án nhân dân TP Hà Nội chấp nhận, nhưng trong cả 2 lần Toà Phúc thẩm triệu tập đại diện của CIRi đă không có mặt, đồng nghĩa với việc tự tước đi cơ hội kháng cáo của ḿnh. Ngày 19/5/2008, Toà án nhân TP Hà Nội đă ra Quyết định 10/2008/QĐ-TP: Đ́nh chỉ xét xử phúc thẩm, chính thức công nhận Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 03/2008/KDTM-ST ngày 18/3/2008 của Toà án nhân dân quận Đống Đa có hiệu lực pháp luật. Chỉ vài ngày sau đó, Thi hành án dân sự quận Đống Đa đă liên tục có “trát” gửi Cty CIRi, bao gồm: Quyết định thi hành án theo đơn số 26 KT/QĐ- THA ngày 27/5/2008, Quyết định thi hành án chủ động số 27 KT/QĐ - THA; Giấy báo tự nguyện thi hành án số 125/GBTN-THA ngày 30/5/2008, Thông báo về việc thi hành án số 139/THA ngày 16/6/2008, Thông báo cưỡng chế thi hành án số 26 /TBCC ngày 2/7/2008 vào 9h ngày 8/7/2008…
Ngôi nhà XD trái phép của Cty Vạn Niên trên ô đất D13, ngày 17/8/2008
Trước sức ép bị thi hành án, đồng thời trước nguy cơ uy tín và một phần vốn của Nhà nước có thể bị thất thoát, Cty CIRi đă tiếp tục có đơn khiếu nại theo tŕnh tự giám đốc thẩm, đồng thời có đơn xin hoăn thi hành bản án số 03/2008/KDTM-ST ngày 18/3/2008 của Toà án nhân dân quận Đống Đa gửi Chánh án Toà án nhân dân Tp Hà Nội. Xét thấy bản án sơ thẩm có nhiều t́nh tiết cần phải xem lại và căn cứ vào thẩm quyền của ḿnh, ngày 7/7/2008 Chánh án Toà án nhân dân TP Hà Nội đă ra công văn số 107/GĐ-TA: Đề nghị Trưởng thi hành án quận Đống Đa ra quyết định hoăn thi hành bản án số 03/2008/KDTM-ST ngày 18/3/2008 của Toà án nhân dân quận Đống Đa trong ṿng 3 tháng. Khoản 2 Điều 26 Pháp lệnh thi hành án dân sự năm 2004 quy định: “Người có thẩm quyền kháng nghị bản án, quyết định của toà án có quyền yêu cầu hoăn thi hành án một lần để xem xét việc kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm. Thủ trưởng cơ quan thi hành án phải ra quyết định hoăn thi hành án khi nhận được yêu cầu hoăn thi hành án của người có thẩm quyền kháng nghị”; Khoản 4 Điều 14 Nghị định số 173/2004/NĐ-CP, ngày 30/9/2004 của Chính phủ cũng quy định: “Khi nhận được yêu cầu hoăn thi hành án, trong thời hạn không quá 1 ngày làm việc, cơ quan thi hành án phải ra quyết định hoăn thi hành án”.
Như vậy, nếu đúng theo quy định của luật pháp th́ Thủ trưởng cơ quan Thi hành án dân sự quận Đống Đa phải ra ngay quyết định hoăn thi hành án Bản án số 03/2008/KDTM-ST của Toà án nhân dân quận Đống Đa. Tuy nhiên, thay v́ việc phải ra quyết định hoăn thi hành án, th́ ông trưởng thi hành án quận Đống Đa lại lại làm công văn gửi Thi hành án dân sự TP Hà Nội, và sau đó Thi hành án dân sự TP Hà Nội có công văn xin ư kiến hướng dẫn nghiệp vụ gửi Cục thi hành án dân sự (Bộ Tư pháp)… để cuối cùng không chấp hành đề nghị hoăn cưỡng chế THA của Chánh ṭa Hà Nội. Động tác này của Thi hành án quận Đống Đa đă góp phần làm vụ việc ngày càng thêm phức tạp.
Để làm rơ lí do và thẩm quyền đề nghị hoăn thi hành án của Toà án nhân dân TP Hà Nội tại công văn 107/GĐ-TA (ngày 7/7/2008), PV Báo Hà Nội mới Online đă có buổi làm việc với Ông Nguyễn Sơn - Chánh án Toà án nhân dân TP Hà Nội. Ông Nguyễn Sơn khẳng định: Đứng trước một bản án đang c̣n nhiều t́nh tiết cần phải xem xét lại, Ṭa án nhân dân TP Hà Nội cần phải ra công văn yêu cầu hoăn thi hành án để xem xét lại rơ đúng - sai. Bởi nếu để án xử sai, lại được thi hành án vội vàng sẽ dễ dẫn tới những hậu quả khôn lường, khó khắc phục về sau. Ông Sơn cũng khẳng định việc ra công văn 107 yêu cầu hoăn thi hành án của ḿnh là đúng thẩm quyền, bởi khoản 2 Điều 285 (Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004) quy định: “Chánh án Toà án nhân cấp tỉnh, Viện trưởng Viện kiểm soát nhân dân cấp tỉnh có quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án, quyết định đă có hiệu lực pháp luật của Toà án nhân dân cấp huyện”. Ngoài ra, khoản 1 Điều 286 quy định: “Người có thẩm quyền kháng nghị bản án, quyết định đă có hiệu lực pháp luật của Toà án có quyền yêu cầu hoăn thi hành bản án, quyết định để xem xét việc kháng nghị theo theo thủ tục giám đốc thẩm”. Mặt khác, theo điểm a,b của mục 2.1 trong Thông báo số 01/TB - TANDTC-TK ngày 1/2/2008 của Toà án nhân dân Tối cao, th́ thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm vụ án này được giao cho chánh án Toà án nhân dân Tp Hà Nội, nghĩa là Chánh án nhân dẫn TP Hà Nội có quyền đề nghị hoăn thi hành án… Ông Nguyễn Sơn cũng cho biết, TAND Hà Nội đă có văn bản báo cáo cụ thể toàn bộ vụ việc liên quan tới bản án trên lên TANDTC, trong đó có những nhận định, đánh giá khách quan của cấp ṭa thành phố.
Tuy nhiên, cho tới ngày 17/8, việc thi hành bản án 03 của Ṭa án ND quận Đống Đa vẫn tiếp tục được thực hiện với sự tích cực nhất từ phía THA dân sự quận Đống Đa, bất chấp công văn 107 của Ṭa Hà Nội, cũng như nhiều đơn kêu cứu, khiếu nại từ phía Cty CIRi… Rất may là đúng lúc mọi việc đang “căng như dây đàn” th́ Văn pḥng Chính phủ đă kịp thời có công văn hỏa tốc số 5407/VPCP – KNTN gửi ông Chánh án Ṭa án nhân dân tối cao, truyền đạt ư kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng, Phó Ban chỉ đạo Trung ương về pḥng, chống tham nhũng với nội dung cơ bản là: Đề nghị đồng chí Chánh Ṭa án nhân dân tối cao chỉ đạo xem xét lại bản án sơ thẩm số 03/2008/KMTM – ST ngày 13, 18 tháng 3 năm 2008 của Ṭa án nhân dân quận Đống Đa, Hà Nội và Quyết định số 10/2008/QĐ – PT ngày 19 tháng 5 năm 2008 của Ṭa án nhân dân Tp Hà Nội, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho các bên có liên quan…
Như vậy, sự việc chắc sẽ phải đẩy lên cấp Ṭa tối cao để xem xét lại theo ư kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng. Dư luận và những người quan tâm đang trông chờ vào những phán quyết khách quan và công minh nhất của pháp luật.
Quang Anh
|
