Đại biểu Nguyễn Sinh Hùng, PhóThủ tướng Chính phủ, phát biểu ư kiến về Đề án mở rộng Hà Nội - Ảnh: TTXVN

(HNMO) - Hôm nay, 19-5, phiên thảo luận của Quốc hội về đề án điều chỉnh địa giới hành chính Hà Nội đă diễn ra sôi nổi. Hầu hết các đại biểu tán thành với chủ trương này. Một số đại biểu giữ trọng trách quan trọng trong Chính phủ đă có nhiều ư kiến làm rơ thêm những vấn đề c̣n gây tranh luận như: phạm vi, quy mô, cách làm, lộ tŕnh mở rộng Hà Nội...

Thu thập thêm thông tin để quyết định chủ trương mở rộng Hà Nội một cách thận trọng là đúng đắn!

Đại biểu Nguyễn Sinh Hùng (Hà Tĩnh), Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ, cho rằng, mở rộng địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội là một vấn đề rất quan trọng không chỉ cho hiện tại mà cho cả tương lai của Thủ đô và của đất nước. Chính v́ vậy, việc thu thập thêm thông tin để quyết định chủ trương này một cách thận trọng là rất đúng đắn. Đại biểu Nguyễn Sinh Hùng cũng đă nêu ra một số cơ sở khoa học xác đáng để xác định quy mô của Thủ đô Hà Nội.

Thứ nhất, đề án đă dựa vào tầm nh́n lâu dài để xây dựng thủ đô của một đất nước là trên 100 triệu người và có thể ổn định ở mức 120 đến 130, khác với một thủ đô một số nước như Singgapo chỉ có 3 triệu đến 5 triệu người. Tầm nh́n lâu dài này đă xác định theo truyền thống thủ đô là một thủ đô đa chức năng, trọng yếu là chính trị, hành chính gắn liền với văn hóa giáo dục, khoa học và kinh tế, đối ngoại... Tầm nh́n này phù hợp với các văn bản quy phạm pháp luật mà Nhà nước Việt Nam từ lúc thành lập đă khẳng định, phù hợp với Hiến pháp của Việt Nam.

Thứ hai, quy hoạch Hà Nội và mở rộng Thủ đô Hà Nội từ 5 phương án đă được cân nhắc, chọn ra 1 phương án để tŕnh Quốc hội quyết định dựa vào quy hoạch vùng. Khi nghiên cứu quy hoạch vùng, mối quan hệ giữa Thủ đô Hà Nội với vùng và vùng với Thủ đô đă đặt ra đ̣i hỏi phải mở rộng địa giới hành chính thủ đô cho phù hợp với vùng, từ vùng phù hợp với vai tṛ của Thủ đô Hà Nội với vùng và phù hợp vai tṛ của Thủ đô Hà Nội với cả nước. Từ đó, các nhà khoa học đă đưa ra 9 tiêu chí, đồng thời cũng là những cơ sở khoa học cần thiết, để quyết định chủ trương này.

Thứ ba, dựa vào thực tiễn Thủ đô ngàn năm phát triển đến nay, chúng ta cần một thủ đô tương lai như ư định th́ thực tiễn hiện nay không đáp ứng được cả về kết cấu hạ tầng, giao thông, thủy lợi, nông nghiệp cũng như xây dựng và quốc pḥng, an ninh, văn hóa xă hội....

Thứ tư, quá tŕnh nghiên cứu đă nghiên cứu tới ư tưởng của Bác Hồ về xây dựng đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn. Thủ đô của nước ta cũng là một thủ đô đàng hoàng hơn, to đẹp hơn khi có điều kiện.

Thứ năm, Quốc hội cần dựa vào tham mưu của các cơ quan chuyên môn, cơ quan chức năng, coi đó là những cơ sở quan trọng để đưa ra quyết định.

Với 5 căn cứ đó, đại biểu Nguyễn Sinh Hùng cho rằng, phương án tŕnh Quốc hội đă được chuẩn bị nghiêm túc, đúng pháp luật.

Về một số ư kiến liên quan đến tổ chức, cán bộ hành chính, đội ngũ, quy hoạch, bố trí ngân sách..., theo đại biểu Nguyễn Sinh Hùng, những câu hỏi này chỉ có thể trả lời được khi có chủ trương của Quốc hội về địa giới hành chính Hà Nội. Nếu không có địa giới hành chính th́ không xây dựng được một bộ máy lănh đạo Hà Nội mới, không xây dựng được quy hoạch, không bố trí được ngân sách, kêu gọi đầu tư...

Đại biểu Nguyễn Sinh Hùng đề nghị Quốc hội thông qua chủ trương về địa giới hành chính như phương án Chính phủ đă tŕnh tại kỳ họp này, giao nhiệm vụ cho Chính phủ tổ chức thực hiện, tổ chức bộ máy, làm quy họach tŕnh Quốc hội để xem xét, quyết định cụ thể hướng lâu dài trong tương lai..

Quỹ đất của Hà Nội hiện rất khó để giải quyết bài toán giao thông đô thị bền vững và lâu dài

Đó là ư kiến của đại biểu Hồ Nghĩa Dũng (Đắk Nông), Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải. Ông đồng t́nh và nhất trí với Đề án mở rộng Thủ đô Hà Nội theo phương án mà Chính phủ đă tŕnh bày. Dưới góc độ giao thông, đây là phương án tốt và có nhiều điều kiện thuận lợi để thực hiện được quy hoạch phát triển giao thông vận tải theo hướng hiện đại, tạo ra được những tiền đề cơ bản để giải quyết một cách bền vững những vấn đề về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông và chống ùn tắc giao thông.

So sánh các nước trong khu vực, hạ tầng giao thông vận tải của Thủ đô Hà Nội hiện rất bất cập. Cụ thể: tỷ lệ quỹ đất dành cho giao thông đô thị của Hà Nội mới ở khoảng 7%, bằng 20-30% so với các nước trong khu vực; mật độ diện tích dành cho giao thông tính theo đầu người ở Hà Nội là 2,46, chỉ bằng 10% so với các nước; số km đường giao thông trên 1.000 dân trong khu vực khoảng 0,95 - 1 th́ ở Hà Nội là 0,31, bằng 30% so với các nước; số km đường giao thông trên 1km2 diện tích theo thông lệ khoảng 4,5-5, ở Hà Nội là 1,04, tương đương khoảng 20% so với các nước; giao thông công cộng Hà Nội mới đáp ứng được 70-80% nhu cầu đi lại. Hiện trạng này kết hợp với tỷ lệ tăng dân số tự nhiên, tỷ lệ nhập cư vào Hà Nội đang tăng cao th́ không thể thực hiện được quy hoạch giao thông đạt mức trung b́nh của thế giới và rất khó giải được bài toán giao thông đô thị một cách bền vững và lâu dài với quỹ đất giao thông và địa giới hành chính hiện nay của Hà Nội.

Vừa qua, khi thực hiện về quy hoạch và phát triển giao thông đô thị Hà Nội, do hạn chế về địa giới hành chính và quỹ đất về giao thông, chúng ta đă chú trọng để mở rộng các đường nội đô. Nhưng cách làm này gặp rất nhiều khó khăn trong việc giải phóng mặt bằng và phức tạp, khiến tiến độ kéo dài, thực hiện tốn kém, tạo ra những tuyến đường với chi phí rất cao, nhưng giải quyết vấn đề giao thông c̣n nhiều hạn chế. Quy hoạch hướng phát triển giao thông đô thị thời gian tới sẽ không chú trọng quá mức để phát triển giao thông ở trong nội đô mà tập trung vào cải tạo, mở rộng các quốc lộ và các đường cao tốc song hành với các quốc lộ hướng tâm, xây dựng các hệ thống đường vành đai đô thị và các trục chính đô thị. Nếu được điều chỉnh quy hoạch, Hà Nội sẽ có những yếu tố rất thuận lợi trong việc điều chỉnh quy hoạch phát triển giao thông đô thị.

Cũng theo đại biểu Hồ Nghĩa Dũng, để giải quyết bài toán giao thông đô thị, bên cạnh việc phát triển kết cấu hạ tầng, cần quy hoạch phân bố lại các hướng giăn các trung tâm hành chính, các cơ sở dịch vụ, trường học và bệnh viện. Điều đó cũng yêu cầu quỹ đất và không gian hành chính phải được mở rộng hơn.

Không lo khi hợp nhất, các nền văn hóa riêng của vùng miền bị xuống cấp, mai một

Bày tỏ sự đồng t́nh với báo cáo của Chính phủ về việc mở rộng địa giới hành chính của Thủ đô Hà Nội, đại biểu Lê Doăn Hợp (Hưng Yên), Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông, bổ sung thêm 3 vấn đề được bàn luận nhiều quanh đề án này.

Về những lo ngại sau khi hợp nhất về thủ đô, nền văn hóa quê lụa, thôn Đoài, các di tích văn hóa lịch sử dễ bị xuống cấp và mai một, theo đại biểu Lê Doăn Hợp, văn hóa truyền thống luôn luôn gắn liền với con người và vùng đất nơi sản sinh ra nó tiếp tục được giữ ǵn, nâng cấp, tôn vinh bắt đầu từ mỗi gia đ́nh, ḍng họ, làng quê, thôn xóm, văn hóa không lệ thuộc nhiều vào không gian và đơn vị hành chính, ngoài điều lệ thuộc chung nhất là nguồn lực tài chính và chủ trương đầu tư, nhất là khi chủ trương giữ ǵn, tôn tạo, nâng cấp các giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của Đảng và Nhà nước ta đă quá rơ ràng. V́ vậy, khi Hà Tây, Mê Linh về Thủ đô, ngoài chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước vẫn tiếp tục được thực hiện, điều kiện đầu tư của Hà Nội sẽ thuận lợi hơn, chắn chắn Thủ đô sẽ phát huy cao các giá trị văn hóa trên toàn lănh thổ phong phú, đa dạng, đủ sắc màu, làm cho văn hóa mỗi vùng quê dân tộc được phát huy, thống nhất trong văn hóa đa dạng và đa sắc màu của Thủ đô. 

Về luồng ư kiến cho rằng mở rộng địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội bao hàm thêm nhiều dân tộc thiểu số, làm cho dân trí Thủ đô tụt hạng, đại biểu Lê Doăn Hợp thừa nhận, băn khoăn này có lư khi đặt nó trong giới hạn tĩnh và tức thời, nhưng thiếu thuyết phục về mặt khách quan khi có sự vận động tích cực hơn của xă hội và bàn tay quản lư của Nhà nước. Bởi Thủ đô là của cả nước, của 54 dân tộc anh em, dân tộc nào được làm công dân của thủ đô cũng là nghĩa vụ, trách nhiệm và vinh dự.

Cũng theo đại biểu Lê Doăn Hợp, vấn đề đặt ra cho thủ đô mọi quốc gia là phải dày công kiên nhẫn xây dựng nếp sống văn hóa mới, nâng cao dân trí, thay đổi nếp nghĩ, lối sống cách làm cho phù hợp với văn minh đô thị. Đây thực chất là một cuộc cải biến dữ dội trong từng con người, từng gia đ́nh, ḍng họ, khu phố, cơ quan, trường học, xí nghiệp, thực chất là những cuộc chuyển hóa đổi mới bên trong thầm lặng để cải biến mọi thành phần giai cấp dân tộc từ nông dân, ngư dân, thành thị dân. Cũng chính điều này, qua vận động của lịch sử, đă làm cho thủ đô Hà Nội thêm đa dạng phong phú, không chỉ ở trong văn hóa mà cả ở trong dân tộc và tôn giáo, trở thành thủ đô biểu tượng của ḥa b́nh, hữu nghị, đoàn kết của đồng bào, đồng chí cả nước, được cả thế giới ghi nhận.

Với vai tṛ là lănh đạo ngành Thông tin và truyền thông, đại biểu Lê Doăn Hợp đă nhận khuyết điểm về thiếu sót trong công tác tuyên truyền về chủ trương mở rộng thủ đô làm chưa tốt nên nhiều người thiếu thông tin. Tuy nhiên, theo ông, đây là một chủ trương lớn, khi Quốc hội chưa bàn th́ ngành thông tin truyền thông chưa thể đưa thông tin nhiều, bởi đưa thông tin dọn đường để lái dư luận xă hội là điều không nên. Nhưng từ khi Chính phủ đọc Tờ tŕnh về đề án trước Quốc hội, báo chí đă đưa đủ thông tin hai chiều. Điều quan trọng hơn là sau khi có nghị quyết hoặc chủ trương của Quốc hội, ngành Thông tin và truyền thông sẽ chỉ đạo công tác tuyên truyền để cho toàn xă hội hiểu chủ trương đúng đắn của Quốc hội và nhân dân, chính quyền các cấp nhận thức, tổ chức thực hiện thành công nghị quyết này, nhất là trên địa bàn Hà Nội và vùng ven thủ đô.

Không nên có sự nhầm lẫn giữa việc lấy ư kiến về điều chỉnh địa giới hành chính với việc lấy ư kiến một quy hoạch xây dựng

Phát biểu một số vấn đề liên quan đến khía cạnh pháp lư của việc điều chỉnh mở rộng địa giới hành chính Hà Nội, đại biểu Hà Hùng Cường (Quảng B́nh), Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, trong suốt quá tŕnh h́nh thành và phát triển 1000 năm qua, Thăng Long- Hà Nội luôn đóng vai tṛ là thủ đô hoặc thành phố đa chức năng. Đặc biệt, từ năm 2000 đến nay, mô h́nh xây dựng Thủ đô Hà Nội đa chức năng đă được khẳng định rơ trong Nghị quyết của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

Về quy tŕnh thực hiện việc mở rộng, điều chỉnh địa giới hành chính của Thủ đô Hà Nội, đại biểu Hà Hùng Cường cho biết, đến nay, chưa có một văn bản quy phạm pháp luật nào quy định riêng về quy tŕnh, tŕnh tự thủ tục điều chỉnh địa giới hành chính của các đơn vị hành chính các cấp. Tuy nhiên, một số văn bản pháp luật cũng đă đề cập đến vấn đề này. Theo đó, tŕnh tự thủ tục điều chỉnh địa giới hành chính đối với đơn vị hành chính cấp xă, cấp huyện, cấp tỉnh được thực hiện như sau:

Thứ nhất, trường hợp điều chỉnh nhập nguyên vẹn xă vào một huyện, tỉnh phải được Hội đồng nhân dân xă thông qua để đề nghị cấp trên quyết định (theo Khoản 4 Điều 34 của Luật Tổ chức HĐND, UBND). Như vậy, việc sáp nhập nguyên vẹn 4 xă của huyện Lương Sơn tỉnh Hoà B́nh về Thành phố Hà Nội không cần phải cần lấy ư kiến nhân dân mà chỉ cần lấy ư kiến của HĐND các cấp thông qua và quy tŕnh này đă được thực hiện đầy đủ với 4 xă của huyện Lương Sơn.

Thứ hai, về điều chỉnh địa giới hành chính cấp huyện, Dự thảo đề án thành lập mới, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới hành chính liên quan trực tiếp đến cấp huyện phải được UBND cấp huyện xây dựng tŕnh HĐND cùng cấp thông qua để đề nghị cấp trên xem xét theo Luật Tổ chức HĐND, UBND. Tương tự như vậy đối với cấp tỉnh.

Ngoài ra, việc chuẩn bị để báo cáo Quốc hội Đề án Mở rộng địa giới hành chính Thành phố Hà Nội đă được Chính phủ thông qua tại phiên họp thường kỳ tháng 4 vừa qua, theo đúng quy định của Hiến pháp, Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Chính phủ. Như vậy, việc xây dựng Đề án Mở rộng địa giới hành chính Thành phố Hà Nội cơ bản đă tuân thủ đúng các quy định của pháp luật hiện hành.

Về vấn đề đặt ra là Đề án điều chỉnh địa giới hành chính các đơn vị hành chính có phải công bố và triển lăm rộng răi để lấy ư kiến nhân dân hay không, đại biểu Hà Hùng Cường cho biết, đến nay, chưa có quy định nào của pháp luật về việc này, trừ trường hợp đối với việc chia, tách cấp xă, cấp phường, thị trấn. Tuy nhiên, việc công bố lấy ư kiến nhân dân về quy hoạch chi tiết xây dựng một đề án, một khu đô thị theo Luật Xây dựng th́ lại là vấn đề khác và do Luật Xây dựng điều chỉnh. V́ vậy, đại biểu Hà Hùng Cường cho rằng, không nên có sự nhầm lẫn giữa việc lấy ư kiến về điều chỉnh địa giới hành chính với việc lấy ư kiến một quy hoạch xây dựng.

Vân An (ghi)