T́m kiếm nạn nhân trên cánh đồng Tùng Chỉn. (Ảnh: Nguyễn Tùng)

(HNM) - Sau một ngày lặn lội tới những xă bị tàn phá tan hoang bởi lũ ống, lũ quét, chúng tôi đứng trên cầu Cốc Lếu (Lào Cai), nh́n xuống ḍng sông Hồng đục ngầu phù sa. Chiều biên ải xuống rất nhanh. Sắp đến rằm tháng 7, thoảng mùi hương trầm lẫn trong khói bếp lan ra từ những nếp nhà nép bên chân núi.

Chúng tôi chợt nhớ tới ánh mắt bàng hoàng của những người dân vừa bị lũ cướp đi mất người thân, cuốn trôi tài sản, những đôi mắt trẻ thơ ngơ ngác v́ không c̣n bố mẹ trên đời, những vành khăn trắng đến xé ḷng... Biết nguyện cầu ǵ đây vào ngày này?... Năm nay sẽ c̣n bao nhiêu cơn băo nữa?... Lạy giời, xin đừng cho cơn băo nào như cơn băo số 4 đổ vào vùng này nữa, bởi những người dân nơi đây đă quá khổ, quá kiệt sức v́ băo lũ rồi !

Đêm kinh hoàng ở Tùng Chỉn

Lội bùn hơn 6 cây số, ngủ đêm tại Trạm Kiểm lâm - Kiểm dịch Long Khánh, ngồi xuồng máy ngược ḍng sông Chảy, tôi đă vượt qua được vùng bị cô lập ở huyện Bảo Yên sau trận lũ dữ xảy ra vào đêm 8-8 rạng sáng 9-8. Con đường từ điểm có thể thông xe qua Phố Ràng đến Bản Phiệt tới Lào Cai vẫn c̣n những điểm sạt lở. Gần trưa 11-8, tôi mới tới được TP Lào Cai, khi đó vẫn bị cô lập với bên ngoài. Mọi con đường từ Lào Cai đi các tỉnh lân cận đều bị cắt đứt trong khi cầu hàng không chưa được thiết lập.

Đầu giờ chiều, tôi t́m phương tiện đi vào xă Trịnh Tường, huyện Bát Xát. Những ǵ chứng kiến tại thôn Tùng Chỉn 1, xă Trịnh Tường đă khiến tôi kinh hoàng. Cơ man những tảng đá lớn, có những viên đá lớn bằng chiếc ô tô con, những cây gỗ hai người ôm không xuể nằm chơ vơ giữa vùng đất trống, nơi mới đêm trước vẫn c̣n là cánh ruộng xanh mướt của một bản người Dao đỏ trù phú nhất tại vùng biên giới này. Trước mắt tôi giờ chỉ c̣n là cảnh hoang tàn, trơ trọi của đá tảng, đá hộc, sỏi to sỏi nhỏ, đây đó những manh áo tả tơi của một cậu bé cô bé nào đó c̣n kẹt lại trong khe đá, vài cọng lúa xơ xác vương vất giữa nắng hè.

Ông Lư Díu Ĺn, thôn Tùng Chỉn 1 kể: “Nửa đêm về sáng ngày 9-8, đang trằn trọc v́ trận mưa to từ tối vẫn xối xả không ngớt, bỗng thấy nước đổ vào nhà, chỉ kịp vớ chiếc đèn pin chạy ra ngoài. Nước từ phía núi đang ập thẳng vào bản như thác. Vừa chạy tôi vừa kêu to “Tảy mây bua tải lố ả! Thỉu ngay! Thỉu ngay!” (tiếng người Dao nghĩa là: Chết rồi anh em ơi! Chạy mau! Chạy mau!). Ông già 61 tuổi chạy đến đâu, thấy người gặp nạn là cứu luôn, đến sáng, ông đă cứu được 10 người cùng bản thoát chết.

Thế nhưng trong bản c̣n nhiều người khác mà ông không thể cứu nổi. Nhà ông Phàn Duồn Sèo có 7 người th́ đă mất tới 5. Đôi mắt đỏ ngầu, đờ đẫn và luôn nh́n vô định, ông Sèo kể về cái đêm kinh hoàng của cả bản và là cái đêm tang tóc của gia đ́nh ông: “Mất tất cả rồi. Nhà bị cuốn đi đâu không biết, ruộng cũng không c̣n. Vợ tôi, Phàn Chúa Mẩy, thằng Phàn Láo Lở con trai đi bộ đội về nghỉ 3 ngày phép, con dâu Chảo Lở Mẩy, con gái Phàn Tả Mẩy đều bị lũ cuốn đi với cái nhà rồi. Tôi sống được là v́ đang nằm trên lán trông trâu. C̣n thằng Phàn Láo Sử con trai lớn phải đi Lào Cai làm chứng minh thư không về được v́ nước suối to quá, may mà sống.” Bần thần một lúc ông Sèo nói như thể với chính ḿnh: “Thằng Phàn Láo Lở ấy, nó là bộ đội rà ḿn đấy. Nó vừa được về phép”.

Nhà chị Lư Úa Mẩy cũng bị lũ cuốn mất. Đứa con gái và bà mẹ chồng cũng bị lũ cuốn mà vẫn chưa t́m thấy xác. Chị Lư Úa Mẩy vừa khóc vừa nói: Nhà bị mất sạch. Có con nghé lôi kịp lên đồi th́ giờ nó không biết ăn cỏ nữa rồi.

Sau trận lũ khủng khiếp đó, nhà cửa, của cải và nhiều người trong thôn Tùng Chỉn 1 đă bị lũ cuốn trôi hoàn toàn. Đến giờ này, 76 bà con đồng bào Dao vẫn đang ở trong đồn biên pḥng 263. Trong pḥng ở tập thể của chiến sỹ, những bà mẹ bế bồng những đứa con thẫn thờ, buồn bă. Thỉnh thoảng lại có tiếng khóc thút thít của ai đó nhớ con, nhớ mẹ, nhớ chồng mà không ḱm nén nổi. Mấy người đàn ông trong bản tụ tập hút thuốc lào và kể lại những câu chuyện trong cái đêm kinh hoàng nhất cuộc đời họ. Có vài đứa bé đang ngủ ngon bỗng giật ḿnh khóc ré lên gọi mẹ. Có lẽ nỗi sợ hăi do cơn lũ gây ra sẽ ám ảnh suốt cuộc đời của nó.

T́nh người trong lũ dữ

Ông Lư Díu Ĺn kể lại khi chạy ra khỏi nhà vài chục mét thấy 4 bố con nhà Tần Phù Sèo bị mắc trong căn nhà mới đổ sập, ông chạy lại đào bới, cứu ra được rồi bế đứa bé nhất chạy lên đồi cao. Rồi ông lại chạy xuống ven ḍng nước lũ, thấy bé Tần Láo Tả đang mắc kẹt trong một bụi cây, ông Ĺn lao xuống nước, bất chấp nguy hiểm cứu được cháu. Giờ đây khi đă an toàn tại đồn biên pḥng 263, cùng với 76 người dân trong bản, ông Ĺn đang nhận được sự giúp đỡ tận t́nh của các chiến sỹ trong đồn.

Đồn trưởng đồn Biên pḥng 263 (Tùng Chỉn) Nguyễn Phùng Giang kể lại, nhận được tin dữ từ thôn Tùng Chỉn 1, chưa kịp ăn bữa sáng, anh em vơ vội hơn chục chiếc bánh mỳ, hơn chục gói mỳ tôm và lương khô lao thẳng vào bản. Tới nơi, hàng chục bà con đang túm tụm trên một g̣ đất bên ḍng nước lũ. Anh em phải băng ṿng qua núi để tiếp cận nơi bà con đang đứng. Vừa đưa bánh mỳ, mỳ tôm, lương khô để bà con ăn tạm chống đói anh em đưa dần hơn 76 đồng bào về trú tạm tại đồn biên pḥng. Tới khi xong th́ đă quá trưa, bụng đói, miệng khô, người mệt lả.

Chiến sỹ Bàn Văn Dương (người dân tộc Dao ở Văn Bàn) kể lại, sau khi đưa 12 người từ thôn Tùng Chỉn 1 về đồn, anh thấy chị Tẩn San Mẩy đang cùng đứa con nhỏ ở bơ vơ bên kia suối Dền Thàng. Anh cùng đồng đội quăng dây, kéo căng hai bên bờ suối rồi băng qua đưa hai mẹ con về. Lúc đi đến giữa ḍng, v́ lũ cuốn quá mạnh, chỉ tí tẹo nữa là anh cùng hai mẹ con bị nước cuốn phăng đi.

Trong cơn hoạn nạn, những người như ông Ĺn, anh Dương đă góp phần làm dịu những nỗi đau, những mất mát của những gia đ́nh giờ chỉ c̣n tay trắng. Ông Ĺn cũng tay trắng. Nhưng nhiều gia đ́nh trong bản biết ơn ông. Có lẽ ông Ĺn không biết câu: “Cứu một người phúc đẳng hà sa” nhưng ánh mắt của ông vui hẳn lên mỗi khi thấy lũ trẻ vui đùa trong đó có những đứa được ông cứu sống. Cảnh tượng đó làm tôi thấy ấm ḷng.

Ấm t́nh quân dân 

Mấy hôm nay Đồn trưởng Nguyễn Phùng Giang làm việc gần như không nghỉ. Đôi mắt thâm quầng v́ thiếu ngủ. Hai hôm đầu th́ bận cứu bà con và sắp đặt nơi ăn ở cho những người sống sót. Hai bữa gần đây th́ tiếp hết đoàn cứu trợ này đến đoàn cứu trợ khác. Trong khi đó, nhiệm vụ tuần tra biên giới vẫn không thể lơ là, mất cảnh giác.

Đồn biên pḥng 263 có 51 chiến sỹ, nay phải tổ chức lại sinh hoạt, nhường nơi ăn chốn ở cho 76 đồng bào là nạn nhân của con lũ dữ đêm mùng 8 rạng sáng ngày 9. Nhiều người mặc áo của anh em chiến sỹ bởi lúc chạy lũ chỉ mặc mỗi chiếc quần cộc. Trong hai ngày đầu đă có lúc đồn thiếu lương thực v́ lượng người ăn tăng gần gấp rưỡi, anh em phải chạy đi lo gạo và mỳ tôm cho đồn và dân.

“Cũng biết ơn biên pḥng lắm!”, ông Phàn Duồn Sèo nói, “Cơm bộ đội  nấu cho tốt rồi nhưng không nuốt được, chỉ ăn được cháo với bún thôi. Buồn quá mà!”. Ông Sèo buồn rầu nói tiếp: “Nhà ở th́ bộ đội lo cho rồi nhưng không ở măi được đâu. Chỉ mong có cái nhà để cùng thằng Sử bắt đầu nuôi trâu, cầy ruộng thôi”.

Sáng sớm 13-8, chúng tôi có mặt ở BCH Bộ đội Biên pḥng tỉnh Lào Cai để cùng với đội chó nghiệp vụ quay trở lại thôn Tùng Chỉn 1 t́m xác những nạn nhân xấu số. Hai chú khuyển Pô Ma và Lu Va mới được Bộ tư lệnh biên pḥng điều từ Trường trung cấp huấn luyện chó nghiệp vụ ở dưới Suối Hai - Sơn Tây lên tới Lào Cai tối qua. Trung tá Nguyễn Văn Chiến - Trưởng khoa huấn luyện chó cho biết, đây là đội đă t́m thấy 11 nạn nhân bị đá vùi ở Bản Vẽ (Nghệ An) và đội sẽ bắt tay vào t́m kiếm ngay. Ngay khi tới đồn biên pḥng, đội chó nghiệp vụ đă tới ngay hiện trường tại thôn Tùng Chỉn 1 để quan sát và lên kế hoạch t́m kiếm.

V́ công việc, chúng tôi phải tạm rời Tùng Chỉn. Nắm chặt tay tôi, đồn trưởng Giang nói cảm ơn nhà báo đă giúp đỡ anh em trong lúc khó khăn. Trong ḷng tôi thầm nghĩ ḿnh đă làm được ǵ đâu. Lúc lũ đến th́ đồng bào tự cứu nhau. Lúc đồng bào mắc kẹt th́ bộ đội biên pḥng giúp đỡ. C̣n lúc tạm biệt tôi, anh Chiến vừa nắm tay lắc lắc vừa nói chúng tớ sẽ cố gắng vượt khó t́m được người nào tốt người ấy để bà con đỡ đau buồn.

Lúc này, những chuyến hàng cứu trợ của cả nước vẫn đang đổ về Lào Cai qua những con đường mới được thông tạm. Những chiếc trực thăng vẫn lên xuống trung tâm TP Lào Cai thường xuyên để đưa hàng tới những điểm bị cô lập, hàng ngàn nhân công và thiết bị cơ giới làm việc ngày đêm để thông đường... Tất cả đều làm việc quên ngày đêm, quên mệt nhọc, với một mong muốn nhanh chóng giúp bà con vùng cao vượt qua khó khăn, nhanh chóng ổn định cuộc sống. T́nh người đă làm vợi đi rất nhiều nỗi đau mất mát của bà con nơi vùng lũ dữ đi qua.

Đức Trường (truyền từ Lào Cai)