Tui vừa thổi cơm xong, chờ các o về ăn th́ bỗng có một tốp người chạy đến, họ vội lấy 9 cái chiếu rồi lao nhanh ra ngoài. Linh tính báo cho tui có chuyện chẳng lành xảy ra với các o nên tui chạy nhanh ra nơi Mỹ vừa thả bom. Tui như không tin vào tai ḿnh nữa khi nghe tin 10 o đă bị bom Mỹ vùi chôn”.

Mẹ quay trở về nhà. Nồi cơm mẹ thổi chờ các chị về ăn đă nguội lạnh. 6 chiếc phản mà các chị thường hay nằm giờ vắng tanh. Mẹ xếp vội những bộ quần áo mà các cô vẫn thường mặc cho vào ba lô. Rồi mẹ khóc khản giọng gọi tên từng cô: “Tần ơi, Cúc ơi, Thanh ơi, Hà ơi, Rạng ơi, Hợi ơi. Sao các con không về ăn cơm với mệ. Hôm nay, mệ đi chợ về, có mấy con cá kho để dành cho các con, mệ mua thêm mấy chùm bồ kết cho các con gội đầu nữa…”.

Mấy ngày sau đó, mẹ Ư không đêm nào chợp mắt. Thi thoảng, trong cơn mơ, mẹ lại thầm gọi tên 6 cô gái TNXP mà mẹ xem như những đứa con ḿnh đứt ruột đẻ ra. Rồi mẹ dậy, mẹ đi đến những tấm phản mà các cô vẫn thường nằm và quờ quạng. Tất cả đều vắng tanh, không c̣n những tiếng cười đùa, không c̣n những tiếng hát của những nữ TNXP ngày nào.

Mẹ đă có 6 tháng chung sống với 6 thanh niên xung phong hy sinh nơi ngă ba Đồng Lộc. Đến bây giờ, mặc dù đă 40 năm nhưng mẹ vẫn c̣n nhớ như in: “Trong 6 o, tui thương nhất là o Cúc. Ngay từ những ngày đầu, lúc nào tui cũng thấy Cúc buồn và thui thủi một ḿnh. Gặng hỏi, tui mới biết bố mẹ o Cúc đă mất”.

Mẹ kể: “Cứ mỗi khi đi làm về, các o đă hát râm ran từ ngoài ngơ. Tất cả cười đùa rồi chạy thẳng vào bếp. O Hà lúc nào cũng nhanh miệng nhất: “Hôm nay mệ có ǵ không, cho chúng con ăn với”. Tui chỉ ra giếng nước và nói: “Các o cứ gội đầu đi đă, rồi vô đây mệ dọn cơm cho mà ăn”. O Hà vừa múc nước, vừa gội đầu vừa luôn miệng hát. Mà o hát hay lắm. Có lần tui trêu: “O Hà mà hát hay thế này, chắc sau này phải lấy anh văn công thôi”. Nghe đến đây, cả 6 đứa cùng cười ồ lên rồi chọc ghẹo o Hà cho đến khi mâm cơm dọn ra”.

Mẹ Ư vẫn c̣n nhớ như in về cô Tiểu đội trưởng Vơ Thị Tần. Mẹ đọc cho chúng tôi nghe bức thư mà chị Tần gửi cho mẹ trước lúc hy sinh 5 ngày: “Mẹ ơi, ở đây đông vui lắm mẹ. Ban đêm chúng nó thắp đèn để chúng con làm đường. Ban ngày chúng đem bom giết cá để chúng con cải thiện. Bom đạn của chúng có thể làm rung chuyển ca núi rừng nhưng không thể làm rung chuyển được trái tim của chúng con. Mẹ ạ, thằng Mỹ c̣n hung hăng th́ c̣n nhiều chuyện để kể cho mẹ nghe về sự thất bại của chúng trên mảnh đất nhỏ kiên cường này”.

Mẹ bảo, cứ hễ rảnh rỗi là o Tần lại ngồi viết thư. Lúc th́ o viết thư cho mẹ, lúc th́ viết thư cho người yêu. "Tui biết là o Tần đă có người yêu đang hành quân vào chiến trường, v́ nhiều hôm, tui thấy o chắp tay để cầu trời phù hộ cho người yêu của o ấy".

4h chiều ngày 24/7/1968, máy bay Mỹ điên cuồng ném bom xối xả vào mảnh đất kiên cường này. 10 cô gái trong Tiểu đội TNXP anh hùng đă ngă xuống khi tuổi đời c̣n rất trẻ, để viết tiếp bản anh hùng ca về chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Cũng sau cái ngày đó, mẹ Ư không bao giờ được nghe tiếng hát của các nữ TNXP mỗi khi đi làm về. Nồi cơm mẹ nấu vội để các cô về ăn cho đỡ đói, nắm bồ kết mẹ mua về c̣n nguyên. Tiếng hát của cô Hà, vẻ mặt nghiêm nghị của Tiểu đội trưởng Tần cùng những ước mơ cháy bỏng về hạnh phúc của một gia đ́nh… của các cô giờ chỉ là hoài niệm. Và sau 40 năm qua, mẹ Ư vẫn nhớ như in...   

"Gia tài" lọn tóc thề...

Ít ai biết rằng, trước lúc hy sinh, chị Vơ Thị Tần đă có một mối t́nh rất đẹp với người lính cùng làng - anh Nguyễn Đức Hồng. Đêm trước lúc chia tay tiễn anh Hồng vào chiến trường miền Nam, chị Tần đă cắt một lọn tóc thề đưa cho anh cùng một tấm ảnh nhỏ với lời nhắn: “Anh hăy giữ lấy coi như là kỷ vật của t́nh yêu chúng ḿnh. Anh đi nhớ phải hoàn thành tốt nhiệm vụ. Ḥa b́nh lập lại, chúng ḿnh sẽ nên duyên vợ chồng”.

Anh Hồng không bao giờ quên những kỷ niệm với cô thanh niên xung phong anh dũng Vơ Thị Tần. Ngày đó, bố mẹ anh đă mang trầu cau sang dạm ngơ. Chưa kịp tổ chức đám cưới th́ đầu năm 1964, anh được lệnh nhập ngũ. Phút chia tay bịn rịn, anh chỉ kịp nói với người vợ chưa cưới một câu rằng: “Anh đi v́ Tổ quốc, em ở nhà nhớ chăm lo vẹn toàn công việc hai gia đ́nh và nhiệm vụ mà đất nước giao phó. Anh đi dù có khó khăn mấy cũng sẽ cố gắng hoàn thành nhiệm vụ đánh đuổi giặc Mỹ xâm lược”.

Kể từ đó, anh luôn mang theo “báu vật” đó bên ḿnh. Sau những trận đánh ác liệt, anh lại đưa lọn tóc của chị Tần ra ngắm nghía. Lời nhắn nhủ và hy vọng về một t́nh yêu thuỷ chung son sắt của chị Tần như tiếp thêm sức mạnh cho anh mỗi lúc vào trận đánh lớn.

Năm 1965, trước khi bước vào chiến trường Quảng Trị máu lửa, anh buộc phải chôn lọn tóc cùng tấm ảnh của chị ở đất Vĩnh Linh (Quảng Trị). Bỏ 2 “báu vật” vào ống pháo sáng, anh nói như đang nói với Tần: “Anh sợ chiến tranh, bom đạn sẽ làm cháy mất những kỷ vật này. Với anh, chúng c̣n quư hơn cả mạng sống bản thân ḿnh. V́ vậy, anh đem chôn chúng xuống đây. Sau này, nếu anh c̣n sống th́ sẽ quay trở lại và t́m lại chúng”.

Bẵng đi một thời gian mất liên lạc, anh mới nhận được hung tin: Chị Tần đă anh dũng hy sinh tại ngă ba Đồng Lộc. Anh ngă quỵ xuống như không tin vào tai ḿnh nữa. Cầm tấm ảnh của chị Tần và lọn tóc thề ngày xưa, anh nghẹn ngào: “Sao em không chờ đến ngày giải phóng, không chờ anh về để tổ chức đám cưới. Giờ bố mẹ 2 bên đă già yếu lấy ai chăm sóc hả Tần?”.Một bàn thờ được lập nghiêm trang trong nhà anh Hồng cùng với di ảnh của cô thanh niên xung phong Vơ Thị Tần khi anh trở về quê hương. Với anh, tuy chưa cưới nhau nhưng chị Tần như đă là vợ. Với bố mẹ anh, chị Tần đă là con dâu kể từ khi anh bước vào chiến trường.