Anh hùng Đỗ Văn Chiến bên chiếc xe Zil 3 cầu TS1-132 bị bom đánh trúng, cháy ca-bin, vỡ hết kính, ông vẫn khắc phục đưa xe vào hoạt động tốt...

Có lẽ, với tất cả những ai sống trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, chỉ cần theo dơi... nhà đài, cũng đủ biết đến tên tuổi Anh hùng LLVTND, Giu se Đỗ Văn Chiến thuộc Binh đoàn 559, người chiến sỹ trẻ, liên tục trong khoảng 1.000 ngày đêm trên chiến trường máu lửa hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ: Chỉ tiêu đơn vị giao chỉ vận tải 3 đêm/ chuyến, nhưng với Chiến là 3 đêm/3 chuyến và nhiều lần liều ḿnh cứu cả đoàn xe chở hàng thoát khỏi đạn, bom của địch…

Anh sinh ra tại giáo họ Thánh Giu-se, giáo xứ Liên Phú (Hải Đông, Hải Hậu, Nam Định). Tháng 9/1966, khi vợ anh mang bầu đứa con đầu ḷng, sắp đến ngày ở cữ th́ anh lên đường ṭng quân. Anh được huấn luyện cấp tốc rồi được điều thẳng sang nước bạn Lào, làm công tác vận chuyển quân lương vào giải phóng miền Nam.

Nơi anh vận tải là trọng điểm máu lửa Seng Phan (tỉnh Khăm Muộn), điểm yết hầu vận tải quân lương của bộ đội ta. Nắm rơ điều đó, địch ném bom không ngớt cả ngày lẫn đêm: Người, xe, đạn dược, lương thực... của bộ đội ta gặp muôn vàn khó khăn, nguy hiểm!

Nhưng người thanh niên này kiên cường liên tục trong 3 năm, không một đêm nào vận tải dưới hai chuyến, đưa hàng đi đến nơi về đến chốn. Tháng cao điểm, anh em bị thương nhiều, anh tự nguyện: Một người làm việc bằng ba, vận tải đến 32 chuyến/tháng...

Ngày 22/12/1969, anh được đón nhận danh hiệu cao quư: Anh hùng LLVTND. Tiểu đoàn anh được mệnh danh là "Tiểu đoàn Đại bàng xanh", cá nhân anh được mệnh danh "Con chim đầu đàn của Tiểu đoàn Đại bàng xanh, chuyên vượt băo lửa Seng Phan". Nhờ những chiến công đó, anh đă vinh dự được cử sang Trường Thanh niên (Liên Xô) học tập.

Về nước, trải qua các chức vụ từ trung đội, rồi lên đến Trưởng ban Thanh niên - Tổng cục Hậu cần, QĐND, ở đâu anh vẫn gương mẫu phấn đấu miệt mài. Sau 27 năm lên tục cống hiến cho quân đội, Anh hùng LLVTND Đỗ Văn Chiến đă về nghỉ hưu và mang trên vai quân hàm đại tá... Rồi ông được giới thiệu tham gia giữ chức Phó Chủ tịch Thường trực UBĐKCGVN; Ủy viên TW Hội CCB Việt Nam khóa II và III...

Mới đây, chị Thu Trang, một đồng nghiệp của tôi công tác tại chương tŕnh Đời sống Tôn giáo - Đài Tiếng nói Việt Nam, tới thăm ông trong khu tập thể Vĩnh Tuy, Hà Nội, ông tiết lộ thêm một kỷ niệm thời chiến đấu mà ít người biết đến, âu cũng là do ông khiêm tốn không muốn kể nhiều về ḿnh.

"Đêm 24/2/1968, trả hàng xong, tôi cùng đồng chí Diếp là lái phụ trên đường đi ra th́ đi đầu đoàn xe, bị bom tọa độ đánh trúng vào đầu xe. Tôi và đồng chí Diếp cùng bị thương. Tôi bị đứt ngón tay thứ tư (bàn tay phải), c̣n dính ít da, đồng chí Diếp bị thương vào tay trái. Tôi bảo đồng chí Diếp là giật đứt ngón tay vứt ra để anh em cùng lái xe với hai cánh tay c̣n lại. Chúng tôi đă đi qua trọng điểm 7 cây số vào nơi an toàn, giải phóng cho đoàn xe phía sau. Sau đó, anh em Công binh mới đưa chúng tôi vào điều trị ở bệnh xá Đội 14 Trường Sơn. Tổng cộng có đến 5 lần bị thương, giám định thương tật mất 48% sức khỏe, hiện trong người c̣n nhiều viên bi chưa được lấy ra"...

Chưa hết, có một điều thật thú vị là chính chiếc xe Zil 3 cầu 157 bị bom đánh trúng, cháy ca-bin, vỡ hết kính, ông vẫn khắc phục đưa xe vào hoạt động tốt... đă làm xúc động nhà thơ Phạm Tiến Duật và bài thơ “Tiểu đội xe không kính" ra đời trong hoàn cảnh đó. Bài thơ có câu "Xe không kính, không phải là xe không có kính..." là một nguồn nhựa sống có thực, được chiết ra từ xe và hành động phi thường của Anh hùng Đỗ Văn Chiến.

Thời chiến anh là người lái xe trong chiến trường đối mặt với quân thù; nay thời b́nh ông là một người lái xe ôm. Đă có lần, một ḿnh ông già xe ôm này "xơi tái" cả chục tên lưu manh... thế chúng mới "kiềng"! Cái mác nguyên là đại tá cộng với những nét sống chính trực, khiến nhiều đại gia, cán bộ cấp cao tin tưởng gọi điện đến nhà tới tấp nhờ đưa đón con cái đi học trường gần, trường xa.

Gọi là hành nghề xe ôm, chứ thực ra, có đến già nửa thời gian ông đứng đó làm nhiệm vụ của một người dân pḥng tự phong để giữ ǵn ANTT khu xóm. Và đă là tự phong th́ chỉ có "ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng".

Mẹo của người anh hùng

"Tất cả v́ miền Nam ruột thịt", "Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược!", đó là khẩu hiệu hành động của cả nước trong thời chiến. Tháng 5-1965, Phê-rô Nguyễn Quang Hạnh, quê ở giáo họ Nam Đường, giáo xứ Hai Giáp, Bùi Chu (thuộc xă Hải Anh, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định) đă không chần chừ khoác ngay áo lính vào chiến trường.

Năm đó, Nguyễn Quang Hạnh bước sang tuổi 23, để lại hậu phương đứa con trai đầu ḷng c̣n đỏ hỏn, đôi bên cha mẹ đă đều bước sang tuổi thất thập... cho người vợ gầy yếu trông nom. Sau 5 năm, khi anh đang đau đứt ḷng thương xót đồng đội cùng Mặt trận 559 hằng ngày ngă xuống dưới mưa bom băo đạn của quân thù th́ lại hay tin, đứa con duy nhất ở hậu phương, do thiếu sự chở che chăm sóc của anh đă... không c̣n!

"... Đau thương, dồn nén đau thương!", Phê-rô Nguyễn Quang Hạnh kể với tôi về những năm tháng binh lửa, bỗng thấy ông ngoảnh mặt sang một bên, đưa tay lên thấm thấm nước mắt, rồi ngẩng đầu lên kể tiếp với giọng mạnh mẽ: "Tôi c̣n nhớ như in những ngày ấy, tôi đeo lon thiếu uư mới toanh, cấp trên giao giữ chức Đại đội trưởng Đại đội 1, Tiểu đoàn 59, Binh trạm 35. Lính chuyên vận tải hàng, chi viện cho chiến trường miền Nam, nhưng địch phát hiện chặn đánh, mỗi giờ chúng rải xuống không biết bao nhiêu bom.

... Một ngày lịch sử đă đến, hôm ấy, lệnh xuất quân của người chỉ huy vang lên: "Tiến!", ai nấy đều cầm chặt vô-lăng. Đoàn chúng tôi rời vị trí chưa được bao xa, th́ cả đoàn đều phanh khự lại, chiếc xe đầu đoàn trúng bom, bùng cháy. Lúc đó, tôi đang lái chiếc xe đi thứ ba, lập tức nhảy ra khỏi xe, chạy lên chiếc xe đang cháy, lôi đồng chí lái xe đă đuối sức ra khỏi xe, nói như ra lệnh: "Xuống lái xe thứ 3!".

Và tôi liền lái chiếc xe cháy chạy theo hướng khác, tạo mục tiêu giả cho địch nhầm tưởng bắn theo! Càng chạy th́ gạo trên xe càng bốc cháy thành những vệt khói ngoằn ngoèo... địch cho rằng đoàn xe của bộ đội ta vẫn c̣n đang nối đuôi nhau chạy, chúng lại càng giội bom và bắn rốc-két xuống những vệt khói... Khi địch c̣n đang mắc mẹo của tôi th́ mũi kia, đoàn xe của ta đă băng qua khỏi cánh rừng già của huyện Bố Trạch thoát nạn.

Nhờ những mẹo đó mà chúng tôi đă bảo toàn được đạn dược, đưa hàng tới đích; cá nhân tôi được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND", ông Phê-rô Nguyễn Quang Hạnh nay xúc động nhớ lại.

Tôi đây mới chính là anh hùng... "rơm"!

Anh hùng Nguyễn Viết Hồng hào hứng kể về những chiến công.

Cách nay 40 năm, vào mùa xuân năm 1968, tại giáo xứ Giáp Hạ, nay là giáo xứ Châu Thành, giáo phận Vinh (thuộc Thạch Trung, Thạch Hà, Hà Tĩnh) có người thanh niên Công giáo là Phê rô Nguyễn Viết Hồng mồ côi cha mẹ từ nhỏ, người gầy nhom, thấp bé t́nh nguyện lên đường nhập ngũ.

Sau ba tháng vừa hành quân vừa huấn luyện, anh được biên chế về làm Tiểu đội phó phụ trách hậu cần tại đơn vị Công binh thuộc Binh đoàn 559. Nhiệm vụ của các anh là cảm tử rà phá hàng tấn bom rơi mỗi ngày trên đường Trường Sơn giúp cho xe bộ đội ta qua.

Đế quốc Mỹ trút xuống khúc ruột miền Trung mỗi ngày hàng ngàn tấn bom đủ loại ḥng chặn đứng sự chi viện của miền Bắc cho chiến trường miền Nam.

Quái ác thay, trong số hỗn hợp bom rơi ấy, kẻ thù thâm độc luôn ném kèm bom khoan, một mặt chúng khoan phá con đường huyết mạch chiến dịch, một mặt chúng khoan hố để đổ các loại bom khác có sức công phá khủng khiếp xuống ḷng đất đợi xe ta qua, hay đợi bộ đội ta rà phá bom ḿn chạm nhẹ là... nổ.

Đối mặt giữa cái sống cái chết trong t́nh h́nh ấy, người thanh niên Nguyễn Viết Hồng không hề quản ngại, anh mưu trí dũng cảm, sẵn sàng quên ḿnh phục vụ đồng đội, tốp này ngă xuống lại đến tốp sau...!

Thấy đồng đội ḿnh hằng ngày, hằng giờ bị thương, ngă xuống nhiều quá, là một Tiểu đội phó phụ trách hậu cần, anh trăn trở và nghĩ ra được cách hạn chế sát thương đồng đội. Cách làm của anh thật đơn giản mà bấy lâu chưa ai nghĩ ra: Anh dùng rơm, rạ kết thành bộ áo giáp mặc trong lúc rà phá bom ḿn, cách làm này đă giảm thiểu đáng kể về thiệt hại sinh mạng cũng như sát thương cho cán bộ, chiến sỹ các đơn vị Công binh trong Binh đoàn 559.

Từ sáng kiến trên và cùng với những chiến công khác, đến đầu năm 1973, Nguyễn Viết Hùng đă được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND; Đảng bộ chính quyền và nhân dân xă Thạch Trung cũng quyết định chọn đặt tên con đường trục chính của xă thành đường tên anh, đường "Anh hùng Nguyễn Viết Hồng"... Kể từ đó, như một nguồn cổ vũ kỳ diệu đối với thanh niên địa phương lớp lớp t́nh nguyện lên đường!

Câu chuyện khép lại bằng một câu nói vui của người Anh hùng: "Chính tôi đây mới là anh hùng... "rơm""!

Người hùng trên xứ lớn

Anh hùng Trần Lâm sinh năm 1952, tại giáo xứ Tam Tổng, giáo phận xứ Thanh. Tháng 7/1968, Trần Lâm t́nh nguyện lên đường nhập ngũ. Lúc đầu vào chiến trường, đơn vị anh đă gặp ngay thử thách: Cả đơn vị Công binh của anh đang loay hoay không biết làm thế nào để giải quyết dứt điểm vũng bùn śnh lầy (ở rừng Trường Sơn) cho tăng và các phương tiện khác đi qua?

"Phải vét bùn lầy đi, đổ đá, vật liệu cứng... xuống", anh nghĩ thế nhưng thật trớ trêu, nếu dùng sức người vục từng xô bùn, dùng xẻng công binh hất từng xẻng sỏi... th́ phải cần tới mười lần quân số đơn vị anh lao động ngày đêm liên tục cũng phải kéo dài cả... tháng!

Làm thế nào đây? Một sáng kiến vụt lóe trong đầu anh, ở gần đó có một ḍng suối chảy với cường độ rất mạnh, anh cho chặn đứng ḍng chảy". Lợi dụng quy luật "nước chảy chỗ thấp", anh cho xẻ một con ng̣i sang khu śnh lầy như lũ ống để tự sức nước quét sạch khu śnh ấy đi... Sau đó, anh cho phá đập, trả lại nguồn suối tiếp tục ầm ầm chảy ngày đêm; c̣n khu śnh lầy anh cho đá hộc, vật liệu cứng tống xuống... xe ta lại băng băng qua. Sáng kiến trên của anh đă được đơn vị ghi nhận là độc đáo, dễ ứng dụng, tiết kiệm sức người sức của, và là một trong những chiến công của "Anh hùng LLVTND Trần Lâm"...

Trần Lâm cống hiến tận tâm cho Quân đội đến đầu năm 1991, khi đất nước bước sang thời ḱ đổi mới một cách mạnh mẽ, đồng lương người lính được cải thiện; lẽ của người đời "ngồi lại" làm... quan binh thời b́nh, hưởng vinh hoa, th́ ông lại xin được khoác ba-lô con cóc ra về. Trong con mắt nhân dân địa phương: chữ Liêm trong ông luôn ngời sáng!

Theo CAND