Nhiều nhà đầu tư đang lo ngại về sự thất thường của thị trường chứng khoán. Ảnh: TPO

(HNM) - Những ngày vừa qua quả thực là quăng thời gian nặng nề và lo lắng của các NĐT chứng khoán. Liên tục cả tuần, VN-Index lao dốc. Phiên đầu tuần ngày 18-2, TTCK Việt Nam đă ngập tràn một màu đỏ rực, chỉ số VN-Index mất tới 33,5 điểm, lùi xa khỏi ngưỡng 800 điểm, xuống c̣n 782,6 điểm.

Ngày 21-2, thị trường đột ngột rơi tự do khi tốc độ bán tháo cổ phiếu của các NĐT càng mạnh hơn, VN-Index mất thêm tới 34,47 điểm, c̣n 710,45 điểm. Đâu là cái nh́n chuẩn xác và các NĐT phải ứng xử ra sao trước thực trạng này ?

Diễn biến những phiên giao dịch đầu năm mới  đă dập tắt niềm hy vọng của các NĐT nhen nhóm từ cuối năm 2007. Tâm trạng hưng phấn của đa số NĐT đă bị thay thế bởi sự lo âu. TTCK Việt Nam đang ở trong những “ngày đen tối” nhất khi giá trị giao dịch liên tục giảm sâu.

Thực trạng và phản ứng của NĐT

Quả thực trong bối cảnh hiện nay đang có không ít thông tin có tác động tiêu cực đến TTCK Việt Nam: Đó là thông tin về giá vàng, dầu trên thế giới tăng vọt trở lại khiến NĐT lo lắng; TTCK Mỹ tiếp tục xấu hơn sẽ ảnh hưởng tới TTCK Việt Nam. Ngân hàng Hồng Công - Thượng Hải (HSBC) lại đưa ra một bản báo cáo mới nhận định về t́nh h́nh và triển vọng của nền kinh tế cũng như TTCK, tài chính của Việt Nam. Các chuyên gia của HSBC nhấn mạnh, sự đi xuống của VN-Index thời gian qua hoàn toàn là kết quả của những yếu tố từ thị trường trong nước, đồng thời khuyến cáo các NĐT chưa nên mua vào cổ phiếu khi t́nh h́nh kinh tế vĩ mô chưa có tín hiệu sáng... Mặt khác, lạm phát những tháng đầu năm 2008 tăng cao cũng ảnh hưởng trực tiếp tới sự tăng trưởng của TTCK, bởi Chính phủ phải ưu tiên kiềm chế tốc độ tăng giá tiêu dùng là hàng đầu. Rất nhiều NĐT đă rút vốn từ chứng khoán, đổ sang hai thị trường bất động sản và vàng vốn đang trở thành kênh đầu tư cực kỳ hấp dẫn. Cho nên tâm lư các NĐT đang thực sự bị đè nặng bởi các thông tin xấu dồn dập đến với chứng khoán.

Trong bối cảnh TTCK đang suy giảm, vấn đề đặt ra ở đây là các NĐT, đặc biệt là những NĐT cá nhân nên lựa chọn cho ḿnh một hành động như thế nào: Đua nhau tháo chạy hay b́nh tĩnh, kiên nhẫn chờ đợi.

Giới chuyên gia phố Wall (Mỹ) qua hàng loạt những kinh nghiệm xương máu trên TTCK đă đúc kết rằng: Trong bối cảnh TTCK toàn cầu đang giảm khi kinh tế Mỹ đứng trước nguy cơ suy thoái, các NĐT không nên hốt hoảng và rời bỏ cuộc chơi, đặc biệt là khi có nhiều cơ hội để đa dạng hóa danh mục đầu tư khi cổ phiếu trở nên rẻ hơn. Thị trường lên hay xuống đều là cơ hội để gia tăng lợi nhuận trong lĩnh vực đầu tư. Tuy nhiên, khi thị trường đi xuống th́ không phải ai cũng có hành xử khôn khéo bảo đảm giảm thiệt hại và gia tăng lợi nhuận. Để trở thành NĐT hiệu quả hăy trang bị kiến thức cho ḿnh, đặc biệt là cách hành xử khôn ngoan khi thị trường đi xuống.

Thực tế thời gian qua cho thấy, mặc dù VN-Index sụt giảm mạnh nhất kể từ ra tết đến nay, nhưng rất nhiều NĐT đang tranh thủ thị trường xuống thấp để mua vào. Giá nhiều loại cổ phiếu đă về sát giá trị thật nên các NĐT có tiền (không phải là tiền đi vay) vẫn có thể gom được hàng tốt. Điều này được thể hiện ở phiên giao dịch sáng 18-2, khi khối lượng giao dịch cổ phiếu bất ngờ tăng gấp đôi so với phiên cuối tuần trước, lên 12,6 triệu đơn vị, trị giá 931 tỷ đồng. Điều này cho thấy, TTCK dù suy giảm vẫn c̣n là kênh đầu tư hấp dẫn. Một NĐT cho biết: “Thị trường đang chia làm 2 nhóm, nhóm tăng cường mua vào do giá hàng hóa rẻ và nhóm lại bán tháo bởi tâm lư lo sợ, vậy nên, nếu biết lướt sóng cũng sẽ ăn được”. Đối với các NĐT nước ngoài, các con số thống kê cho thấy họ đang tăng cường mua vào. Phiên giao dịch ngày 20-2, tại sàn TP HCM, NĐT nước ngoài mua vào 69 cổ phiếu các loại, tổng khối lượng 1.171.860 đơn vị, tương đương giá trị 92,414 tỷ đồng (chiếm 12,82% giao dịch toàn thị trường). Các NĐT nước ngoài c̣n giao dịch thỏa thuận cùng khối 3 loại trái phiếu với khối lượng 2,8 triệu đơn vị, giá trị 288,975 tỷ đồng. Tại sàn Hà Nội, nhóm NĐT này mua vào 19 mă cổ phiếu với tổng khối lượng 156.300 đơn vị và giá trị 13,022 tỷ đồng... Một số NĐT lăo luyện trên sàn nhận định, dù chứng khoán hiện nay rất khó dự báo khi nào bật trở dậy, tuy nhiên theo quy luật, cổ phiếu có xuống rồi lại có lên. Điều cơ bản hiện nay là NĐT nào trường vốn th́ sẽ thắng lớn khi giá nhiều loại cổ phiếu đang rất đẹp. Một con số tư liệu cho thấy năm 2000, chứng khoán cũng bật dậy dữ dội nhưng sau khi cơ quan quản lư tḥ tay vào điều hành chứng khoán đă quay đầu nhưng sau đó lại bật dậy dữ dội để tạo ra kỳ tích đánh là thắng ở thời điểm cuối năm 2006 đầu năm 2007. Một số chuyên gia chứng khoán cũng nhận định việc Ngân hàng Nhà nước siết tín dụng như vừa qua không là vấn đề quá nóng, v́ nếu cơ quan quản lư biết cách điều hành thị trường linh hoạt, khuyến khích các NĐT tham gia thị trường vốn này th́ chứng khoán vẫn bật dậy. Hiện nay dân đầu tư chứng khoán  vẫn c̣n nhiều tiền. Chỉ  cần thấy hơn 6 tỷ kiều hối chảy về trong năm nay chưa giải ngân bao nhiêu th́ đủ biết nguồn tiền trong dân rất lớn. Chỉ cần 30% số vốn này chảy vào kênh chứng khoán th́ thị trường sẽ sôi động lại ngay.

Trách nhiệm của cơ quan quản lư

Vấn đề hiện nay là làm thế nào để khôi phục ḷng tin của NĐT? Do phát triển quá nóng và thị trường nhiều lúc như con ngựa bất kham, trong khi chúng ta lại chưa có kỵ sĩ giỏi, cho nên TTCK Việt Nam rất dễ bị tổn thương. Việc lên quá cao và xuống quá nhanh đă cho thấy chỉ cần những quyết định chưa hợp lư, thông tin không hợp thời vào những thời điểm nhạy cảm th́ NĐT rất dễ ùa theo số đông.

Yêu cầu hàng đầu hiện nay là các cơ quan quản lư phải là người điều phối thị trường, giữ nhịp cho thị trường phát triển, các chính sách phải có sự ổn định, từ đó tạo ra niềm tin cho các NĐT. Từ những bài học kinh nghiệm xương máu qua 7 năm vận hành TTCK ở Việt Nam, đặc biệt năm 2007 với rất nhiều “sóng gió” trên TTCK, có thể khẳng định rằng, Chính phủ, Bộ Tài chính và ủy ban Chứng khoán Nhà nước đă có thêm nhiều kinh nghiệm bổ ích trong việc lèo lái con thuyền chứng khoán, và đă có những thành công nhất định, từ đó tiếp tục t́m ra những biện pháp để TTCK phát triển bền vững và ổn định hơn. Một động thái đáng chú ư mới đây nhất là ủy ban Chứng khoán Nhà nước đă xây dựng và ban hành chương tŕnh hành động của ḿnh năm 2008, với 4 mục tiêu tổng quát. Đó là duy tŕ hoạt động TTCK an toàn, hiệu quả trên cơ sở phát triển một cách ổn định và bền vững, đưa mức vốn hóa của thị trường lên khoảng 50% GDP năm 2008; hoàn thiện khung pháp lư, thể chế và chính sách để phát triển TTCK; hoàn thiện hệ thống tổ chức thị trường thông qua việc đưa vào hoạt động của thị trường giao dịch chứng khoán của công ty đại chúng chưa niêm yết, thị trường trái phiếu  chuyên biệt và nghiên cứu triển khai áp dụng một số nghiệp vụ mới;  nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin ngành chứng khoán theo hướng giao dịch điện tử để tăng cường giao dịch và kiểm soát trên thị trường. Đặc biệt để hỗ trợ cầu đầu tư trên TTCK, ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ nghiên cứu và tŕnh Bộ Tài chính để có thể đưa vào một số các sản phẩm gồm các sản phẩm phát sinh trên TTCK cũng như các vấn đề liên quan đến hoạt động nghiệp vụ như mở nhiều tài khoản giao dịch, mua bán chứng khoán trong phiên, giao dịch kư quỹ, giao dịch repo; giao dịch về chào mua công khai; áp dụng lệnh thị trường...

Có thể nói đây chính là các giải pháp kích cầu mang tính lâu dài và bền vững, với nhiều giải pháp tích cực nhằm duy tŕ và phát triển TTCK hoạt động an toàn và hiệu quả. Tuy nhiên, từ cơ chế, chính sách đến thực tiễn cuộc sống luôn luôn có một khoảng cách. Bất cứ quyết định nào mà chỉ đề ra để giải quyết sự vụ mà không tính toán nhiều chiều th́ rất dễ sa vào “tiến thoái lưỡng nan”. Các NĐT luôn mong mỏi rằng các cơ quan quản lư nhà nước phải khắc phục được triệt để t́nh trạng chủ trương, chính sách mang tính thời vụ. Thực tế cho thấy, những năm vừa qua, do Nhà nước có chủ trương khuyến khích phát triển TTCK, năm 2006 các công ty niêm yết, các công ty chứng khoán mới thành lập được hưởng quá nhiều ưu đăi, miễn nhiều loại thuế, nhưng đến năm 2007, lại có chủ trương khác: Đánh thuế giao dịch và thuế thu nhập cá nhân, khiến thị trường không khỏi lúng túng v́ không thích nghi. Những giải pháp vừa thiếu cơ bản, lại vừa không dứt khoát khiến NĐT thiếu tin tưởng nên đă không kiên nhẫn chờ đợi.

Bên cạnh đó, cần khẩn trương nâng cao hiệu quả quản lư nhà nước đối với TTCK. Nhà nước cần sớm hoàn thiện hệ thống chính sách, luật pháp tạo sân chơi b́nh đẳng đối với tất cả các NĐT chứng khoán trong và ngoài nước; khắc phục t́nh trạng mất cân đối cung - cầu trên TTCK bằng các dự báo có cơ sở thực tế, trên các góc độ thông tin thị trường trong nước được đặt trong mối quan hệ với TTCK quốc tế nhất là các TTCK có tính nhạy cảm cao như Mỹ, thị trường dầu mỏ ở Trung Đông và thị trường vàng, đá quư Nam Phi... Chính phủ cần sớm có một hội đồng chuyên gia (gồm những chuyên gia giỏi) bên cạnh ủy ban Chứng khoán Nhà nước, chuyên nghiên cứu và tham mưu cho Chính phủ đề xuất các giải pháp vĩ mô về điều hành TTCK, v́ đây là lĩnh vực mới mẻ đối với cả chủ thể và khách thể tham gia thị trường và càng mới đối với các cơ quan làm chức năng quản lư nhà nước trong lĩnh vực này.

B́nh Thu