-Kỳ 1: Thâm nhập "xóm cái bang" Hà thành
- Kỳ 2: “Quái chước” của "cái bang" 
-Kỳ 3: Ăn mày - “món hàng”… siêu lợi nhuận
- Kỳ 4: Bỏ học… đi ăn xin

Khuôn mặt đen mốc, đôi mắt mù ḷa, dáng đi liêu xiêu. Tuấn “mù” gân guốc hơn tuổi 25. Tuấn rời bỏ gia đ́nh, lựa chọn “hành khất” làm con đường tự lập để trải nghiệm khi mới chớm tuổi trăng rằm. Nhưng như con cừu non lạc giữa bầy sói, Tuấn “mù” sa vào hang ổ bọn chăn dắt ăn mày...

Hơn 365 ngày bị giam hăm, đánh đập, cưỡng chế, sáng sáng Tuấn lê lết, một tay cầm chiếc bát sứt mẻ đă cáu ghét, tay kia cầm cây gậy mộc khẳng khiu, lần ṃ từng con đường, ngơ hẻm để cầu xin sự bố thí bất cứ ai mà nó khua trúng

Khi sương mù giăng đặc kín màn đêm, cả hai bàn tay đă lẩy bẩy, Tuấn “mù” bắt đàu lập bập nắn nót đếm từng tờ bạc cũ nát, mong sao đủ được 160 ngh́n… để “xin” một nắm cơm thừa canh cặn, để những canh giờ sau đó ít đi lời mạt sát, thưa đi vết đ̣n roi.

Nhận ra ḿnh bị đối xử như một "công cụ xin tiền", Tuấn đă vùng vẫy chống lại và giải thoát...

Hồi ức "con thuyền đen"…

Vào một ngày mùa đông năm 1995, Tuấn gia nhập "đội quân cái bang" đất Hà thành. Thời điểm của hơn 10 năm trước, Tuấn “mù” hành nghề “ăn xin ngồi”, chính v́ đôi mắt mù ḷa không giúp Tuấn đi lại được nhiều. Tuấn hay ngồi cố định tại cổng các nhà thờ, chùa chiền...

Cách đây 2 năm, Tuấn vô t́nh bị sa vào một "đường dây xin thuê". Tuấn nhớ lại t́nh tiết của buổi sáng cay nghiệt ngày hôm đó... Tuấn ngồi trước cổng nhà thờ Thái Hà để xin sự bố thí như thường lệ. Đột nhiên có một con bé nhỏ thó, ngồi thù lù giữa hai đôi chân của Tuấn. Từ đó đến trưa, con bé đồng hành ngồi ăn xin cùng Tuấn “mù”.

Chiều xuống, một người đàn bà tên Thanh xuất hiện. Thị rót vào tai Tuấn “mù” những lời ong bướm: “Em về nhà với chị, hằng ngày chị cho cháu dẫn em đi nhà thờ lớn xin, rồi chị t́m con vợ đỡ đần cho em bớt cực”.

Trong hồi ức của Tuấn “mù”, cái ngày “sa chân” vào "đường dây của cai" Thanh là 12/05/2006.

Thị Thanh dẫn Tuấn về nhà của ả. Gọi là nhà, nhưng thực chất chỉ là con thuyền gỗ đă xỉn đen và mục nát, hoang tàn bởi nắng gió, nằm chỏng chơ trên băi đất bồi sông Hồng. Đó cũng chính là hang ổ của “trùm cai” Thanh dùng để chứa “đội quân xin thuê”, có những thành viên như Tuấn “mù”.

Hơn 365 ngày bị "giam lỏng" trên con thuyền như "địa ngục chốn trần gian", Tuấn “mù” phải ngày ngày rảo bước đi ăn xin, không kể mưa hay nắng, băo táp.

Dù khuôn mặt đă phơi sương cùng nắng gió, đôi dép nhựa đă ṃn quẹt, chiếc gậy mộc ngắn dần nhưng Tuấn vẫn đi xin một cách miệt mài. Bởi tên “trùm cai” đă vẽ ra "tương lai" mà nó chỉ có tác dụng phỉnh nịnh: “Em đi xin được bao nhiêu, đưa về chị cất giùm cho, sau này c̣n có vốn liếng làm ăn, lấy vợ...”.

Từ đấy, ngày nối ngày, Tuấn “mù” bị cưỡng chế, bóc lột như một cỗ máy “xin” tiền cho bọn “trùm cai”.

Ngồi với chúng tôi, Tuấn nhớ lại những ngày đen tối: “Lúc tôi đau ốm nhất cũng phải lê lết đi xin. Tối thiểu một ngày là 160 ngh́n không th́ ngày hôm đó phải nhịn ăn và bị đánh đập. Ngày nào xin đủ hoặc thừa cũng bị mắng chửi, nhưng bù lại được chút cơm thừa mà chúng vét ở chợ Đồng Xuân”.

Tên “trùm cai” tiếp tục dùng chiêu bài “lạt mềm buộc chặt” để giữ lại "con át chủ bài" cho ḿnh. Hằng ngày, một đội quân 3 đến 5 người theo chân Tuấn “mù” để giám sát. Đội quân này chủ yếu là dân nghiện ngập được thị Thanh thuê canh chừng Tuấn, kết hợp hành nghề trộm cắp.

Sau này, đội quân này bị công an thu gom th́ Thanh lại giở ra chiêu bài mới: gán em gái ḿnh làm... vợ Tuấn “mù” với nhiệm vụ đảm bảo sự tồn tại của người và "tài sản". Hôm nào "cô vợ hờ" có việc bận “chạy khách” th́ chính cai Thanh đi theo kèm cặp Tuấn “mù” với lí do “đi theo bảo vệ em không công an bắt hoặc bọn đầu đường xó chợ chặn đường cướp tiền”.

Giải thoát cho người khác

Tuấn nhớ lại... Cùng chung thân phận với ḿnh trên chiếc thuyền của thị Thanh là gần 10 em nhỏ khác cũng phải ngày ngày lang thang ăn mày đường phố. Các em bị ép buộc phải đi xin. Em bé nhất mới 6 tuổi, tối thiểu một ngày phải xin được 50 ngh́n, c̣n lại nếu em nào không đủ 100 ngh́n th́ ngày hôm đó không được ăn cơm và những trận đ̣n bằng dây điện là kết cục không tránh khỏi.

Mánh khóe của bọn "cai" rất tinh xảo, v́ thế mà bao lần Tuấn “mù” và các em lên kế hoạch tẩu thoát nhưng đều thất bại. Hệ quả của những phen “tự phát” đó là những trận “giáo huấn” ra tṛ bằng roi điện.

Tuấn hồi tưởng lại kí ức ướt đẫm máu và nước mắt của các em thơ: “Tôi đă từng sờ những vết roi tấy máu trên khuôn mặt các em và cả những vết máu đă vón cục trên tấm lưng mỏng manh…”.

Sự bất công ngày càng nhiều, và dần dà Tuấn "mù" nhận ra bản chất thật của thị Thanh và đồng bọn. Dù mù loà, lại “thân cô thế cô”, Tuấn vẫn quyết không thể măi như thế được. Và chuyện ǵ đến, sẽ đến…

Kế hoạch giải thoát của Tuấn “mù” và các em trong thuyền phải chuẩn bị suốt một tuần, cả về tinh thần và cách thức.

Khoảng 10h tối một ngày tháng 9/2006, khi Tuấn “mù” và các em đi xin trở về, một em sẽ bí mật trốn thoát luôn trên đường. Thị Thanh chờ đến hơn 11h mới đem ch́a khóa của pḥng c̣n lại trên thuyền đưa cho Tuấn “mù” mà không mảy may nghi ngờ và dặn ḍ “đợi đứa kia về th́ cho 4 đứa c̣n lại đi ngủ, rồi khóa cửa pḥng lại”.

Sau khi ả “trùm cai” đi ra, ngay lập tức Tuấn mở khóa cho 3 em trốn đi. Sáng hôm sau, phát hiện ra sự việc, trùm Thanh đă “tẩn” cho Tuấn một trận ra tṛ. “Tao đánh chết mày! Tao phải thủ tiêu mày để mày không cho đứa nào trốn nữa!” - Thị Thanh chửi.

Đầu óc bọn "cai ăn mày" dù tức giận đến đâu cũng không thể “mất khôn” với "con át chủ bài" kiếm tiền là Tuấn. Tuấn “mù” vẫn không bị “thanh toán” sau lần ấy bởi vẫn c̣n có giá trị trong việc “mang” tiền về cho bọn chúng.

Nhưng sau lần Tuấn giải thoát thành công cho 4 em nhỏ, bọn "cai" đứng đầu là thị Thanh không c̣n tin tưởng Tuấn nữa.

Cuối ngày, ngoài việc ăn cơm thừa, nghe lời chửi mắng, thấm những đ̣n roi th́ đôi chân của Tuấn c̣n bị cùm bởi một sợi xích to hay dùng để xích chó.

Tuy nhiên, không ai trong bọn "trùm cai" biết Tuấn đang nung nấu kế hoạch tự giải thoát cho chính ḿnh.

Tháo “gông” cho chính ḿnh!

Một buổi trưa, "cai" Thanh sơ sẩy để quên ch́a khóa cùm chân của Tuấn “mù”. Sau khi lấy được ch́a khóa, Tuấn tự mở cùm xích và khấp khởi thoát khỏi "chiếc thuyền đen tối", lần ṃ lên bờ. Tuấn được giấu trong một pḥng trọ trong ngơ nhờ sự giúp đỡ của một người tốt mà trước đó đă nhận Tuấn là con nuôi.

Những tưởng Tuấn đă thoát được nanh vuốt bọn trùm cai, nhưng rồi nhờ "tai mắt giang hồ" nơi ngơ hẻm, "cai" Thanh cũng "đánh hơi" được chỗ ẩn náu của Tuấn.

Ngay lập tức, "cai" Thanh kéo theo gần 10 tên côn đồ đến uy hiếp và bắt Tuấn “mù” về thuyền. Lần này, bà mẹ nuôi đă ra mặt bênh vực, cưu mang, nhận Tuấn “mù” là cháu ruột.

Bà Phương, mẹ nuôi của Tuấn “mù” nhớ lại: “Chúng nó lôi một đống toàn thằng đầu ḅ, mặt thú đ̣i đánh thằng Tuấn. Tôi phải đứng ra can thiệp, nhận là cháu và nhận nuôi nó, không cho đi xin thuê nữa. May nhờ bà con, hàng xóm xung quanh lời ra tiếng vào bênh vực chúng mới chịu bỏ đi”.

Nhưng bọn "cai" không bao giờ để con mồi ngon nhất đường dây “xổng” một cách đơn giản như vậy…

Biết Tuấn “mù” về quê Hưng Yên “lánh nạn”, thị Thanh cho một đội quân về quê bảo Tuấn “mù” lừa t́nh, nợ tiền bỏ trốn. Chúng ra yêu sách đ̣i gia đ́nh đền bù và Tuấn “mù” phải có trách nhiệm với người “vợ hờ”, tức là em gái Thanh. V́ bênh vực Tuấn “mù” mà giữa anh em họ hàng ở quê nhà Tuấn và đội quân “đ̣i người thuê” đă có một trận ẩu đả. Một lần nữa, kế hoạch bắt Tuấn trở lại của bọn "trùm cai" lại không thành.

Nhưng phải một lần chạm trán ở Hà Nội nữa th́ cuộc tẩu thoát của Tuấn “mù” khỏi “con thuyền đen” của bọn trùm cai mới chính thức thành công.

Sau 3 tháng ở quê nhà, Tuấn “mù” một lần nữa lên Hà Nội đi ăn xin tiếp. Đánh hơi được Tuấn đang xin ở nhà thờ Thái Hà, "cai" Thanh kéo một nhóm đầu gấu đến o bế, đe dọa.

Câu nói “ở hiền gặp lành” thật đúng với số phận của Tuấn “mù”. Tuấn được một số bà con công giáo và người trông xe ở nhà thờ tên B́nh lên tiếng bênh vực, che chở khiến bọn "trùm cai" không làm ǵ được. Chú B́nh kể lại trong sự bất b́nh: “Bọn nó bảo thằng Tuấn lừa t́nh, lừa tiền nên phải dạy cho một bài học. Tôi bảo có giấy tờ hôn thú và giấy ghi nợ nần không mà đ̣i đánh người ta? Bọn nó mới chịu đi về”.

Từ khi rời "con thuyền đen", hành tŕnh trốn chạy ra khỏi hang ổ của bọn "cai" của Tuấn thật lắm gian nan và nhiều phen tưởng đă bị “sa lưới” trở lại.

Bây giờ, Tuấn vẫn ngày ngày cầm bát sứt, khua gậy lạo xạo trên những con đường đă làm ṃn vẹt đôi chân, vẫn nhờ cậy ḷng nhân ái của người nhưng hồn nhiên, chân thành hơn. Và chúng tôi cảm nhận, dường như trong tâm hồn Tuấn, đă bớt đi nhiều sự gấp gáp, âu lo...

Theo Cẩm Thơ - Ngọc Thu - Thông Chí - Vũ Điệp/VNN

             Kỳ 6: "Có tật giật ḿnh...!": Trong khi nhóm PV trở về Quảng Xương lần t́m địa chỉ của một số “cai trùm” th́ nguồn thông tin tại xóm lao động Cầu Mới báo về: Xóm đă bị đánh động, nhiều "cai" đă giật ḿnh...!