(HNMO) - Cả xóm có 101 hộ, gần 500 khẩu th́ quá nửa làm nghề đánh bắt thủy sản trên các sông, hồ ở các tỉnh Sơn La, Ḥa B́nh, Bắc Ninh, Bắc Giang... Cuộc sống của nghề “Nước sông, gạo chợ” thời buổi bây giờ thực sự khó khăn khiến đa phần ngư dân xóm Ngư Nghiệp muốn "giải nghệ". Khát vọng lớn nhất của họ là được lên bờ, được cấp ruộng để làm ăn, ổn định cuộc sống.

Đầu tư lớn, rủi ro nhiều...

Cùng ông Nguyễn Văn Ơn, Trưởng thôn Băi, chúng tôi đến xóm Ngư Nghiệp vào một ngày cuối tháng 8. Làm trưởng thôn 6 năm nay, ông Ơn nắm tường tận từng con người, từng nóc nhà của xóm Ngư Nghiệp. Ông cho biết: Gần 40 năm nay, bà con Ngư Nghiệp sống định cư trên bờ, thuộc thôn Băi, xă Đồng Mai (Hà Đông) và đây là xóm duy nhất của Hà Đông đến nay c̣n tồn tại nghề đánh bắt thủy sản truyền thống. Hiện có gần 300 con thuyền của các hộ dân trong xóm được sử dụng để đánh bắt thủy sản ở khắp các tỉnh miền Bắc, trong đó chủ yếu ở sông Đà (đoạn từ tỉnh Ḥa B́nh lên đến tỉnh Sơn La) với khoảng 150 con thuyền lớn, nhỏ.

Cha con ông Nguyễn Thái Tưởng vá lưới, chuẩn bị mùa đánh bắt mới.

Điểm đặt chân đầu tiên của chúng tôi là nhà ông Nguyễn Văn Huấn, Trưởng xóm Ngư Nghiệp. Ngôi nhà mái bằng chỉ rộng chừng trên 40 m2 nhưng có tới 3 cặp vợ chồng sống chung với gần chục đứa con nhỏ. Tháng 8 là tháng tránh lũ, ngư dân trở về nhà nên nhà nào nhà nấy chật ních. Nhà ông Huấn có 7 người con (5 trai, 2 gái), hiện 5 người con trai cùng vợ con đang đi đánh bắt thủy sản trên sông Đà. Anh Nguyễn Văn Thoa- người có gần 20 năm tuổi nghề ở xóm Ngư Nghiệp cho biết: Việc làm ăn ngày càng khó khăn, bởi vốn mua sắm dụng cụ đánh bắt cá lớn, tư thương ép giá, nguồn thủy sản cạn kiệt, nước sông, hồ bị ô nhiễm; thời tiết diễn biến thất thường... Cũng theo anh Thoa, đóng một chiếc thuyền, mua máy móc và các dụng cụ đánh bắt thủy sản vào thời điểm bây giờ lên tới 50-60 triệu đồng; cá biệt có hộ đầu tư tới 80 triệu đồng/một thuyền, nhưng thu nhập chẳng được bao nhiêu; rủi ro lại thường trực. Gặp may th́ mỗi gia đ́nh tích cóp 5-7 triệu/năm; gặp rủi ro mất trắng. Cuộc sống càng chật vật hơn khi lại phải đối mặt với môi trường ô nhiễm, bệnh tật, tai nạn sông nước, tệ nghiện hút, cờ bạc...

Đau đáu niềm mong

Năm nào xóm nhỏ Ngư Nghiệp cũng có người chết đuối, b́nh quân mỗi năm vài ba người. Những cái chết không báo trước đó khiến ngư dân hoang mang. Rủi ro nghề nghiệp thường xuyên xảy ra cộng với nỗi lo tai nạn sông nước luôn ŕnh rập những đứa trẻ nên vợ chồng anh Nguyễn Văn Trang nói riêng và tất cả các ngư dân xóm Ngư Nghiệp luôn có ư định bỏ nghề, về quê lập nghiệp. Khát vọng lên bờ ngày càng hối thúc khi người dân nơi đây hiểu rằng phải lo cho những đứa trẻ; bởi ngày càng có thêm trẻ nhỏ không được đến trường v́ nghèo. Nguyễn Văn Cường (con anh Nguyễn Văn Bắc) học dở lớp 5 và gần chục đứa trẻ khác ở Ngư Nghiệp cùng cảnh ngộ. 

Nhưng nếu lên bờ, đời sống của ngư dân xóm Ngư Nghiệp liệu có bớt khó khăn? Bởi, từ nhiều năm nay bà con xóm Ngư Nghiệp không có đất canh tác. Theo ông Nguyễn Văn Ơn, trước năm 1972, xóm Ngư Nghiệp (c̣n gọi là xóm Vạn Trên) định cư ở khu đồng Băi gần đầu cầu thôn Băi bây giờ. Năm 1972, bị bom Mỹ bắn phá, 16 ngôi nhà của các hộ dân bị sập hết nên các hộ phải chuyển sang nơi ở hiện nay. Diện tích đất thổ cư của xóm Ngư Nghiệp trước đây, nay đă trở thành đất công của xă. Trước cuộc sống khó khăn của bà con ngư dân và góp phần giải quyết việc làm cho ngư dân trong xóm, lănh đạo thôn Băi và xóm Ngư Nghiệp đề nghị xă Đồng Mai cấp cho các hộ dân đất canh tác để ổn định cuộc sống.

Bí thư Đảng ủy xă Đồng Mai Nguyễn Xuân Khoa cho biết, xă đă bàn đến vấn đề này nhưng v́ xă đang có nhiều dự án phát triển công nghiệp nên hầu hết diện tích thuộc quỹ đất 2 đă bàn giao cho nhà đầu tư. Mặt khác, do lịch sử để lại nên việc đáp ứng nguyện vọng của ngư dân không thể một sớm một chiều. Xă đă đề nghị thành phố Hà Đông giải quyết, đồng thời tăng cường dạy nghề cho lao động, giúp các hộ có thêm thu nhập.

Bài, ảnh: Thu Hằng