Khu công nghiệp Nhơn Trạch (TP Hồ Chí Minh)

(HNM) - Đầu tư nước ngoài (FDI) vào Việt Nam đang tăng là tín hiệu rất đáng mừng; tuy nhiên, chính nó lại mang theo những thách thức lớn về giải ngân, môi trường, ô nhiễm…

Hội nghị tổng kết công tác xúc tiến đầu tư (XTĐT) khu vực miền Nam (từ Thừa Thiên-Huế tới Cà Mau) do Bộ KH-ĐT tổ chức ngày 10-10 tại TP Hồ Chí Minh đă bàn thảo nhiều vấn đề để mỗi đồng vốn FDI  vào Việt Nam đều đạt hiệu quả thực sự.

57,1 và 8,1 tỷ USD

Ông Lê Hữu Quang Huy, GĐ Trung tâm XTĐT khu vực miền Trung cho biết, trong 9 tháng qua nguồn vốn FDI đăng kư vào Việt Nam đạt 57,1 tỷ USD, trong đó khu vực miền Trung và phía Nam là 43 tỷ USD, chiếm 71% so với cả nước (trong đó vốn cho các dự án mới đến 56,2 tỷ USD). Các lĩnh vực bất động sản, công nghiệp và xây dựng được các nhà đầu tư nước ngoài (ĐTNN) quan tâm nhất với vốn đăng kư chiếm đến 54,68 tỷ USD.

57,1 tỷ USD chỉ trong 9 tháng, cao hơn cả tổng nguồn vốn FDI từ năm 2001 - 2007 là con số rất lớn. Tuy nhiên, đằng sau những con số kỷ lục này là những vấn đề cần suy nghĩ, trước hết là khả năng hấp thụ vốn. Từ đầu năm đến nay chỉ mới giải ngân được 8,1 tỷ USD, thua rất xa tốc độ giải ngân các năm trước. Đây là điều rất đáng lo lắng. Lư do: giải phóng mặt bằng chậm, cơ sở hạ tầng yếu kém, nguồn nhân lực thiếu, thủ tục hành chính, hành lang pháp lư c̣n phức tạp, công tác sau XTĐT bị lơ là… Rồi cơ cấu đầu tư cũng thiên về bất động sản, nông nghiệp và chế biến thực phẩm chỉ chiếm 3% tổng số vốn đăng kư! Liên tiếp trong thời gian gần đây lại xảy ra nhiều vấn đề với các dự án ĐTNN như vụ Vedan xả nước thải, công nhân liên tục đ́nh công, cấp phép đầu tư ồ ạt dẫn đến không hiệu quả về nguồn tài nguyên đất, phá vỡ quy hoạch trong các ngành công nghiệp trọng yếu ….

Chuyển sang thế chủ động

Thu hút ĐTNN đă đạt được những kết quả đáng kể, thế nhưng vẫn c̣n nhiều vấn đề cần bàn về vai tṛ của cơ quan quản lư nhà nước, mô h́nh và khả năng XTĐT của từng địa phương để công tác này đạt hiệu quả tốt hơn. Bà Nguyễn Thị Hồng, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết: địa phương vẫn c̣n rất lúng túng trong  xác định chiến lược XTĐT, vấn đề định hướng vùng, khu vực, đầu tư ở đâu, làm ǵ… là phù hợp. Bộ KH-ĐT nên xây dựng chiến lược ngắn hạn, dài hạn cụ thể ở từng vùng, địa phương. Nếu không xây dựng một chiến lược lâu dài mà chỉ chạy theo bề nổi của dự án th́ khi muốn xoay chuyển lại rất khó khăn và tốn kém. Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại, Du lịch và Đầu tư An Giang Phan Thị Thúy Truyển đề nghị, chiến lược XTĐT phải có nhiều hơn nữa những dự án về nông nghiệp. Đồng bằng sông Cửu Long có thế mạnh chủ yếu là nông nghiệp, nhưng chất lượng sản phẩm nông nghiệp vẫn chưa đạt như mong muốn.

Theo ông Phan Hữu Thắng, Cục trưởng Cục ĐTNN, chúng ta vẫn chưa ở thế chủ động trong thu hút vốn đầu tư và cần phải nhanh chóng thay đổi t́nh thế này. Hiện Việt Nam đă đủ điều kiện để chuyển sang thế chủ động, không chấp nhận những dự án thiếu hiệu quả hay không phù hợp với quy hoạch, chiến lược phát triển. Trong thời gian tới, vấn đề quy hoạch ngành, vùng, địa phương sẽ được đặc biệt chú ư trong công tác XTĐT; xây dựng chiến lược riêng cho XTĐT và các danh mục dự án khuyến khích đầu tư. Đây là những căn cứ để hoạt động XTĐT đảm bảo chủ động tiếp cận và lựa chọn được đúng nhà đầu tư phù hợp và dự án hiệu quả, không c̣n chạy theo những dự án nhà đầu tư chủ động đề xuất, hay cấp phép tràn lan, chỉ xem xét những cái “được” trước mắt như thành tích, giải quyết việc làm, tăng thu ngân sách mà quên đi những cái mất lớn hơn về môi trường và quy hoạch phát triển của đất nước.

Với đà vốn FDI đang ào ạt đổ vào Việt Nam, năm nay con số này có thể sẽ vượt ngưỡng 60 tỷ USD. Đă qua khỏi thời kỳ chúng ta chấp nhận thu hút nguồn vốn này bằng mọi giá, và cần nói “không” với những dự án gây ô nhiễm môi trường, lăng phí tài nguyên, năng lượng. Điều này không có nghĩa hạn chế ĐTNN, mà phải xác định chiến lược thu hút FDI trung và dài hạn hiệu quả nhất.

Thủy Kim