Người dân ấp Cồn Cát như đang sống biệt lập ở một thế giới nào đó xa xôi lắm. Không chỉ không có đường mà không điện, không trường học, không chợ và không có luôn cả trạm y tế.

Với tâm trạng nặng trĩu âu lo, anh Tam có ư nhắc nhở: “Nếu ai lỡ đi đường này vào con nước ṛng th́ chịu khó “người ơi người ở đừng về…”. Vậy đó, bà con ở đây nếu có lỡ bệnh hoạn th́… chịu khó đợi nước lên hăy đi bệnh viện. C̣n nếu không đợi được th́ người nhà chịu khó cơng bộ người bệnh qua xă bên mới có trạm y tế”.

Anh nhớ lại, đă 20 năm rồi nhưng những con kênh này chưa một lần được nạo vét. Anh lại lo lắng, thêm một cồn nữa sắp nổi lên, kênh sẽ bị lấp. Không biết bao giờ người dân nơi đây hết bị bỏ quên như những con kênh này.

Người dân ấp Cồn Cát như đang sống biệt lập ở một thế giới nào đó xa xôi lắm. Không chỉ không có đường mà không điện, không trường học, không chợ và không có luôn cả trạm y tế. Tất tần tật đều phải nhờ vả vào xă bên (xă Viên An). Đến nỗi, tôm chết gần 6 năm nay nhưng chưa một lần thấy kỹ sư xuống lấy mẫu hoặc t́m hiểu nguyên nhân.

Chính quyền cũng "không tiền"

Cuối năm 2007, tổng số hộ dân trong ấp là 232 hộ và có 26 hộ nghèo. Tháng 6/2008 chỉ c̣n có 167 hộ (giảm 65 hộ so với cuối năm 2007) nhưng số hộ nghèo th́ không giảm. Anh Tam giải thích… đơn giản: “Tài nguyên thiên nhiên ngày càng cạn kiệt, đời sống người dân ngày càng khốn khó nên nhiều hộ đă bỏ đi nơi khác để sinh sống”.

Anh kể lại: “Cơn băo số 5 (năm 2006), bà con ấp Cồn Cát này thiệt hại rất lớn. Chưa “phục hồi được công lực” th́ đợt triều cường năm 2007 đă làm cho mùa màng ch́m trong biển nước. Rồi đến năm nay, nạn tôm chết kéo dài, khó khăn chất chồng khó khăn. Đă có không ít bà con bỏ Cồn Cát đi lập nghiệp nơi khác”.

Người dân trong ấp phải chịu nhiều sự quản lư chồng chéo đến nỗi, một chiếc xáng muốn vào sên vét vuông trong ấp phải xin ư kiến rất nhiều cơ quan chủ quản. Từ Tiểu khu 143 đến Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau, rồi đến UBND xă Lâm Hải… Chính v́ việc xin phép quá nhiều đơn vị nên giá thành sên vét vuông ở ấp này cũng đội lên rất cao. Thay v́ ở nơi khác giá chỉ vài trăm ngh́n đồng/công th́ ấp này phải đến 1 triệu đồng/công.

Trong khi đó, vốn vay ngân hàng chỉ ở mức 15-20 triệu đồng/hộ (v́ đây là đất “sổ xanh”). Như vậy, với nguồn vốn khiêm tốn này, nông dân chỉ đủ để đưa xáng vào sên vét vuông thôi, tiền đâu để thả giống rồi c̣n phải lo cái ăn để chờ ngày thu hoạch. Nếu hên, trúng mùa th́ mừng v́ có tiền tái đầu tư cho vụ sau. Tuy nhiên, nhiều năm rồi bà con ấp Cồn Cát chưa được hên nên cái nghèo vẫn c̣n đeo bám măi…

Đâu chỉ có dân khó mà ngay cả chính quyền ấp cũng thấy “khó ở” với khoản kinh phí khiêm tốn. Mỗi tháng, kinh phí khoán hẳn cho ấp là 500 ngh́n đồng. Theo đó, chỉ cần tính sơ sơ tiền xăng dầu đi lại thôi đă ngốn hết 100 ngh́n đồng (5 lít xăng)/lượt đi giáp ấp. Mà mỗi tháng cán bộ ấp đâu chỉ một lần đi giáp ấp. Rồi tiền xăng cho 17 cây số để lên xă dự họp hoặc báo cáo…

Như vậy, với số tiền ít ỏi đó, cán bộ ấp phải là người can đảm lắm mới dám nhận nhiệm vụ. Vậy nên chức Trưởng ấp do anh Nguyễn Hoàng Bắc (nay là Bí thư chi bộ) làm 3 nhiệm kỳ (từ 2001-2007) mới có người thay.

Điện chưa được kéo về, thiếu ánh sáng văn hóa nên ư thức người dân trong vấn đề học hành của con cái cũng bị hạn chế. Toàn ấp 5 năm nay chỉ có 2 em học đến đại học. C̣n lại đa số là bỏ học giữa chừng và đi làm thuê ở các tỉnh khác. Không có những mô h́nh làm ăn hiệu quả để nhân rộng trong dân.

Tài nguyên thiên nhiên ngày càng cạn kiệt, nạn ốc đinh hoành hành trong các vuông tôm gây ô nhiễm môi trường nhiều năm nay làm tôm nuôi bị chết, bà con muốn chuyển sang nuôi những loài thủy sản khác th́ không vốn, không am hiểu kỹ thuật nên thôi.

Chờ ngày được nhớ đến

Người dân ấp Cồn Cát này dường như đă bị bỏ quên từ lâu lắm. Họ tự bươn trải cho cuộc sống của ḿnh, ai không chịu nổi với sự khắc nghiệt đó th́ bỏ làng, bỏ ấp mà đi tha phương cầu thực.

Ông Nguyễn Văn Chót, 52 tuổi rồi nhưng chưa có được mái nhà lành lặn để ở. Có lẽ “thành quả” cuối cùng sau 17 năm trụ lại Cồn Cát này là 8 người con và một cuộc sống đạm bạc, cơ khổ. Các con của ông lớn lên cũng không được học hành đến nơi đến chốn, sống bằng nghề làm thuê. Trước đây, ông là hộ nghèo nhất ấp nhưng mới bị rút sổ cách đây không lâu v́ sắm được xuồng máy.

Ông bức xúc: “Trước đây làm “lâm tặc” bị bắt, phạt hoài chịu không nổi, nay phải vay nợ sắm cái xuồng máy để đi giăng lưới cá đối, đăng cua để sống qua ngày. Làm ăn chưa thấy khấm khá mà sổ hộ nghèo th́ bị rút rồi, cuộc sống gia đ́nh rồi đây sẽ càng khó khăn hơn".

 Có 3 đứa cháu nội, đứa lớn mới học đến lớp 5, 2 đứa nhỏ đă gần 9 tuổi rồi nhưng chưa một lần đến lớp. Nhà nghèo, gia đ́nh có đến 8 miệng ăn nhưng mỗi tháng chỉ kiếm được vài trăm ngàn đồng th́ tiền đâu để đi đ̣ hàng trăm ngh́n đồng mỗi tháng để đến xă bên vào lớp học.

Không riêng ǵ gia đ́nh ông Ba Chót mà toàn ấp có khoảng trên 90% hộ dân đều nợ ngân hàng. Mấy năm nay tôm thất, nợ càng chồng nợ. Như trường hợp anh Phạm Văn Dũng, Trưởng Công an ấp, là người chí thú làm ăn mà đă 4 năm nay thất trắng. Mỗi con nước chỉ đủ tiền để thả giống cho vụ sau.

Hơn 30 năm sau giải phóng, con người ở đây khát khao có được ánh điện, có được mái trường hay con đường chẳng hạn. Nhưng mơ ước cũng vẫn chỉ là mơ ước. Điện vẫn chưa thấy về, đường mới chưa có trong khi đường cũ không c̣n đi được. Chỉ có cái nghèo vẫn c̣n măi qua năm này tháng nọ cùng người dân Cồn Cát.

N.H /VNN