Các đại biểu góp ư cho dự thảo luật  Ảnh: TTXVN

(HNMO) - Sáng 16/5, thảo luận tại Hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật pḥng, chống ma túy và việc thực hiện Nghị quyết 16/2003/QH11 của Quốc hội về việc thí điểm tổ chức, quản lư và dạy nghề cho người sau cai nghiện ở thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành phố khác trực thuộc Trung ương, nhiều đại biểu đồng t́nh với việc nên quản lư sau cai tập trung đối với các đối tượng có nguy cơ tái nghiện cao trong thời gian từ 1-2 năm.

Cần quản lư tập trung sau cai đối với các đối tượng có nguy cơ tái nghiện cao

Liên quan đến việc quản lư sau cai, nhiều đại biểu nhất trí với việc việc lựa chọn phương án 2 trong dự thảo Luật. Theo đó: Người nghiện ma túy sau thời gian cai nghiện tại cơ sở cai nghiện bắt buộc trở về nơi cư trú được chính quyên cơ sở hướng dẫn, giúp đỡ, hỗ trợ pḥng, chống tái nghiện trong thời gian từ 1 đến 2 năm. Người không tái nghiện th́ được xóa tên khỏi danh sách quản lư. Trường hợp người nghiện ma túy sau thời gian cai nghiện tại cơ sở cai nghiện bắt buộc có nguy cơ tái nghiện cao tiếp tục được đưa vào cơ sở quản lư sau cai nghiện từ 1 đến 2 năm.  Người đă cai nghiện ma túy được chính quyền cơ sở, gia đ́nh và các tổ chức tiếp nhận, tạo điều kiện học nghề, t́m việc làm, vay vốn, tham gia các hoạt động xă hội để hoà nhập cộng đồng.  Chính phủ quy định cụ thể về quản lư và chính sách hỗ trợ sau cai nghiện ma túy.

Theo đại biểu Trần Đông A (TP Hồ Chí Minh), vấn đề cai nghiện hai giai đoạn, về phương diện y học, Tổ chức Y tế thế giới gợi ư nên coi người nghiện ma túy là những người bệnh măn tính, đă mắc bệnh măn tính nặng th́ sau khi điều trị y học hiện đại cũng yêu cầu phải có giai đoạn phục hồi chức năng, dài ngắn tùy theo người mắc bệnh, hiệu quả điều trị chỉ được coi là đạt khi trả họ về với gia đ́nh và xă hội trong một vị trí thích hợp, nếu có thể th́ mới như một thành phần sản xuất b́nh thường. Nghiện ma túy, nhất là nghiện hêrôin là một bệnh măn tính chẳng những nguy hiểm cho sinh mạng bệnh nhân mà c̣n cho cộng đồng v́ nguy cơ tái nghiện cực cao, lại là nguồn phát tán HIV/AIDS một đại dịch ra cộng đồng, nên phục hồi chức năng tập trung là tối cần thiết. Đại biểu Trần Đông A đề nghị, Quốc hội nên cân nhắc để luật hóa việc cai nghiện và phục hồi hai giai đoạn như kinh nghiệm rút ra từ Báo cáo của Thành phố Hồ Chí Minh.

Đề cập đến việc sử dụng thuốc giảm tác hại Metadoll, đại biểu Trần Đông A nhất trí với đề nghị của Chính phủ cho làm thí điểm tại hai thành phố Hải pḥng và Hồ Chí Minh, nhưng cũng xin được phép nhấn mạnh thực chất Metadoll vẫn là một dạng thuốc phiện tổng hợp, được chế dưới dạng uống, nên tránh được lây nhiễm bệnh qua đường tiêm trích, thuốc có khả năng làm quên dần khói của heroin, chỉ cần dùng 1 lần/ngày có thể giúp con nghiện tỉnh táo, tham gia cộng đồng đi làm được. Nhưng Metadoll không phải là thần dược, chỉ mang lại kết quả tốt khi được kèm theo phương pháp khác, đặc biệt là phục hồi chức năng và nhân cách để người nghiện có quyết tâm từ bỏ ma túy.

Chia sẻ quan điểm với đại biểu Trần Đông A, đại biểu Huỳnh Thành Lập (TP Hồ Chí Minh) lưu ư, ngay cả khi đưa các đối tượng nghiện vào cai nghiện tại Trung tâm th́ việc quản lư c̣n vất vả, có lúc bị thẩm lậu ma túy, nếu đưa về cộng đồng quản lư sau cai, công tác quản lư không rơ ràng bởi môi trường chưa thực sự hết ma túy, nhất là đối với địa bàn có mật độ dân cư cao... th́ hiệu quả sẽ kém. Do đó, đại biểu Lập kiến nghị Quốc hội cho đưa về quản lư sau cai tại cộng đồng một số điều kiện thật đặc biệt ở những người sau cai an toàn tuyệt đối, ở địa bàn thực sự trong lành và dân cư chưa đông đúc, nhân dân kiểm soát được, sửa luật áp dụng h́nh thức quản lư tập trung sau cai nghiện đối với nhóm người có nguy cơ tái nghiện cao, như phương án 2 của Dự thảo sửa đổi Luật Pḥng, chống ma túy, số c̣n lại tổ chức quản lư tại cộng đồng để chính quyền địa phương, gia đ́nh trực tiếp giúp đỡ người đă thực hiện xong thời gian cai nghiện.

Đa dạng hóa h́nh thức cai nghiện là cần thiết

Việc đa dạng hóa các h́nh thức cai nghiện quy định trong dự thảo luật gồm: cai nghiện ma túy tại gia đ́nh và cộng đồng; cai nghiện ma túy tại cơ sở cai nghiện bắt buộc cũng được các đại biểu ủng hộ.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hà (Hà Nội) cho rằng, việc đa dạng hoá các h́nh thức cai nghiện là cần thiết để vận động cả xă hội tham gia, phát huy được trí tuệ, sức lực của cả cộng đồng; đồng thời tạo điều kiện cho người cai nghiện tài hoà nhập với xă hội. Nhân lực tham gia quá tŕnh chữa trị cho người nghiện sẽ phát huy được trí tuệ, sức lực để chữa trị cho người nghiện và tăng cường nguồn lực đầu tư như ủng hộ về cơ sở chữa trị, hỗ trợ về kinh phí phục vụ cho quá tŕnh chữa trị của người nghiện. Các cơ sở cai nghiện tư nhân hoặc gia đ́nh có người nghiện cũng có thể mời các chuyên gia, các bác sĩ với các điều kiện vật chất tốt chắc chắn hiệu quả cai nghiện cũng sẽ tốt hơn... Tuy nhiên, để bảo đảm hiệu quả hoạt động của các mô h́nh cai nghiện luật cũng cần quy định rơ các tiêu chí, điều kiện được cấp phép hoạt động cai nghiện như là nơi ăn nghỉ, làm việc, đi lại, phác đồ điều trị hoặc là đối với y, bác sĩ...

Mặc dù việc quy định cai nghiện tại cộng đồng ít hiệu quả nhưng đại biểu Giàng A Chu (Yên Bái) cho rằng, vẫn phải quy định trong luật để những địa phương nào có điều kiện th́ áp dụng.

Tán thành với việc đa dạng hóa h́nh thức cai nghiện, đại biểu Triệu Đ́nh Sinh (Quảng Ninh) đề nghị làm rơ thêm Điều 25. Điều này ghi:"Nhà nước có chính sách khuyến khích việc tự nguyện cai nghiện ma tuư, áp dụng chế độ cai nghiện ma tuư, cai nghiện bắt buộc đối với người nghiện ma tuư không tự nguyện cai nghiện, tổ chức các cơ sở cai nghiện ma tuư bắt buộc và đảm bảo kinh phí cho cai nghiện ở các cơ sở này". Như vậy sẽ được hiểu rằng cai nghiện bắt buộc th́ Nhà nước nuôi hoàn toàn, tức là Nhà nước phải chi tiền cho người cai nghiện do đó gia đ́nh có người nghiện sẽ không đưa người nghiện đi cai nghiện tự nguyện v́ sợ đưa đi cai nghiện tự nguyện th́ phải chi tiền dẫn đến gia đ́nh có người nghiện để cho đến bắt đi cai nghiện theo h́nh thức bắt buộc gia đ́nh sẽ không phải đóng góp tiền. Vậy là sẽ tạo ra sự đùn đẩy trách nhiệm giữa gia đ́nh có người nghiện và cơ sở cai nghiện tự nguyện.

Theo đại biểu Sinh, ban soạn thảo cần nghiên cứu cơ chế để thể hiện phương châm là vừa có sự hỗ trợ của Nhà nước, vừa có sự đóng góp của gia đ́nh có người mắc nghiện ma túy, huy động, đóng góp, hỗ trợ của các tổ chức.

Vấn đề này được bàn thảo khá sôi nổi tại nghị trường với nhiều ư kiến trái chiều.

Đại biểu Nguyễn Thị Vân (Hà Tĩnh) cho rằng, người nghiện ma tuư loại trừ những đối tượng phạm tội liên quan đến ma tuư như buôn bán, sản xuất, tàng trữ, sử dụng, những người mắc nghiện ma tuư là những người mắc bệnh. Trong nhiều nguyên nhân dẫn đến nghiện ma tuư có người do bị sức ép công việc, sức ép xă hội, có người thấy bế tắc trong cuộc sống, có người do bồng bột đua đ̣i và không làm chủ được ḿnh... Khi mắc nghiện ma tuư người nghiện ma tuư không chỉ bị huỷ hoại về thể xác mà c̣n bị huỷ hoại về tinh thần, chịu nhiều sức ép... Đại biểu Vân đề nghị, khi xác định người nghiện ma tuư là một loại bệnh, những người nghiện ma tuư cần được chữa bệnh và Nhà nước cần có biện pháp hỗ trợ người nghiện chữa bệnh, điều đó thể hiện quan điểm nhân văn, nhân đạo hết sức tốt đẹp của chế độ xă hội chủ nghĩa.

Quan điểm của đại biểu Vân trùng với quan điểm của đại biểu Vi Trọng Lễ (Phú Thọ), đó là cần bỏ quy định xử lư h́nh sự đối với người nghiện ma túy và cần nhận thức đúng đắn bản chất của người nghiện ma túy là một loại bệnh mà phần lớn họ bị các phần tử xấu, những kẻ buôn bán ma túy dụ dỗ lôi kéo vào con đường nghiện ngập, gia đ́nh những người nghiện ma túy không ai muốn con em ḿnh phải sa vào con đường tệ nạn đó. Chính việc quy định của Luật h́nh sự đă buộc cả người nghiện lẫn gia đ́nh của họ phải che dấu hoặc nói dối, cho nên không tích cực trong vấn đề cai nghiện. Đại biểu Lễ đề nghị bỏ quy định tại Điều 199, tội xử lư trái phép chất ma túy trong Luật h́nh sự.

Đại biểu Nguyễn Bá Thuyền (Lâm Đồng) cũng nhất trí không coi người nghiện là tội phạm, bởi nếu coi người nghiện ma túy là tội phạm th́ chắc chắn, gia đ́nh có người nghiện sẽ không bao giờ báo cáo với chính quyền là con họ nghiện ma túy. Ông tán thành việc coi người nghiện là những bệnh đặc biệt cần phải chữa bệnh trong những điều kiện đặc biệt.

Tuy nhiên, đại biểu Trần Thị Hoa Ry (Bạc Liêu) lại tỏ ra phân vân với đề xuất bỏ tội sử dụng trái phép chất ma túy để phù hợp với thực tiễn và quan điểm đối xử với người nghiện như trong Báo cáo thẩm tra của UBTV Quốc hội. Bà Ry cho rằng, vấn đề này cần phải cân nhắc thận trọng, thật kỹ, bởi không khéo sẽ làm cho xă hội nhận thức là việc sử dụng ma túy là việc hợp pháp, công khai sử dụng ma túy sẽ gây bất ổn. "Hơn nữa đối với nước ta đă đến lúc bỏ tội này chưa, trong khi chúng ta phải đối phó với việc pḥng chống và khắc phục hậu quả ma túy hiện nay khó khăn như vậy?", bà Ry đặt câu hỏi.

Đại biểu Trần Văn Châu (Bến Tre) cũng cho rằng, khi chúng ta chưa tổng kết, chưa so sánh hiệu quả giữa xử lư h́nh sự với các biện pháp khác để xem biện pháp nào hiệu quả hơn trong thời gian qua mà đă kết luận là việc sử dụng biện pháp h́nh sự trong thời gian qua kém hiệu quả và không cần thiết nữa th́ hơi vội vàng. Theo ông, việc xử lư người sử dụng trái phép chất ma túy, trong trường hợp Luật h́nh sự cũng quy định, có nghĩa là đă qua tất cả các biện pháp khác bắt buộc cai nghiện, nhưng họ vẫn không cai nghiện được th́ lúc đó mới xử lư h́nh sự.

Ông Châu đánh giá, xử lư h́nh sự trong thời gian qua đối với các đối tượng này bằng biện pháp h́nh sự đă góp phần rất lớn trong đấu tranh pḥng chống tội phạm về ma túy, góp phần ổn định trật tự, an toàn xă hội. Cho nên, việc xử lư đối với những người cai nghiện phải bao gồm cả giáo dục tại gia đ́nh, cộng đồng, biện pháp hành chính và kể cả h́nh sự, đương nhiên phải tùy theo tính chất mức độ ở hành vi vi phạm của người nghiện này.

H.V