Người dân Giáo xứ Cồn Thoi tu sửa nhà thờ.

(HNM) - Thế là hơn một năm đă trôi qua kể từ ngày cố Nguyễn Thị Hoa ở Giáo xứ Cồn Thoi (huyện Kim Sơn, Ninh B́nh) hiến tặng giác mạc. Một năm mà cứ ngỡ như vừa mới hôm nào.

Nhấc máy điện thoại, ở đầu dây bên kia, anh cán bộ Ngân hàng Giác mạc, Bệnh viện Mắt TƯ vui mừng thông báo: Đến nay đă có 30 người hiến tặng giác mạc. Vậy là đă có 30 đôi mắt lành trở lại, được nh́n thấy ánh sáng với muôn màu cuộc sống tươi đẹp. Và những điều tốt đẹp ấy đă bắt đầu từ nghĩa cử cao đẹp của bà con giáo dân Cồn Thoi, khởi đầu là cố Nguyễn Thị Hoa.

Từ một dự án đầy tính nhân đạo

Hơn một năm trước, khi  nghe một người bạn cho biết, Bệnh viện Mắt TƯ có Ngân hàng mắt, thay giác mạc miễn phí cho mọi đối tượng, chúng tôi đă thực sự ngạc nhiên và vui mừng. Ngạc nhiên bởi việc lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể đối với  người Việt Nam ta c̣n mới mẻ lắm, dù nhiều nước trên thế giới đă thực hiện hàng chục năm nay. C̣n mừng v́ đây là một tin cực vui cho hàng vạn gia đ́nh và người bệnh, nhất là những người bị bệnh giác mạc. Nước ta chẳng hiểu sao số người mắc bệnh về mắt lại không hề ít. Chúng tôi đă từng tṛ chuyện với thạc sỹ, bác sỹ Phạm Ngọc Đông, Khoa Giác mạc, Bệnh viện Mắt TƯ và được ông cho biết cả nước có khoảng 300.000 người mắc các bệnh liên quan đến giác mạc. Một con số nghe mà thấy lo ngại. Nếu có giác mạc thay thế th́ sẽ có khoảng 100.000 đến 200.000 người được trả lại ánh sáng. C̣n ǵ tuyệt vời hơn khi có cả vạn con người thoát khỏi bóng đêm.

Hiện tại, Bệnh viện Mắt TƯ phối hợp với Tổ chức phi chính phủ quốc tế ORBIS xây dựng và thực hiện dự án “Nâng cao năng lực điều trị các bệnh giác mạc bằng ghép giác mạc”.  ORBIS đă tài trợ miễn phí cho Bệnh viện Mắt TƯ 375 giác mạc, nhờ đó trong hai năm trở lại đây, đă có  hơn 200 người được thấy lại ánh sáng mặt trời.

Giở lại lịch sử ngành Mắt, bác sỹ Đông cho biết, khoảng năm 1950, ca ghép mắt đầu tiên ở Việt Nam đă được các bác sỹ Nguyễn Đ́nh Cát và Ngô Như Ḥa thực thiện. Chỉ có điều, trong tài liệu không thấy nói mức độ thành công đến đâu, và giác mạc khi ấy được lấy ở đâu. Giác mạc do ORBIS tài trợ được lấy từ những đôi mắt phải bỏ nhăn cầu, hoặc do có người  đồng ư hiến, tặng trước lúc lâm chung. 

Trong góc pḥng điều trị của Bệnh viện Mắt TƯ, một người đàn ông chừng 50 tuổi đeo cặp kính đen to, che gần kín khuôn mặt. Anh Hoàng, kỹ thuật viên bảo quản giác mạc mắt cho biết, đó là một trong những bệnh nhân vừa được phẫu thuật mắt thành công. Ông là Nguyễn Văn Trọng, ở Bắc Ninh.  Ông Trọng bị loét, sẹo mắt trái đă 14 năm, chỉ c̣n con mắt bên phải để nh́n. Oái oăm thay một thời gian sau, con mắt phải cũng chung số phận, ông nghĩ ḿnh sẽ không  bao giờ được nh́n mặt vợ con.

Thế mà, khi đến Bệnh viện Mắt TƯ, đôi mắt của ông đă sáng trở lại. Bỏ cặp kính ra, chớp chớp con mắt đă trong veo, ông sung sướng nói với chúng tôi: “Thật không tin nổi các anh ạ! Nếu không có giác mạc để thay, có lẽ quăng đời c̣n lại của tôi sẽ chỉ là bóng tối. Có những lúc, tôi phải cố nhướng mắt lên để nh́n, giơ tay sờ để tin rằng đó là thực chứ không phải là ảo ảnh”. 

Nói về việc lấy và thay giác mạc mắt, bác sỹ Phạm Ngọc Đông cho biết, việc lấy giác mạc với kỹ thuật hiện đại bây giờ chẳng có ǵ là khó. Cái khó nhất hiện nay vẫn là vấn đề nguồn giác mạc. Ai sẽ là người tự nguyện hiến, cho. Bất chợt chúng tôi nhớ đến anh Nguyễn Hữu Thịnh, Giám đốc Tổ chức ORBIS tại Việt Nam, một tổ chức đi tiên phong trong lĩnh vực hiến tặng giác mạc. Nhớ đến con số mà anh cung cấp tại một cuộc hội thảo về mắt nghe thật nao ḷng: Mỗi năm nước ta có khoảng 300.000 bệnh nhân cần ghép giác mạc. Vậy mà nguồn giác mạc th́ chỉ đủ cấy ghép cho... khoảng 150 bệnh nhân. Và chúng tôi đă thực sự xúc động khi được biết người Việt Nam đầu tiên hiến tặng giác mạc là một giáo dân xứ đạo Cồn Thoi, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh B́nh.

Nơi khởi đầu một nghĩa cử cao đẹp

Trong cái nắng dịu của những ngày cuối thu, chúng tôi trở lại xứ đạo Cồn Thoi, nơi đầu tiên được Bệnh viện Mắt TƯ và Tổ chức ORBIS tại Việt Nam trao Bằng ghi nhận “Nghĩa cử cao đẹp và nhân đạo”. Xứ đạo thật b́nh yên, nép ḿnh bên con đê biển thuộc địa phận huyện Kim Sơn. Con đường vào xứ  trải dài qua những cánh đồng lúa non xanh mát hai bên đường.

Ngày đầu chúng tôi đến Cồn Thoi, cách nay đă hơn năm trời. Đó là ngày không thể nào quên trong tôi và các bác sĩ nhăn khoa khi nhận được giác mạc của người Việt Nam đầu tiên hiến tặng, cái ngày mà người giáo dân xứ Cồn Thoi - cố Nguyễn Thị Hoa - lần đầu tiên ghi danh vào lịch sử ngành Mắt Việt Nam với quyết định hiến tặng giác mạc của ḿnh trước khi qua đời. Cố Hoa là người có trái tim nhân hậu, trước lúc đi xa đă tự nguyện nhường lại một bộ phận cơ thể c̣n tốt để mang lại ánh sáng cho một người mù. Người dân xứ Cồn Thoi, những thầy thuốc, sẽ măi măi không bao giờ quên hành động cao quư của cố Hoa, một người nông dân xứ đạo. Câu chuyện tự nhiên và giản dị như chính tấm ḷng và cuộc sống của cố. Lúc cố ốm nặng, một gia đ́nh trong làng đă tới xin với cố cùng mọi người gia đ́nh, nếu chẳng may cố không qua khỏi th́ xin gia đ́nh hiến tặng lại giác mạc của cố cho người thân của họ hiện đang làm ăn ở nơi xa bị mù. Lúc đầu cả gia đ́nh nghi ngại v́ nghĩ rằng, nếu thế sẽ phải lấy cả con mắt của cố nên không đồng ư. Mấy ngày sau, mọi người trong nhà lại thấy có đoàn cán bộ nói là ở Bệnh viện Mắt TƯ về. Sau một hồi được tư vấn, con cháu cố đă hiểu, hiến tặng giác mạc nghĩa là chỉ bóc tách lớp màng mỏng trong suốt, nằm phía trước ḷng đen con mắt. Và việc “bóc tách” ấy cũng rất nhanh nên không ảnh hưởng tới khuôn mặt, đôi mắt của người hiến. Biết vậy nhưng lúc đó, gia đ́nh vẫn c̣n nghi ngại lắm. Không biết sự thật có đúng thế không. Rồi khi tất cả đều thấy đây là việc làm nhân đạo, cứu giúp người đời  th́  sự băn khoăn lo lắng đó cũng đă tan nhanh.

Chúng tôi t́m gặp ông Vũ Mạnh Thắng, Chủ tịch UBND xă Cồn Thoi, được ông cho biết, xă có đến 87% dân số là giáo dân, sống  yên b́nh, chăm chỉ làm ăn và thắm đượm t́nh người... Từ khi có chuyện cụ cố Hoa hiến tặng giác mạc, việc làm cao đẹp này đă lan rộng khắp xứ Cồn Thoi, được người dân đồng t́nh và tỏ ḷng thán phục. Noi theo tấm gương sáng của cố Hoa đă có nhiều người cũng sẵn ḷng hiến tặng. Để chúng tôi hiểu rơ hơn về những tấm ḷng vàng của người dân xứ đạo, ông dẫn chúng tôi sang Nhà thờ. “Các anh phải gặp cha xứ mới hiểu v́ sao chỉ trong 1 năm mà xứ Cồn Thoi có tới 18 người hiến giác mạc, xứ Như Tân, Kim Chung thuộc Kim Sơn cũng đă có 3 người”.

Cha xứ Cồn Thoi Antôn Đoàn Minh Hải năm nay ngoài 50 tuổi, khuôn mặt đầy đặn, phúc hậu. Cha có giọng nói  ấm và chậm răi, thể hiện sự điềm đạm, nhân từ. Cha Hải bảo, toàn xứ Cồn Thoi có hơn 6.000 giáo dân với 7 giáo họ. Hàng năm, những việc bác ái đều được giáo dân tham gia rất nhiệt t́nh. Khi Bệnh viện Mắt TƯ về đặt vấn đề xin người dân hiến giác mạc, cha Hải đă nhiệt t́nh ủng hộ. Và cũng từ đó, với chức phận của ḿnh, trong các buổi lễ xức dầu cho giáo dân trước lúc lâm chung, cha luôn hỏi và động viên giáo dân nên hiến tặng giác mạc. Cha bảo, Chúa luôn khuyên các con chiên làm việc thiện, sống tốt đời đẹp đạo, kính Chúa yêu nước. Nghe lời khuyên của cha Hải bà con giáo dân được vận động đều đồng ư tự nguyện hiến tặng.  Thực hiện nghĩa cử trên, bên cạnh phẩm chất tốt đẹp có sẵn trong mỗi giáo dân, mọi người c̣n coi đó là trách nhiệm trước cộng đồng.

Tạm biệt  người đứng đầu xứ đạo Cồn Thoi, chúng tôi nhớ măi lời ông: “Đến khi nào Chúa gọi tôi đi, tôi cũng rất sẵn ḷng hiến toàn bộ thân thể cho ngành Y”. Chúng tôi đi tiếp  tới thăm gia đ́nh hai mẹ con cố Trần Thị Lành và cố Nguyễn Thị Hiến. Ngôi nhà cấp bốn đơn sơ, mái lợp rạ của hai cố nằm yên b́nh trong xóm nhỏ 8A. Nhà nghèo, nhưng tấm ḷng hai cố th́ thật giàu và rộng mở. Trước lúc lâm chung, hai cố đă tự nguyện hiến tặng giác mạc mà chẳng đ̣i hỏi ǵ, chỉ mong muốn mang lại ánh sáng cho người khác. Chị Nguyễn Thị Liên, con cố Nguyễn Thị Hiến bảo, Chúa luôn dạy giáo dân phải “sống tốt đời đẹp đạo”, đó là lư do để bà và mẹ của chị đi đến quyết định hiến tặng giác mạc. Không mưu cầu lợi riêng cho bản thân, sống có ḷng nhân ái, kính Chúa yêu nước, đó mới là tâm niệm của  những giáo dân đích thực, con cháu Chúa. Cố Lành và cố Hiến đă không c̣n, nhưng nghĩa cử cao đẹp của họ sẽ c̣n sống măi trong ḷng mọi người.

Thanh b́nh, đó là cảm nhận của chúng tôi khi chiều buông xuống giáo xứ Cồn Thoi. Thoảng trong gió đưa, những tiếng chuông nhà thờ đă ngân lên như nhắc nhở các con chiên rằng: “Chúa đang ở bên mỗi con dân của ḿnh”. Và chúng tôi, những người ngoại đạo bất giác hiểu rằng, dù lương hay giáo, những suy nghĩ, hướng thiện, tốt đẹp luôn có trong chúng ta, trong tất cả những ai mang trong ḿnh ḍng máu Lạc Hồng. Đúng như lời cha Antôn Đoàn Minh Hải: Mỗi con dân phải thực hiện lời dạy của Chúa, sống đoàn kết, bác ái. Yêu nước, sống tốt đời đẹp đạo, chăm lo giúp đỡ người khác chính là giúp Chúa thực hiện bác ái. Đó mới là con chiên ngoan đạo, con chiên kính Chúa.

Hoàng Cường và Ngọc Hải