Đoàn đại biểu Quốc  hội TP Hà Nội thảo luận ở tổ. Ảnh: Minh Điền

(HNM) - Ngày 7-5, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ đóng góp ư kiến vào hai dự án Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (DN) sửa đổi và Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT) sửa đổi. Về Luật Thuế GTGT, nhiều đại biểu cho rằng, sau 9 năm thực hiện, Luật đă đi vào cuộc sống, tác động tích cực đến nhiều mặt kinh tế-xă hội của đất nước và đă đạt được những mục tiêu đề ra của cải cách thuế bước II.

Tuy nhiên, trước bối cảnh nền kinh tế đang tiếp tục chuyển đổi mạnh mẽ, hội nhập ngày càng sâu hơn, rộng hơn, Luật Thuế GTGT đă bộc lộ một số vấn đề cần phải xem xét để tiếp tục hoàn thiện.

Những kẽ hở dễ phát sinh vi phạm

 Về điều kiện khấu trừ, hoàn thuế, có đại biểu nhấn mạnh, trong quá tŕnh thực hiện Luật Thuế GTGT, một số DN đă lợi dụng quy định này, sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn ghi chép không trung thực nội dung kinh tế phát sinh và các loại hóa đơn bất hợp pháp khác để kê khai khấu trừ thuế GTGT đầu vào nhằm trốn, lậu thuế, gây thất thu cho ngân sách nhà nước (NSNN) và ảnh hưởng tới môi trường đầu tư, tạo sự bất b́nh đẳng về nghĩa vụ thuế giữa các đối tượng nộp thuế. Trong thời gian vừa qua đă xuất hiện một loại tội phạm kinh tế mới - tội phạm mua, bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp để chiếm đoạt tiền thuế GTGT của Nhà nước như một số đối tượng đă lợi dụng sự thông thoáng của Luật DN, thành lập DN nhằm mục đích mua, bán hóa đơn kiếm lời bất chính (DN ma), một số cơ sở kinh doanh đă mua hóa đơn bất hợp pháp để kê khai khấu trừ thuế GTGT đầu vào... Để ngăn chặn t́nh trạng này, thời gian qua cơ quan thuế đă áp dụng nhiều biện pháp quản lư chặt chẽ hóa đơn như yêu cầu DN đóng dấu, mă số thuế trên hóa đơn, kiểm tra đối chiếu hóa đơn mua bán giữa các DN... song mới chỉ hạn chế được phần nào t́nh trạng gian lận nêu trên. Ngoài ra, quy định về thuế GTGT được thể hiện tại 3 văn bản luật là Luật Thuế GTGT năm 1997, Luật sửa đổi, một số điều của Luật Thuế GTGT năm 2003, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt và Luật Thuế GTGT năm 2005, với nhiều văn bản luật cùng quy định về thuế GTGT nên chưa tạo thuận lợi cho việc tra cứu, áp dụng pháp luật...

Luật mới vẫn c̣n những điểm nhiêu khê và khó thực hiện

Có đại biểu cho rằng trong dự án Luật Thuế GTGT (sửa đổi) vẫn c̣n những điều khoản gây khó cho DN. Hiện việc hoàn thuế giá trị gia tăng tại nhiều địa phương rất chậm, không khuyến khích các DN mua bán thông qua hệ thống ngân hàng, mới thực hiện nhưng đă có hàng trăm văn bản hướng dẫn, khiến cho khi triển khai thực hiện cơ sở gặp khó khăn, không thống nhất. Lần này đề nghị làm luật phải rơ luôn, để tránh t́nh trạng các văn bản hướng dẫn chồng chéo, “chép lại luật” th́ không ghi thêm trong luật điều khoản: “Chính phủ ban hành hướng dẫn chi tiết”. Có đại biểu kiến nghị, hiện nay, các DN vận tải và đóng tàu của nước ta đă phát triển, đă đóng được tàu vận tải biển có trọng tải lớn, có khả năng đáp ứng nhu cầu vận tải trong nước và quốc tế. Cạnh tranh trong lĩnh vực vận tải quốc tế ngày càng gay gắt, việc quy định vận tải quốc tế; hàng hóa, dịch vụ cung cấp trực tiếp cho vận tải quốc tế thuộc diện không chịu thuế GTGT dẫn đến DN vận tải quốc tế không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào làm tăng cước phí vận tải, giảm khả năng cạnh tranh với các hăng vận tải nước ngoài. Ngoài ra, quy định hàng hóa, dịch vụ cung cấp trực tiếp cho vận tải quốc tế không chịu thuế GTGT trên thực tế rất khó xác định, kiểm soát, dễ bị lợi dụng làm sai lệch mục tiêu của chính sách, gây thất thu thuế.

Nhiều đại biểu đánh giá, luật lần này chỉ tính từ DN tư nhân (không tính đến các hộ kinh doanh cá thể) là đúng. Tuy nhiên, quy định các tổ chức không chia lợi nhuận - phi lợi nhuận (hoạt động xă hội) cũng bị đưa vào dạng chịu thuế là không hợp lư. Về các quy định khấu trừ thuế cũng chưa hợp lư. Theo dự thảo luật, chỉ những DN tài trợ cho giáo dục mới không phải chịu thuế là chưa đủ. Câu hỏi được đặt ra là vậy c̣n các loại h́nh DN khác tài trợ xóa đói giảm nghèo, phát triển tài năng trẻ th́ sao? Nếu các DN này cũng phải chịu thuế là vô lư, chính v́ vậy yêu cầu các quan điểm phát triển xă hội cũng phải được tính đến trong luật. Có đại biểu cho rằng một số quy định theo như dự thảo luật là nhiêu khê và khó thực hiện. Luật Thuế GTGT sửa đổi phải được xây dựng theo hướng dễ hiểu, dễ thực hiện, không bị thất thu thuế, khắc phục được những hạn chế của luật cũ, phải điều chỉnh được những vấn đề mới phát sinh cho phù hợp với thực tiễn, hạn chế tối đa những kẽ hở dẫn đến “lách luật” để trục lợi.   

Anh Tuấn