Giờ đây, tiếp chúng tôi trong căn nhà xây kín đáo với bộ bàn ghế và chiếc tủ mới đóng c̣n bóng màu vecni, chị Sáu khoe: “Đây là tiền của các cháu đi ăn xin dồn lại sắm được! Chứ sau khi anh nhà tôi mất, trong nhà có cái chi đáng giá mô, ngoài cái giường cũ ọp ẹp. Tôi th́ có làm được cái chi mô!”.

Có lẽ đó chỉ là niềm vui chợt thoáng qua trước mắt chị. C̣n hiện tại, nỗi lo về tương lai của các con vẫn đang thường trực trong thâm tâm chị, nhất là khi Hà, sau một thời gian trở về nhà học may ở khu công nghiệp SOTO, thấy lương thấp lại đang có ư định ra Hà Nội, để quay lại “nghề” ăn xin.

Nhà trường bất lực!

Ông Vơ Duy Thị, Hiệu phó Trường THCS Quảng Lợi than phiền với PV về t́nh trạng học sinh bỏ học. Trong năm học 2007–2008, cả trường có 47 học sinh bỏ học (trước Tết 32 em, sau Tết 15 em). Phần đông các em đều bỏ học với lư do "đi làm ăn xa", nhưng thực tế nhà trường biết có nhiều em đi ăn xin. 

Trước t́nh trạng học sinh bỏ học, phía nhà trường đă nhiều lần cho giáo viên đến gia đ́nh động viên các em quay lại trường, nhưng biện pháp này không có kết quả. “Khi đến nhà học sinh, thay v́ được phụ huynh và các em chào hỏi ân cần, th́ chúng tôi chỉ nhận được những lời trách móc: “Đến chi mà đến nhiều rứa!”. Thậm chí nhiều phụ huynh c̣n không nói năng ǵ rồi kư vào đơn xác nhận cho giáo viên “Con tôi nó bảo không muốn học nữa nên tôi cho nó nghỉ học” - thầy Thị than phiền.

Chúng tôi đến nhà vợ chồng Lư - Sơn (thôn Tiên Thắng - Quảng Lợi), một gia đ́nh có điều kiện kinh tế tương đối khá giả nhưng vẫn để con gái Nguyễn Thị Hạnh (13 tuổi) đang học lớp 6 bỏ học đi ăn xin. Tại căn nhà mái bằng với đầy đủ tiện nghi khang trang, khi chúng tôi hỏi tại sao gia đ́nh lại để cho Hạnh phải bỏ học giữa chừng đi ăn xin như vậy th́ ông Sơn đưa ra lư do: “Tại v́ nó học kém, lại nhác học nên… bỏ học theo bạn đi thôi, chứ có ai bắt nó đi mô!”.

Khi nghe chúng tôi hỏi một tháng Hạnh đi ăn xin được bao nhiêu tiền và qua ai dẫn đi th́ ngay lập tức ông Sơn có thái độ bực tức. Ông đứng dậy, vừa đi ra khỏi nhà vừa nói: “Đừng hỏi linh tinh, tôi không trả lời nữa! Hỏi toàn những chuyện vớ… vẩn!”.

Vận động các em quay lại trường đă khó, nhưng khi một số học sinh quay lại lớp học th́ Trường THCS Quảng Lợi  lại lâm vào cảnh “dở khóc, dở cười” v́ có thầy, có tṛ mà lại thiếu lớp. Thầy Thị bảo, toàn trường chỉ có 9 pḥng học nên khi một số em quay lại trường không thể làm ngơ để cho các em... ngồi nhầm lớp được. Trường đă bố trí lớp riêng cho các em học vào thứ 7, chủ nhật, v́ những ngày nghỉ mới có pḥng học. Nhưng tâm lư của các em lại muốn nghỉ vào những ngày này nên đi học thiếu chuyên cần, dẫn đến kết quả học tập không cao, rồi các em lại bỏ học.

Cùng chung khó khăn trước hiện trạng học sinh bỏ học đi ăn xin, bà Nguyễn Thị Tú, Hiệu trưởng Trường THCS xă Quảng Khê đang phải đau đầu v́ công tác vận động, đưa các em học sinh bỏ học quay lại lớp học. Nguyên nhân được cô Tú đưa ra là do học sinh quen sống tự do, nên khi đưa vào khuôn khổ các em có thái độ ngại học, rồi lại bỏ học. Cô Tú dẫn chứng cụ thể, trong 20 học sinh được Công an thành phố HCM đưa về năm trước, các em được chính quyền đưa lại lớp học nhưng chỉ được một thời gian rồi lại bỏ học và trốn đi. 

Chính quyền bàng quan!

Trong khi Trường THCS Quảng Lợi ra sức vận động học sinh bỏ học đi ăn xin quay lại lớp học, th́ chính quyền xă Quảng Lợi lại "b́nh chân như vại". Khi chúng tôi đến UBND xă Quảng Lợi hỏi về t́nh trạng học sinh bỏ học đi ăn xin, th́ được ông Nguyễn Thái Thời, Chủ tịch UBND xă Quảng Lợi từ chối thẳng thừng: “Ở xă này không có trẻ đi ăn xin. T́nh trạng này chỉ có ở xă Quảng Khê, Quảng Thái chứ không có ở xă tôi!”. Để giải thích cho con số 47 học sinh bỏ học trong năm 2007, ông Thời biện bạch: “Đây là t́nh trạng chung không chỉ ở xă tôi, mà do tác động của kinh tế thị trường, do xă hội đem lại!?”. Khi nói về nguyên nhân, ông Thời đă không giữ được b́nh tĩnh, quay sang đổ... hết lỗi cho phía nhà trường: “Tại nhà trường hết, thầy cô dạy học mà để học sinh bỏ học là… lỗi của thầy cô”.