|
|
 |
|
"Phố tiêu" thôn Hoà An | Trong khi các huyện lân cận đang phải nhổ trụ bán v́ nghề trồng tiêu phá sản th́ người trồng tiêu ở huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai nhờ thiên nhiên ưu đăi vẫn phất lên... Vụ mùa 2008, Chư Sê đă có hơn 300 tỉ phú nông dân chính gốc.
Chẳng biết phải nói về thôn Ḥa An bằng cụm từ nào cho phải? Cái thôn gồm 135 hộ kinh tế mới lam lũ thuở nào thoắt thành một khu phố khiến người ở phố cũng phải ngỡ ngàng. Nông dân mà ở nhà lầu, đi rẫy bằng xe hơi, th́ nông dân giàu có bên Tây cũng chỉ đến thế thôi.
Ra ngơ gặp...tỉ phú
Mới dợm bước chân vào ngơ đă nghe mùi hồ tiêu lừng lên dưới cái nắng cuối mùa như vốc lửa. Tiêu chất đống trên những khoảng sân, tải ra những gam màu đa sắc như một bức tranh siêu thực. Không như cái ồn ă của mùa thu hoạch cà phê, cái bận rộn đa chiều của mùa lúa, mùa hồ tiêu có cái đặc biệt của nó – ấy là một sự bận rộn lặng lẽ khiến người ta nghĩ đến một sự an nhàn mà vẫn hái ra tiền. Ngắm những cơ ngơi bề thế đă mắt, định quay ra th́ vừa lúc ông tấp xe vào cổng: Tỉ phú hàng nhất huyện Nguyễn Văn Khoa đây rồi! Ở Chư Sê, nói đến cái tên Nguyễn Văn Khoa th́ cả huyện không ai không biết. Người nông dân này làm chủ một diện tích hồ tiêu có lúc lên đến 20 ha. Bây giờ dù đă chia một phần cho con cái, ông cũng c̣n đến 7,5 ha. Vụ mùa năm ngoái người ta đoán ông lăi khoảng 4 tỉ đồng. Năm nay dù mất mùa, giá có xuống chút ít th́ chí ít ông cũng thu vào không dưới 3 tỉ đồng. Có người đoán tài sản của ông bây giờ phải đến vài chục tỉ đồng. Chẳng rơ thực hư nhưng từ năm 1990, cách đây 18 năm, ông Khoa đă dám bỏ ra tiền tỉ để xây nhà. Nguyên ḥn non bộ và cổng rào trước nhà ông bây giờ có lẽ cũng vài trăm triệu đồng rồi!
Nói vậy nhưng con đường làm giàu của ông cũng chẳng dễ dàng. Ở Chư Sê này, ông là một trong những người đầu tiên theo nghiệp trồng tiêu. Cũng là bắt đầu từ sự ṃ mẫm t́nh cờ. Đi bộ đội về, ông theo cha lên Tây Nguyên với hai bàn tay trắng. Được cái đất đai lúc ấy c̣n dễ. Đầu tiên ông trồng cầu may 100 trụ.
Thu hoạch vụ đầu hạch toán thấy 1 sào tiêu bằng 4 sào lúa nước; một trụ tiêu bằng 1 phi lúa th́ mê quá, làm cây ngắn ngày được bao nhiêu là đổ hết vào tiêu. Không có ai đi trước để học th́ đọc sách, nghe qua báo đài mà ṃ mẫm làm theo. Nắm được kỹ thuật rồi th́ đùng một cái giá tiêu rớt. Nhiều người nản, phá tiêu để trồng cà phê nhưng ông vẫn cứ kiên tŕ, tin chắc thế nào thị trường tiêu cũng mở rộng.
Nhận định của ông đă đúng. Năm 1994, giá tiêu tăng vọt, lúc bấy giờ người ta vội vă trồng lại tiêu th́ ông đă vững chân. Từ kinh nghiệm của ông Khoa, dân Ḥa An hiểu ra rằng làm nông mà chạy theo phong trào là đồng nghĩa với tự sát. Từ thôn Ḥa An, phong trào cứ thế lan rộng ra toàn xă. Nhơn Ḥa trở thành “đệ nhất hồ tiêu” của huyện Chư Sê. Ông Trại, Bí thư Đảng ủy xă, cho biết: Hiện Nhơn Ḥa đă có khoảng 300 ha tiêu.
Cơ ngơi của "đệ nhất tỷ phú hồ tiêu" Nguyễn Văn Khoa
Số thu nhập từ 1 tỉ đồng trở lên có 20 hộ. Riêng thôn Ḥa An, số có thu nhập từ nửa tỉ đồng trở lên cũng đă 40 - 50 hộ, c̣n số dưới đó th́ chẳng ai kể. Trồng tiêu mà lăi chừng vài trăm triệu đồng th́ quá ư b́nh thường. Ngay các thôn thuần là đồng bào dân tộc mà các ông B’Lin, Bi... cũng ngấp nghé mức tỉ phú... Hăy cứ biết một xă đặc sệt nông dân mà có đến 12 chiếc xe du lịch – trong đó có những chiếc gần tỉ bạc th́ đă là một hiện tượng. Câu chuyện đang dở chừng đă thấy ông Khoa nhấp nhổm. Tôi hiểu dù là tỉ phú nhưng là tỉ phú nông dân th́ cũng chẳng thể nào nhàn được. Mấy chục người làm công đang chờ ông ở ngoài kia. Trong tay tôi đang có danh sách trên 300 tỉ phú hồ tiêu ở Chư Sê. Hỏi chuyện cho hết mỗi nhà chắc phải mất cả tuần lễ. Chỉ riêng những hộ xếp vào hàng “kỳ phùng địch thủ” với ông Khoa th́ cũng đă vài chục. Thí dụ như các ông Nguyễn Văn Luyến ở thôn 6, xă Ia B’Lang; Vơ Ngọc Hoàng ở Ia Phang; Nguyễn Văn Quéo ở thị trấn... đều là những đại gia thu vào vài tỉ đồng một vụ trở lên cả.
Điều đáng nể phục là đă có những hộ nông dân dân tộc Jrai đứng được vào hàng tỉ phú: Rơ Lan Kót ở Plei Tao, xă Ia Phang; Rơ Lan Ke ở Plei Ten, xă Ia H’rú... Nếu người Kinh tạo dựng nên gốc hồ tiêu nhọc nhằn một th́ với họ nhọc nhằn mười. Rơ Lan Kót kể: Lúc anh mới đưa cây tiêu về trồng trong vườn, cả làng như loạn lên cho rằng anh đă đưa tai họa về làng và đ̣i phạt vạ. Ngay cả vợ con anh cũng không tin, nh́n công việc anh làm một cách hờ hững như là người ngoài. Phải mất cả năm ṛng anh mới thuyết phục được vợ con và dân làng. Cuối cùng th́ bằng ư chí và nghị lực phi thường, anh không chỉ đưa gia đ́nh thoát khỏi đói nghèo mà c̣n tạo nên một cuộc cách mạng trong nếp nghĩ của dân làng. Ở Plei Tao bây giờ nhà nào cũng có hồ tiêu. Chỉ trong ṿng một, hai năm tới, chắc chắn có không ít hộ sẽ đuổi kịp Plei Tao.
Năm ngoái toàn huyện Chư Sê mới có 200 tỉ phú, năm nay đă có hơn 300. Với đà này, nếu giá hồ tiêu ổn định th́ chỉ vài năm tới số hộ tỉ phú ở Chư Sê phải đạt số ngàn.
Giàu và sang
Dù có mất mùa th́ sản lượng hồ tiêu của Chư Sê năm nay cũng đạt khoảng 15.000 tấn. Với thời giá hiện tại, doanh thu tính từ sản lượng này là 750 tỉ đồng. Chư Sê đang trở thành “két đựng tiền” của tỉnh. Ngẫm con số này tôi bỗng nảy ra một ư ṭ ṃ: Lượng tiền khổng lồ này được dùng để làm ǵ?
Dù có được thiên nhiên ưu đăi th́ nghề trồng hồ tiêu ở Chư Sê vẫn không khỏi sự rủi ro. Ở xă Nhơn Ḥa, dân trồng tiêu lâu năm, kinh nghiệm là thế mà năm ngoái cũng chết mất gần 21.000 trụ. Rồi giá vật tư phân bón rượt đuổi. Cứ giá tiêu ngoi lên một nấc th́ chi phí đầu tư lại kéo lợi nhuận xuống một nấc.
Biết vậy nên người trồng tiêu bây giờ cũng không dám chủ quan. Có người đă đầu tư mua bất động sản tận Đà Nẵng, TPHCM hay sắm vàng làm của. Tuy nhiên, đây chỉ là số ít. Đa số vẫn nặng tâm lư nông dân hễ có tiền là chơi sang. Anh bạn tôi là giáo viên trường làng cho rằng “dân trồng tiêu giàu có bây giờ nhiều người đang bị “bội thực văn hóa”. Nhà cửa không ở hết nhưng vẫn cứ giang ra thật to. Lắm tiền nhưng cả huyện chẳng được mấy nhà đẹp. Nhà nào cũng bắt chước nhau. Cái th́ chằng đụp những mái đè lên nhau. Cái th́ nóc tṛn, nóc nhọn ḷe loẹt kệch cỡm.
Nhà có rồi th́ bây giờ chuyển sang mốt xe hơi. Đành rằng khi điều kiện vật chất khá lên th́ cuộc sống con người phải được cải thiện bằng những phương tiện tương xứng, nhưng có cần thiết không khi có người sắm xe hơi chỉ để... đi diễu quanh làng cho oai hoặc chiều chiều chở nhau đi nhậu! Số tiền sắm những thứ chưa cần thiết đó nếu đem đầu tư lại cho sản xuất hoặc mở nghề mới cho con cái chẳng tốt hơn ư? Đất đai đă cạn kiệt, không c̣n để có thể mở rộng sản xuất, mà thứ sản phẩm ḿnh làm ra đó vẫn chỉ bán nguyên liệu thô đấy thôi? Ngẫm lời anh cũng có lư.
Nghe anh kể thêm, tôi có cảm giác đang có một sự rạn vỡ trong nếp sống – nhất là nếp sống của giới trẻ ở nông thôn, khi cha mẹ có tiền. Cứ về đêm là lại có hàng nhóm thanh niên choai choai tụ tập nhậu nhẹt. Những đối tượng này chỉ nh́n đầu tóc cũng đủ hăi. Đứa tóc bù xù nhuộm đốm vàng đốm trắng; đứa cắt trọc lốc phía sau, nhuộm vàng một đốm đằng trước hất lên loe toe như bàn chải...
Không riêng thanh niên Kinh, thanh niên dân tộc nhiều làng cũng sinh ra cái mốt kỳ quái như vậy. Tệ nhậu nhẹt đem đến bao nhiêu là hệ lụy, làm mất trật tự, an ninh nông thôn. Nào là chuyện con chém bố ḷi phổi, nào là chuyện đổi tiêu lấy t́nh... Rồi c̣n nạn trộm cắp. Cứ mỗi mùa tiêu đến là dân lại nơm nớp. Mới từ đầu mùa đến nay, Chư Sê đă xảy ra 13 vụ trộm cắp hồ tiêu lớn trị giá tiền tỉ. Chỉ mới đây, anh Lê Văn Tâm ở thôn Plei Dư bị mất 5 tạ tiêu khô trị giá 25 triệu đồng.
Tôi nhớ cách đây dăm năm, giữa thời hoàng kim của hồ tiêu Chư Sê, có người đă cảnh báo về sự phát triển thiếu bền vững của nông thôn Tây Nguyên. Nghề nông là nghề đầy rủi ro và nghề trồng tiêu dù trong điều kiện nào th́ cũng không tránh được sự rủi ro. Vậy làm sao để nông thôn phát triển bền vững cả về kinh tế lẫn văn hóa là vấn đề mà lănh đạo huyện Chư Sê không thể làm nổi. Đó là vấn đề của các nhà kinh tế, hoạch định chiến lược phát triển cho nông thôn thời kỳ hội nhập sâu, hậu WTO...
Theo Ngọc Tấn (NLĐ)/VNN
|
.gif)
.gif){kind=logo}
.gif)
.gif)
.gif)
.gif)
