Khu di tích mộ cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc tại thị xă Cao Lănh (Đồng Tháp). Ảnh: Tuệ Minh

(HNM) - Nắng và hoa ngập tràn cổng tam quan, chúng tôi thắp nén hương kính cẩn nghiêng ḿnh trước vong linh cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc.

Khu di tích cụ Phó bảng nằm giữa trung tâm thị xă Cao Lănh (tỉnh Đồng Tháp), có diện tích 15.000m2. Toàn khu có 6 hạng mục công tŕnh, gồm ṿm mộ, hồ sen, nhà trưng bày bát giác, nhà kính h́nh hộp, ao cá và nhà sàn. Ṿm mộ cao hơn 10m là một cánh hoa sen cách điệu, dáng dấp như một bàn tay khổng lồ chở che ngôi mộ cụ Phó bảng. Hai bên là cây khế và cây sộp trên 300 tuổi do đồng bào Sa Đéc mang về trồng sau ngày giải phóng miền Nam. Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, đồng bào Đồng Tháp c̣n có công lớn là gian khổ, bền bỉ đấu tranh quyết liệt với kẻ thù để mộ phần cụ Phó bảng không chỉ giữ nguyên chỗ cũ mà c̣n bảo toàn nguyên vẹn, hiện đă được tôn tạo lên 3 tầng, ốp đá hoa cương.

Ngửa mặt nh́n lên, phía trên là 9 con rồng vươn ra 9 đầu hồi mang đậm nét dân gian. Theo tài liệu lịch sử, đồng bào miền Nam có chủ định khắc họa h́nh tượng Cửu Long ôm ấp che chở một con người đă sinh thành vị lănh tụ vĩ đại - Chủ tịch Hồ Chí Minh, một nhà nho yêu nước, thương dân, nhà cách mạng đă từng hoạt động lâu dài, có ảnh hưởng lớn tới tư tưởng chống thuộc địa của nhân dân Tháp Mười. Trước ṿm mộ là một hồ sen h́nh ngôi sao 5 cánh, mỗi cánh dài hơn 30m. Giữa hồ có một đài sen trắng toát, cao 5m. Đứng nơi đây, ai cũng liên tưởng tới không gian Làng Sen - Kim Liên - Nam Đàn - Đồng Tháp Mười - Nam bộ với cây sen “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”, tượng trưng cho cuộc đời thanh cao của cụ Phó bảng. Nhà bát giác trưng bày các hiện vật, h́nh ảnh về cuộc đời cụ Nguyễn Sinh Sắc. Nơi đây lưu giữ nhiều tài liệu cho biết, cụ Nguyễn Sinh Sắc là một nhân cách lớn, không ham danh lợi cho riêng ḿnh. Cả hai lần, quan tân khoa Cử nhân Khoa Giáp Ngọ (1894), Phó bảng Khoa Tân Sửu (1901) đều từ chối vơng lọng vua ban, chân đất về làng vinh qui bái tổ.

Lấy ṿm mộ làm tâm điểm, bên trái là nhà sàn Bác Hồ, phía trước quốc kỳ phấp phới bay trên bầu trời xanh, hoa đại trắng xen lẫn hoa trang đỏ rực. Cạnh đó là ao cá Bác Hồ, cây vú sữa. Ai đă một lần ra Hà Nội, vào thăm vườn nhà Bác, đều nhận thấy nét thân quen như đang dạo chơi trong khu vườn sau Lăng Bác ở Thủ đô Hà Nội. Đến đây, chúng tôi không những hiểu thêm về thân thế, sự nghiệp cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, người có ảnh hưởng lớn đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị của thực dân, phong kiến, mà c̣n hiểu thêm rằng: Người là “núi Thái Sơn” đă sinh thành, nuôi dạy Chủ tịch Hồ Chí Minh, suốt đời cống hiến cho Tổ quốc Việt Nam ḥa  b́nh và thịnh vượng.

Trần Trung