Học sinh lớp mẫu giáo xóm Bối (Yên Trung, Thạch Thất, Hà Nội).

(HNM) - Xă Yên Trung (huyện Thạch Thất, Hà Nội) một ngày đầu thu, dưới cái nắng hanh vàng rực rỡ, những ruộng lúa đang trĩu bông đă báo hiệu một vụ mùa bội thu. Trên những ngả đường thôn xóm, nhiều toán công nhân đang đo đạc, thiết kế đường liên thôn, kéo dây dựng cột điện… Tuy không ồn ào, náo nhiệt như ở công trường, nhưng Yên Trung  đă hiển hiện một luồng sinh khí mới.

Khó khăn bộn bề

Ông Nguyễn Tiến Buông, Chủ tịch UBND xă Yên Trung cho biết: Vốn là xă vùng sâu, vùng xa của huyện Lương Sơn (Ḥa B́nh), Yên Trung có diện tích 1.532,76 ha, dân số 3.243 người, hơn 81% là người dân tộc Mường. Người dân ở đây sống bằng nghề nông: trồng lúa, trồng rừng, chăn nuôi trâu, ḅ, gia cầm. Xét theo chuẩn nghèo cũ là hộ có thu nhập dưới 200.000 đồng/tháng/người, xă vẫn c̣n 42 hộ nghèo, các hộ cận nghèo th́ “không đếm xuể”. Theo ông Buông, mặc dù thanh niên trong xă đông, nhưng v́ thiếu mô h́nh phát triển kinh tế, các dự án, nhà máy… không có; ruộng đất th́ khô cằn, trong khi đó tŕnh độ canh tác thấp, sản xuất theo tập quán, hầu như không áp dụng tiến bộ KHKT vào sản xuất, chăn nuôi nên thu nhập b́nh quân của các hộ thấp. Chỉ cần một vụ thất bát hoặc trâu, ḅ, lợn bị dịch bệnh chết th́ cả làng lâm vào cảnh khó khăn trong ṿng luẩn quẩn: thiếu ăn- vay nợ-trả nợ-thiếu ăn…

Theo anh Nguyễn Văn Lịch, cán bộ chuyên trách LĐ-TB&XH th́ trước năm 2005, 7 xóm của xă đều được hưởng lợi từ Chương tŕnh 135 của Chính phủ dành cho các xă nghèo. Sau đó, nhiều thanh niên Yên Trung lên thành phố làm thuê, gửi tiền về trang trải nợ nần, sắm sanh đồ đạc. Tuy nhiên, dù đă nỗ lực hết ḿnh nhưng Yên Trung vẫn c̣n xóm Hương chưa thể thoát nghèo. Theo trưởng xóm Nguyễn Văn Định, xóm Hương có nhiều gia đ́nh trẻ mới tách ra ở riêng, thiếu kinh  nghiệm, tŕnh độ canh tác thấp, không có vốn làm kinh tế vườn - ao - chuồng, nên  xóm  vẫn được hưởng lợi từ hai chương tŕnh 135 và 134 của Chính phủ.

Toàn xă có 8  trường mẫu giáo , với 167 cháu nhỏ và 13 cô giáo. Trong số này, 7/8 lớp phải học nhờ ở nhà văn hóa. Cô giáo Hoàng Thị Thoa cho biết: “Toàn bộ số đồ chơi, dụng cụ giảng dạy đều do cô giáo tự làm, sáng tạo nên. Do vậy, mỗi lớp mầm non có một loại đồ chơi, dụng cụ khác nhau, nhiều môn học phải dạy chay”. Mỗi năm các cháu đóng học phí khoảng 100.000 đồng/cháu. Với số lượng hơn 10 cháu/lớp, số tiền này chỉ đủ để trả lương cô giáo. Dân vốn nghèo, nên chuyện kêu gọi đóng góp để mua đồ chơi, dụng cụ cho con học là điều không thể ở xă Yên Trung.

Nỗ lực vươn lên

Từ ngày 1-8-2008, cùng với các xă Yên B́nh, Tiến Xuân, Đông Xuân, người dân Yên Trung chính thức là người Hà Nội. Điều này cũng đồng nghĩa với những đổi thay căn bản từ hệ thống điện-đường-trường-trạm, mô h́nh phát triển kinh tế lẫn việc đưa văn hóa mới về thôn, xóm. Trước đó, rất nhiều đơn vị đă ngấp nghé xin đất của xă để phát triển kinh tế. Nhiều người dân khấp khởi mừng thầm v́ họ có thể làm việc ngay tại quê hương, có tiền và thời gian chăm lo cho gia đ́nh. Ông Buông tâm sự: “Đă là người dân Thủ đô th́ chúng tôi càng phải lao động hết ḿnh. Chúng tôi sẽ cố gắng bảo đảm việc làm, nguồn sống cho người dân mà cấp bách là nâng cao năng suất cây trồng, cải thiện đời sống, giảm số hộ nghèo”.

Tiếp chuyện chúng tôi nhưng ông Buông cũng bận bịu không kém với các kỹ sư  về khảo sát, tính toán đường sá và hệ thống điện cho xă. Đầu tháng 10, hệ thống cột và dây điện toàn xă đă hoàn thành. Ngày 6-10, toàn bộ 7 xóm của xă chính thức có điện lưới. Những chiếc đèn dầu sẽ chỉ c̣n là kỷ niệm. Sắp tới, từ nguồn kinh phí của thành phố, người dân Yên Trung sẽ có đường bê tông chiều rộng 5,5m.

Yên Trung đang thay da đổi thịt. Là người “đứng mũi chịu sào”, ông Buông không khỏi băn khoăn về rất nhiều công việc mới chỉ bắt đầu: cải tạo, nâng cấp, xây mới hệ thống trường trung học cơ sở, tiểu học, mầm non; xây dựng chợ cho người dân trong xă có nơi mua bán… Ông Buông cũng trăn trở không kém về việc đưa văn hóa về xă. Ánh sáng đă đến với mỗi mái nhà. Internet sẽ thâm nhập bản làng. Với địa bàn có 81% dân số là người dân tộc để đón nhận luồng văn hóa mới vào đời sống mà vẫn giữ được bản sắc là điều không đơn giản.

Linh Chi - Dung Nhi