Hiệp “gà” đang kiểm tra thiết bị âm thanh để chuẩn bị cho chương tŕnh văn nghệ “cây nhà lá vườn” nhân Lễ công bố giảm án, tha tù đợt 2-9.

(HNM) - Trong  hơn 1.000 phạm nhân được  giảm án, tha tù dịp Quốc khánh 2-9 năm nay, tại 2 trại giam của Hà Nội có 79 phạm nhân được tha tù trước thời hạn. Dương Đức Hiệp mà người ta vẫn quen gọi là Hiệp “gà”, một gương mặt đ́nh đám trong làng giải trí, từng đắt sô nhất nh́ miền Bắc mấy năm trước là một người trong số này.

Tôi muốn t́m hiểu sâu Hiệp “gà” bởi oái ăm ở chỗ người từng giúp thiên hạ mua vui như  Hiệp “gà” lại không thể giấu nổi ḍng nước mắt khi kể về cuộc sống của ḿnh trong những ngày qua.

Nổi danh từ... “chân đất mắt toét”

Trong giới nghệ sĩ, Hiệp tự nhận ḿnh thuộc loại “chân đất mắt toét”, chứ không phải hàng “con ông cháu cha” ǵ. Người đầu tiên có ảnh hưởng đến nghiệp sân khấu sau này của Hiệp là bố đẻ - ông Dương Đức Hiền - lại vốn là một người lính, từng xông pha chiến trận B2 tại miền Nam từ năm 1966. Sau năm 1975, ông Hiền trở về quê (thôn Tiên Cầu, xă Hiệp Cường, huyện Kim Động, Hưng Yên) với cái giấy Chứng nhận thương binh loại 4/4. Mất 60% sức khỏe, ông Hiền tham gia nh́ nhằng vào công việc địa phương. Sau này ông cưới một cô gái làng là bà Trịnh Thị Mơ. Năm 1977 hai ông bà sinh con trai đầu ḷng là Dương Đức Hiệp. Dưới Hiệp c̣n có hai em trai.

Cả bố mẹ Hiệp đều xuất thân con nhà nghèo. Rồi đẻ 3 đứa con trai, mà như các cụ dạy “tam nam bất phú”, nên dường như cái sự nghèo khó lại càng tệ hại hơn. Ba anh em Hiệp từ nhỏ đă sống trong vất vả, nhọc nhằn, phải thay nhau đánh dậm, chăn ḅ, thả trâu, nuôi tằm, cày cấy. Hai vợ chồng ông Hiền th́ đầu tắt mặt tối ngoài ruộng rau để c̣n có cái mà ngày ngày mang ra chợ bán, phụ thêm vào bữa cơm... Sau này, khi ba anh em Hiệp lớn lên, hai ông bà rau cháo qua ngày, quyết dành dụm tiền cho các con học hành bằng bạn bằng bè, những mong đổi đời.

Chắc chắn ông Hiền không thể ngờ được thằng Hiệp con ông sau này nổi danh trên sân khấu mà xuất phát điểm chỉ từ ḷng yêu thích khi lén xem trộm những buổi ông tập văn nghệ với đoàn thanh niên trong xóm. Hiệp không quên điều đó khi kể về con đường đến với nghệ thuật của ḿnh. Nhưng khi tôi về thăm nhà Hiệp th́ ông Hiền lại chẳng thể nhớ nổi điều ǵ bởi bệnh t́nh chiến tranh để lại. Ông Hiền cứ nói trước, quên sau, duy chỉ có điều nhắc đến tên Hiệp là ḍng lệ trên khuôn mặt khắc khổ của ông lại không ḱm nén được. Ngồi trước mặt tôi, giọng  Hiệp  lạc  hẳn đi : “Bố em dạo này yếu lắm...”  Thế mà để cho Hiệp có thể lên Hà Nội theo học mấy năm trời đằng đẵng, cặp vợ chồng khốn khổ ở quê ấy đă phải chấp nhận đi vay ngân hàng mà tới giờ vẫn chưa trả hết nợ.

Anh biết không? - Hiệp kể : “Ngày em xuống Hà Nội học, bố mẹ cố gắng lắm chỉ gửi xuống được 100.000đ mỗi tháng, có tháng c̣n chả có tiền. Ngày ấy ngoài thời gian học, em c̣n đi làm thêm, bốc vác xi-măng, phân đạm để kiếm vài chục ngh́n đồng tiền công mỗi xe ô tô. Nhiều lúc, bọn bạn trong lớp ở Hà Nội đến kư túc xá tán gái, em tranh thủ mượn xe máy, chạy ra ngoài cổng trường làm mấy cuốc xe ôm... Sau đó buổi tối em c̣n đi hát ngoài quán cà phê, làm MC, dịp nghỉ hè th́ đi phụ, làm lon ton cho mấy đoàn làm phim để người ta sai vặt...

Hiệp học được 2 năm th́ đứa em trai kế sau cũng thi đỗ vào Nhạc viện Hà Nội. Để hai anh em có thể trọ học tại Hà Nội, Hiệp đă phải cố gắng nhiều lắm. Cho đến khi đứa em út học xong phổ thông, hai anh em Hiệp đă phải về quê mấy ngày để vận động cậu em gác lại chuyện bút nghiên, chịu khó vào quân ngũ rèn luyện, hết hạn nghĩa vụ quân sự hai năm th́ về nhà sẽ liệu. Và giờ này, khi Hiệp sống gần trọn 17 tháng trong trại giam th́ cũng là lúc đứa em út đă tốt nghiệp Trường đại học Văn hóa. Phải thừa nhận mấy anh em nhà Hiệp khá có chí và Hiệp cũng góp phần không nhỏ trong việc cùng gia đ́nh lo chuyện ăn học cho các em.

Từ một học sinh “quê một cục”, học xong trường làng, trường huyện rồi lên Hà Nội, tốt nghiệp đại học, bươn chải kiếm sống và trụ lại nổi cũng không phải là đơn giản. Một “thành tích” nữa tuy chẳng vẻ vang ǵ, nhưng một kẻ “chân đất mắt toét” như Hiệp đă làm được, đó là trước khi bị bắt, từng có thời gian mỗi ngày Hiệp phải bỏ ra hơn 1 triệu đồng dành cho việc mua ma túy sử dụng.

“May mắn của tôi là được sống trong trại giam”

Thời gian ở trong trại, Hiệp “gà” đă nhận được hàng trăm bức thư của người hâm mộ.

Nghe Hiệp nói vậy, có lẽ không riêng tôi mà rất nhiều người sẽ lầm tưởng nhân vật này nói hài hước, hay đang tập lời thoại cho một kịch bản nào đó. Nhưng không, Hiệp thổ lộ rất thật ḷng. Hiệp luôn nói với tôi là cuộc đời đă mang lại cho Hiệp nhiều điều may mắn mà Hiệp vẫn cho đó là cơ hội không phải ai cũng có được.

Ngày học xong trường cấp 3 Kim Động, Hiệp đăng kư dự thi Sân khấu Điện ảnh. Hiệp thú nhận, lúc đó chỉ nghĩ dự thi cho vui chứ chả hy vọng đỗ đạt ǵ. Cả khóa ấy lấy có 12 người, tức là tỷ lệ 1 phải chọi với khoảng 500. Mang theo phong cách “hương đồng gió nội” ấy lên để “đánh đu” với “cậu ấm, cô chiêu” thành phố,  Hiệp chỉ nghĩ cứ thi đại cho xong  rồi về, đằng nào cũng bơ cái công lặn lội lên Hà Nội. Thật không ngờ, run rủi thế nào, Hiệp lại lọt vào mắt xanh của Ban giám khảo. Sau này vào học, như thầy Ngô Xuân Huyền vẫn trêu là cậu tṛ “xấu nhất miền Bắc” mà Hiệp hiểu ưu thế, khả năng của ḿnh phù hợp với những vai nào. “Vâng, vẫn chỉ là những vai quê quê thôi mà !” - Hiệp nhỏ nhẹ. Đó là cái may mắn đầu tiên khi đến với nghề của Hiệp.

Những năm tháng ở trường, dù hoàn cảnh gia đ́nh rất khó khăn, nhưng Hiệp chỉ quanh quẩn kiếm ăn vớ vẩn, c̣n lại hoàn toàn chuyên tâm vào học tập, không hề bỏ bê để lao ra ngoài kư hợp đồng đóng chỗ này, diễn chỗ khác như nhiều người. Vậy nên, được học tập một cách nghiêm túc, cơ bản, với Hiệp là cái may mắn thứ hai.

Cái may mắn thứ ba là khi ra trường, Hiệp là người duy nhất trong khóa học được nhận về làm việc tại Nhà hát Tuổi trẻ. Nên nhớ rằng, hồi đó đơn vị nghệ thuật tiếng tăm này kén người  lắm, mấy đứa quê mùa như  Hiệp có nằm mơ cũng chẳng dám nghĩ ḿnh có được chỗ đứng ở đó...

Hiệp c̣n kể ra hàng loạt những điều may mắn khác để đi tới kết luận cuối cùng: Được vào sống trong trại giam cũng là một điều may mắn. Hiệp tâm sự thế này: “Khi chưa bị bắt, đă có lúc tôi từng ước ḿnh bị bắt. Nếu cứ ở ngoài đời, có lẽ ḿnh không thể cai được. Nhưng vào tù rồi mới thấy rằng đời đă dạy ḿnh nhiều điều, nhưng không bằng một ngày ở tù”. Theo Hiệp, nếu c̣n nghiện ma túy, th́ ḿnh có làm được tiền núi, tiền giời, tiền đất... có nổi  tiếng đến bao nhiêu đi chăng nữa cũng chả thấm tháp ǵ.

Đếm từng giờ, chờ từng ngày đoàn tụ

Thượng tá Bùi Ngọc B́nh, Phó Giám thị trại giam số II cho biết: Ngày 27-9 này Dương Đức Hiệp sẽ được trả lại quyền công dân trước thời hạn 7 tháng. Có nghĩa rằng, tới thời điểm ấy, Hiệp “gà” tṛn 17 tháng thụ án. Thời gian sống trong trại cải tạo, Hiệp “gà” không những là bếp trưởng mà c̣n là “bầu sô” giỏi của nhóm “ca sĩ áo kẻ sọc to”. Ở nơi đây, giữa sân khấu cuộc đời của một góc xă hội thu nhỏ - một xă hội đặc biệt bởi mỗi thành viên đều là những con người từng lầm lỡ - Hiệp đă dàn dựng được 9 chương tŕnh, đưa ra “công diễn” được 3 tiểu phẩm và ấp ủ hoàn thiện 2 kịch bản trong những ngày c̣n lại... Cũng nhờ có Hiệp mà không gian của trại giam dường như ấm áp, thân thiện hơn, khơi dậy trong sâu thẳm đáy ḷng từng con người phần thiện để họ tu dưỡng, cải tạo vươn lên làm lại cuộc đời.

Thời điểm này Hiệp không chỉ đếm từng ngày mà nhẩm tính từng giờ, chờ ngày về đoàn tụ với gia đ́nh. Con người là vậy. Nếu những ngày đầu vào trại, hầu như không đêm nào Hiệp có thể ngủ trọn vẹn, nh́n trần nhà và bốn bức tường để ngẫm về những ǵ đă qua và những điều đang chờ đợi ở phía trước, th́ đến giờ này Hiệp cũng lại mất ngủ bởi những tâm trạng rất khó tả trong ḷng khi chuẩn bị chia tay nơi đă gắn bó với ḿnh gần một năm rưỡi qua.

Nhớ ngày Hiệp mới bị bắt, tôi đă từng lọ mọ đến những nơi vợ chồng Hiệp đă thuê trọ để t́m hiểu về con người này. Có thể nói trong những “sao” của sân khấu hài mà tôi có dịp biết, chưa ai có đời sống vật chất khó khăn như Hiệp. Điều đó có lẽ một phần là do phải đỡ đần gia đ́nh, phần khác là do phải “nuôi” những cơn nghiện không thể “đói” thuốc. Không biết vợ chồng Hiệp đă thuê bao nhiêu nơi để ở trọ nhưng hai nơi tôi biết, một nằm trong ngơ Hào Nam, c̣n một  th́ ở tổ 23 phường Phương Liên, đều là những nơi ẩm thấp, tạm bợ, nằm sâu hút trong các con ngơ vốn dân lao động ngoại tỉnh hay cánh sinh viên nghèo thường thuê. Vậy mà Hiệp không chỉ là diễn viên đơn thuần mà c̣n từng là bầu sô, mở hẳn một công ty tổ chức biểu diễn riêng. Hiệp cay đắng kể : “Nghĩ lại chua xót lắm, hồi có đồng ra đồng vào, vợ em bảo dành dụm mua cái nhà, to nhỏ ǵ th́ cũng có cái chỗ chui ra, chui vào. Vậy mà em không nghe. Để đến bây giờ, tay trắng vẫn hoàn trắng tay”.

Hiệp có một cái may mắn hơn nhiều người là sau khi bị bắt, nhận án cải tạo, gia đ́nh, bạn bè, đồng nghiệp và cả người hâm mộ nữa, tất cả đều không quay lưng lại với Hiệp. Nhưng người mà Hiệp cảm thấy có lỗi lớn nhất là người bạn đời tên Nguyễn Thanh Quư, cô gái quê gốc Quảng Ninh. Đến giờ Hiệp lấy vợ đă được hơn bốn năm, cô con gái đầu ḷng cũng đă được gần 4 tuổi, nhưng Hiệp vẫn luôn ân hận bởi ḿnh đă mắc nợ Quư quá nhiều. Như Hiệp thừa nhận, vợ tôi lấy tôi đúng là quá khổ, nặng gánh nhà chồng, lại quá vất vả v́ ḿnh. Quư đă từ bỏ tất cả để theo Hiệp về Hà Nội dù cô có hẳn một cửa hàng thẩm mỹ khá khá ở Quảng Ninh với hơn chục nhân viên. Nhượng lại cửa hàng, bao nhiêu vốn liếng cô dồn cả cho chồng để mở công ty. Vậy mà sau này, Quư chưa có nổi một ngày được thanh thản.

Ngày Hiệp bị bắt, gia đ́nh Hiệp càng thêm khó khăn khi trụ cột kinh tế gặp chuyện gửi con gái về quê, nhờ ông bà nội trông rồi bám lại ở Hà Nội để tiện chăm sóc, thăm nom chồng. Quư hiện đang làm nhân viên tiếp thị cho một công ty, đồng lương được tính theo sản phẩm bán ra nên  rất “phập phù”. Thu nhập của cô tháng cao nhất mới được khoảng 2-3 triệu đồng (dù cô t́nh nguyện làm cả 2 ca). Ngoài chuyện lo tiếp tế những thứ cần thiết cho Hiệp ở trong trại, cô phải tự trang trải cho cuộc sống của ḿnh và gửi một chút ít về quê phụ cùng ông bà nội nuôi cô con gái nhỏ. Hiệp rưng rưng kể rằng, có những thời gian Quư chỉ ăn mỳ tôm triền miên hết ngày này qua ngày khác, bởi trong nhà cũng chẳng c̣n đồng nào...

Tôi gặp Quư, cô hiện đang thuê một căn nhà nhỏ ngoài băi sông Hồng. Quư cũng vừa ốm dậy, nghỉ làm mấy ngày nên người rộc đi và c̣n xanh xao lắm. Tuy vậy cô không giấu nổi niềm vui khi Hiệp cải tạo tốt, được giảm án và sắp trở về nhà. Quư ríu rít kể chuyện vào thăm chồng cứ như hai người c̣n đang trong “giai đoạn t́m hiểu”... Hỏi Quư sau khi Hiệp ra trại cô có dự định ǵ, Quư chỉ bẽn lẽn : “Hai vợ chồng em sẽ cố mua bằng được một chiếc xe đạp cho cô con gái. Hôm trước em về thăm cháu, thấy con gái cứ lũn cũn chạy theo một cô bé đạp chiếc xe trong làng mà không cầm được nước mắt”. C̣n với Hiệp “gà”, sau quăng đời vấp ngă chàng nghệ sĩ hài này có nhiều dự định lắm. Hiệp cũng đă tâm sự với tôi vài chuyện, nhưng anh bảo biết để đấy thôi, chuyện “làm ăn” c̣n phải giữ “bí mật” nữa. Nhưng như Hiệp nói, chắc chắn sau ngày 27 tháng này, khi ra khỏi cánh cửa sắt của trại giam, hai vợ chồng Hiệp sẽ tắt máy điện thoại để dành một khoảng... lặng cho gia đ́nh và cho... nhau. Hiệp nhờ tôi chuyển đến người hâm mộ rằng, trong một ngày không xa Hiệp “gà” sẽ trở lại sân khấu để mang lại cho cuộc đời đầy ắp những tiếng cười, chắc chắn mọi người sẽ được chứng kiến một Hiệp “gà” của ngày hôm nay bản lĩnh, tự tin và vững vàng hơn sau lần vấp ngă của quá khứ.

Lê Hoàng Anh