Ông Nguyễn Ngọc Đào Ảnh: Thanh Sơn

(HNMO) - Một dự luật thu hút nhiều sự quan tâm tại kỳ họp Quốc hội lần này là Dự thảo luật cán bộ, công chức. Bên lề kỳ họp, chúng tôi đă trao đổi với ông Nguyễn Ngọc Đào, Phó trưởng Khoa Đào tạo, bồi dưỡng công chức và tại chức - Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội xung quanh dự luật này.

Nhân dân hiện than phiền rất nhiều về thái độ sách nhiễu, nhũng nhiễu của cán bộ công chức làm việc tại các bộ phận tiếp dân, ông nghĩ sao về thực trạng này?

Không nói đâu xa, vừa rồi tôi có việc xuống pḥng làm việc của UBND quận Cầu Giấy, cũng phải gặp những cán bộ hết sức hách dịch với công dân, buộc tôi phải làm một cái thư gửi tới lănh đạo của họ. Điều đó thể hiện họ tŕnh độ kém, nhận thức kém và đạo đức kém, ư thức trước Đảng, trước dân kém dẫn đến có thái độ hách dịch. Nhưng cũng có thể có nguyên nhân nữa là họ muốn khẳng định họ, họ sách nhiễu để bắt buộc người dân phải chạy chọt, bôi trơn, mưu lợi cá nhân. Mấu chốt để tháo gỡ t́nh trạng này theo tôi là nâng cao đạo đức công chức và cải thiện chế độ tiền lương.

Chúng ta đă có rất nhiều quy định về cách ứng xử của công chức, nhưng tại sao vẫn không khắc phục được t́nh trạng sách nhiễu của cán bộ, thưa ông?

Những quy tắc ứng xử của công chức chúng ta có rất nhiều và rất đầy đủ nhưng quan trọng là chúng ta đề ra nhưng chúng ta không giám sát thường xuyên. Cũng vẫn là con người ấy nhưng khi làm việc trong các liên doanh, các công ty nước ngoài, họ lại tốt là v́ nước ngoài họ có quy chuẩn và họ tuân thủ chặt chẽ các quy chuẩn ấy, người lao động được trả công xứng đáng với vị trí của họ nhưng cũng gắn với trách nhiệm và họ bị  giám sát thực hiện thường xuyên, "có vào có ra", chứ không phải "có vào khó ra" như cách hiện các cơ quan nhà nước của chúng ta đang sử dụng lao động.

Theo dự thảo luật cán bộ, công chức, sẽ có khoảng 2 triệu người làm việc trong các cơ quan nhà nước không được gọi là cán bộ công chức. Điều này theo ông sẽ tạo ra sự xáo trộn như thế nào?

Chúng ta phải mở rộng khái niệm cán bộ công chức để đưa vào luật này nhằm tạo ra sự b́nh đẳng. V́ mọi người phục vụ Nhà nước đều phải được b́nh đẳng. Điều tôi rất quan tâm là mục tiêu của Luật cán bộ, công chức là ǵ? Đó là xác định, khẳng định vị trí của cán bộ công chức: cán bộ công chức của chúng ta vừa có một chức danh nhất định trước dân, trước Đảng, vừa được hưởng lương thu nhập đảm bảo đủ sống để phục vụ nhiệm vụ mà Đảng, nhà nước giao cho, để chúng ta hạn chế t́nh trạng cán bộ công chức bỏ ra ngoài làm. Chúng ta đang phải đối mặt với t́nh trạng này. Những người có năng lực, tŕnh độ họ phải t́m đến môi trường làm việc giúp họ phát huy được bản thân, có thu nhập cao để sống.

Để thu hút nhân tài, chúng ta phải thay đổi cơ chế tuyển dụng và sử dụng công chức như thế nào, thưa ông?

Có 2 vấn đề phải thay đổi, thứ nhất là cách nh́n nhận người chúng ta đang tuyển dụng là ai, thứ 2 là tạo mọi điều kiện cho họ phát huy bản thân. Một điều tôi vẫn thường nói là đừng làm những người giỏi, những người tài cảm thấy bị xúc phạm. Họ không nói ra đâu nhưng họ sẽ không làm tốt công việc. Lănh đạo của họ không bằng họ về mặt trí tuệ, nhân cách đạo đức th́ họ có thể phục tùng về mệnh lệnh nhưng họ không tâm phục khẩu phục.

Về khâu tuyển dụng, chúng ta nên áp dụng h́nh thức thi tuyển, không bổ nhiệm theo kiểu thông qua cấp này, cấp kia. Nên thành lập một hội đồng chức danh, Hội đồng thi tuyển công chức và sử dụng những người làm chuyên môn để tuyển. Cũng cần phải công khai thành phần hội đồng thi tuyển, những người ngồi ở vị trí lựa chọn cán bộ, công chức để tránh tiêu cực trong tuyển dụng.

Có ư kiến cho rằng, hiện nay có thể giảm 1/3 số lượng công chức th́ công việc vẫn đảm bảo, ông nghĩ sao về điều này?

Thực ra nói vậy chưa chắc đă đúng. Chúng ta vẫn thiếu thầy, thiếu thợ theo đúng ư nghĩa. Chưa tính công chức cấp xă th́ chúng ta hiện đă có hơn 1,7 triệu cán bộ. Nếu so với dân số của nước ta th́ có lẽ tương đối đông, nhưng nếu so với các nước khác th́ số lượng công chức của chúng ta không phải là nhiều. Chúng ta không nên quan tâm đến số lượng mà nên quan tâm đến chất lượng. Nếu chúng ta có chuẩn mực về công chức, có những yêu cầu khắt khe về chuyên môn, đạo đức th́ những người không làm được việc, thiếu đạo đức không thể lọt vào các cơ quan nhà nước được.

Để đánh giá được năng lực, hiệu quả của cán bộ công chức, phải có một tiêu chí rơ ràng cụ thể mà lâu nay h́nh như chúng ta chưa có điều đó, thưa ông?

Xưa nay chúng ta đă có. Ví dụ cứ tốt nghiệp đại học, cử nhân là đủ điều kiện để được tuyển dụng. V́ vậy, mọi người đua tranh đi học đại học, thậm chí mua bằng để có việc làm. Nhưng những chức danh cử nhân, tiến sĩ.. ấy chẳng qua chỉ là một tiêu chí mà thôi, quan trọng là chúng ta phải xác định đó là có phải là cử nhân, tiến sỹ "giấy" không. Chúng ta phải nghiêm túc đánh giá lại những cái được và chưa được của hệ thống cán bộ công chức, nhất là khâu tổ chức cán bộ. Bộ nội vụ, Văn pḥng chính phủ, các cơ quan Đảng cũng phải xem xét lại vấn đề này. Ví dụ lựa chọn một người lănh đạo nào đấy th́ cấp uỷ có vai tṛ đến đâu, liệu cấp uỷ có phải có vai tṛ tuyệt đối hay không, hay để cả những bộ phận khác họ đưa ra các tiêu chí để lựa chọn....

Dự luật đặt ra vấn đề, cứ hai năm một lần, rà soát lại năng lực cán bộ công chức, ông có cho rằng đây là một biện pháp hiệu quả?

Thực ra làm thế cũng vẫn mang tính h́nh thức. Chúng ta nên tôn trọng sự lựa chọn của người đứng đầu cơ quan, chỉ cần điều chỉnh người lănh đạo đó, giới hạn quyền và trách nhiệm của người lănh đạo đó về sự lựa chọn của họ. Công chức vi phạm, yếu kém năng lực mà người lănh đạo vẫn giữ, vẫn sử dụng th́ đó là lỗi của người lănh đạo đó.

Ngoài việc điều chỉnh phạm vi, đối tượng, theo ông, Luật cán bộ, công chức phải giải quyết vấn đề ǵ?

Chúng ta đi đến một mục đích quan trọng là xây dựng bộ máy, tập trung các nguyên tắc tuyển chọn công chức. Sau đó, bàn đến quyền, trách nhiệm của họ. Đây là những vấn đề mà tôi cho rằng phải có nguyên tắc.

Xin cám ơn ông!

Vân An (ghi)