(HNM) - Ngày 27-5, Quốc hội thảo luận về dự án Luật Công nghệ cao (CNC). Theo các   đại    biểu, tuy đă đạt được một số thành tựu nhất định, nhưng nh́n chung việc nghiên cứu và ứng dụng CNC ở nước ta vẫn ở giai đoạn mới h́nh thành, c̣n thua kém một số quốc gia trong khu vực.

Phát triển CNC chậm, thiếu đồng bộ

Đa số các đại biểu đều nhất trí với Tờ tŕnh của Chính phủ, đó là để thực hiện thành công chủ trương của Đảng và Nhà nước về lĩnh vực KHCN mà trọng tâm là CNC, một trong những biện pháp chủ yếu và trước hết là phải hoàn thiện hệ thống quy phạm pháp luật có liên quan và cần thiết ban hành Luật CNC. Với vị trí quan trọng và mang tính đặc thù của Luật CNC, các quy định trong luật phải quán triệt được quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước về nghiên cứu, phát triển, ứng dụng CNC; phù hợp với xu thế phát triển CNC trên thế giới cũng như đặc thù, điều kiện của nước ta. Tuy nhiên, theo một số đại biểu, năng lực KHCN quốc gia thấp là một trong những nguyên nhân chủ yếu hạn chế phát triển và ứng dụng CNC, đồng thời hoạt động nghiên cứu, phương thức quản lư, đầu tư cho khoa học, công nghệ vẫn c̣n bị ảnh hưởng bởi cơ chế bao cấp, không c̣n phù hợp với điều kiện của nền kinh tế thị trường hiện nay. Đầu tư cho CNC c̣n quá thấp trong khi đây là một lĩnh vực đ̣i hỏi đầu tư lớn, có tính mạo hiểm cao. Nguồn ngân sách Nhà nước cũng như năng lực tài chính của các doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu, đào tạo có hạn nên  chưa có khả năng đầu tư lớn để phát triển CNC. Việc triển khai một số chính sách, chủ trương đă có về phát triển CNC c̣n chậm, thiếu đồng bộ và nhất quán. Các văn kiện quan trọng của Đảng và Nhà nước đă khẳng định phát triển KHCN là quốc sách hàng đầu, nhưng việc triển khai trên thực tế các chủ trương đó c̣n nhiều bất cập từ các khâu xác định nhiệm vụ cụ thể, cơ chế, chính sách đến việc phân bổ và sử dụng các nguồn lực, tổ chức thực hiện, đánh giá, ứng dụng kết quả nghiên cứu, do đó hiệu quả đạt được c̣n thấp. Một số đại biểu cho rằng bí quyết CNC mà những tổ chức, quốc gia đang sở hữu, luôn nắm giữ như một bí quyết cạnh tranh chủ yếu, không muốn chuyển giao cho tổ chức, quốc gia khác; chính v́ vậy Việt Nam cần phải nhanh chóng chủ động đề ra chính sách, chiến lược để xây dựng CNC của chính ḿnh.

Không đầu tư dàn trải, nửa vời gây thất thoát

Góp ư vào các điều khoản cụ thể, các đại biểu bày tỏ sự nhất trí cao với đánh giá của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, đó là  dự thảo Luật đă thể chế hóa những chính sách lớn của Đảng và Nhà nước về CNC; tiếp thu có chọn lọc những kinh nghiệm hoạt động KHCN trong nước và kinh nghiệm quốc tế; một số chương, điều của dự thảo Luật đạt được tính chi tiết, cụ thể cần thiết… những điểm nêu trên đă góp phần nâng cao tính khả thi của luật. Tuy nhiên, có ư kiến ngược lại cho rằng dự thảo Luật c̣n mang tính luật khung, một số nội dung cơ bản như khái niệm CNC và sản phẩm CNC được ưu tiên phát triển; các chính sách ưu đăi, mức ưu đăi và đối tượng được hưởng ưu đăi, tổ chức thẩm định, phê duyệt chế độ ưu đăi; công tác thanh tra, kiểm tra… cần được điều chỉnh, bổ sung để vừa tạo điều kiện thuận lợi cho các đối tượng thụ hưởng chính sách, vừa tránh được việc lợi dụng, sử dụng sai mục đích ưu đăi. Có đại biểu nhấn mạnh, để nâng cao tính khả thi, dự án Luật cần đáp ứng một số yêu cầu cơ bản sau đây: Chính sách, biện pháp và chế độ khuyến khích, ưu đăi phải căn cứ vào nguồn lực thực tế của đất nước, trước tiên là nguồn tài chính, để sử dụng có hiệu quả nguồn lực có hạn đó; phải xác định đúng đối tượng, lĩnh vực được khuyến khích, ưu đăi, tránh đầu tư dàn trải, nửa vời, gây lăng phí, thất thoát. Cơ chế xét duyệt chế độ ưu đăi phải công khai, minh bạch, rơ ràng, căn cứ vào những tiêu chí cụ thể; cần quy định rơ quyền và trách nhiệm của các đối tượng được hưởng ưu đăi; cần quy định cụ thể về chế độ thanh tra, kiểm tra, xử lư vi phạm. Có đại biểu đề nghị, trong giai đoạn đầu thực hiện mục tiêu phát triển CNC, Nhà nước phải đóng vai tṛ chủ đạo, tạo dựng cơ chế và điều kiện thuận lợi cho hoạt động CNC; phải đẩy mạnh thực hiện xă hội hóa để mọi tổ chức, cá nhân tham gia nghiên cứu, triển khai ứng dụng CNC, đồng thời phải bảo đảm mức độ chi tiết ở mức cần thiết, tính đồng bộ, thống nhất của luật với các quy định hiện hành...

Anh Tuấn

Đại biểu Nguyễn Đăng Vang, đoàn B́nh Định: Muốn đất nước phát triển nhanh, vững chắc  cần  phải đi thẳng vào CNC. Tuy nhiên, có một thực tế không thể phủ nhận đó là đầu tư cho nghiên cứu phát triển CNC của nước ta mỗi năm khoảng 350 triệu USD, bằng 1,1% của nước Mỹ. Do đó chúng ta không thể hy vọng có ngay được những CNC do  các nhà khoa học, các doanh nghiệp trong nước tự nghiên cứu, chế tạo, chính v́ thế cần  phải có chính sách tiếp cận, nhập các sản phẩm có hàm chứa CNC để về phát triển trong nước.   Đại biểu Huỳnh Thành Đạt, đoàn TP Hồ Chí Minh: Tôi nhất trí với các quy định các biện pháp khuyến khích ưu đăi về thuế, hỗ trợ kinh phí, tín dụng, đất đai cao hơn các quy định của pháp luật hiện hành. Tuy nhiên chúng ta cần có sự quản lư chặt chẽ của các bộ, ngành chức năng, của địa phương để tránh dẫn đến thất thoát, tiêu cực. Về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, cần phải định nghĩa rơ thế nào là nhân lực chất lượng cao, cách đào tạo, sử dụng, có khác ǵ với nhân lực chất lượng b́nh thường? Tôi nhất trí với việc h́nh thành các  khu CNC, Nhà nước cần tập trung đầu tư xây dựng các khu CNC tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và một số vùng trọng điểm kinh tế.   Đại biểu Nguyễn Lân Dũng, đoàn Đắc Lắc: Hiện chúng ta thiếu các nhà máy sản xuất theo công nghệ sinh học. Dân số nước ta đứng thứ 13 thế giới, mỗi năm phải nhập hàng tỷ USD tiền thuốc, thật vô lư là đến bây giờ chúng ta chưa sản xuất được các loại thuốc đơn giản đáp ứng nhu cầu trong nước. Về điều khoản đào tạo đồng bộ nhân lực nghiên cứu tŕnh độ cao là không hợp lư, chúng ta không nên có dự án rồi mới lo khâu đào tạo, mà nên liên kết các trường đại học để chủ động đào tạo nguồn nhân lực.   Hà Trang ghi