Đầm Vân Long (Ninh B́nh) là khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước lớn nhất miền Bắc.

(HNM) - Dự thảo Luật Đa dạng sinh học bao gồm 10 chương và 90 điều về cơ bản đă thể chế hóa được đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về bảo tồn và phát  triển  bền  vững đa dạng sinh học, đặc biệt là Nghị quyết 41/NQ-TƯ ngày 15-11-2004 của Bộ Chính trị về Bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.

Nội dung của dự thảo luật đă thể hiện được các vấn đề cơ bản của bảo tồn và phát triển bền vững đa dạng sinh học như: Chính sách, nguyên tắc bảo tồn và  phát  triển  bền vững, quy hoạch bảo  tồn  đa dạng  sinh học, ‘quản lư khu bảo tồn, các hệ sinh thái tự nhiên và các loài sinh vật; tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích; quản lư an toàn sinh vật biến đổi gen; cơ chế và nguồn lực bảo tồn và phát triển bền vững đa dạng sinh học... Tuy nhiên, dự thảo luật chưa chú trọng nhiều tới việc thể chế hóa các quan điểm về bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững đa dạng sinh học phù hợp với t́nh h́nh phát triển kinh tế - xă hội Việt Nam hiện nay và xu hướng biến đổi khí hậu trong thời gian tới. Về nghiên cứu, sử dụng sinh vật biến đổi gen; về đẩy mạnh xă hội hóa hoạt động bảo tồn và phát triển bền vững đa dạng sinh học, cơ chế hưởng lợi, chia sẻ lợi ích từ việc bảo tồn, phát triển, khai thác, sử dụng đa dạng sinh học.

Việt Nam là một trong 20 quốc gia có đa dạng sinh cao nhất thế giới với 13.700 loài thực vật, 870 loài cá, 310 loài thú, 822 loài chim, 286 loài ḅ sát... Động thực vật ở biển nước ta cũng vô cùng phong phú với 11.000 loài. Điều đáng nói đa dạng sinh học ở Việt Nam có nhiều yếu tố đặc sắc không thể phát hiện được ở  các nơi khác. Việt Nam cũng đứng thứ 4 trong số các quốc gia về sự đa dạng đối với nhóm Linh Chưởng. Hiện Việt Nam có 126 khu bảo tồn, 27 vườn Quốc gia. Tuy nhiên, do chưa có luật về đa dạng sinh học nên động, thực vật quư hiếm ở Việt Nam đứng trước nguy cơ bị xâm phạm nghiêm trọng.

Thảo luận tại hội trường, nhiều đại biểu cho rằng, về cơ bản, các quy định của dự án luật thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Song trong dự thảo vẫn c̣n có một số quy định chưa phù hợp với quy định trong một số văn bản pháp luật hiện hành như Luật Bảo vệ và phát triển rừng, Luật Thủy sản, Luật Bảo vệ môi trường... chưa cụ thể hóa một số quy định trong các Điều ước quốc tế về đa dạng sinh học mà Việt Nam tham gia.

Đại biểu Trần Thị Lộc (đoàn Bắc Cạn) cho rằng dự thảo chưa nói rơ mục đích phân hạng và tiêu chí phân hạng. Hơn nữa, các tiêu chí xác lập vườn quốc gia, khu dự trữ thiên nhiên, khu bảo tồn loài hoang dă và khu bảo tồn cảnh quan quy định tại các điều 13, 14, 15 và 16 trong dự thảo luật c̣n chưa thể hiện rơ cấp độ khác biệt giữa các phân hạng khu bảo tồn. Đa số ư kiến cho rằng, không nên quy định trách nhiệm lập dự án thành lập khu bảo tồn dựa trên tiêu chí địa giới hành chính mà cần căn cứ vào mức độ, tầm quan trọng của đa dạng sinh học tại khu vực đó. Về quy định cho phép nuôi sinh sản thương mại các loài được bảo vệ không trái với Công ước CITES mà Việt Nam là thành viên. Có đại biểu đồng t́nh v́ quy định như vậy sẽ làm giảm bớt sức ép trong việc săn bắt, khai thác trái phép các loài được bảo vệ, song đại biểu Nguyễn Lân Dũng (đoàn Đắc Lắc) đă chứng minh việc nuôi nhốt gấu lấy mật ở Quảng Ninh là trái với công ước quốc tế nhưng không hiểu sao Bộ NN - PTNT vẫn cho phép. C̣n đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (đoàn Lạng Sơn) băn khoăn khi động vật hoang dă ở Việt Nam bị săn bắt trái phép quá nhiều bởi chính con người, nếu cho phép nuôi sẽ bị lợi dụng, điều này dẫn đến nguy cơ tiệt chủng một số loài.

Về công tác quản lư đa dạng sinh học, đa số ư kiến cho rằng, quy định trách nhiệm quản lư Nhà nước trong dự thảo luật c̣n chung chung, trách nhiệm quản lư tập trung nhiều ở Trung ương, trong khi đa dạng sinh học lại thuộc địa bàn quản lư của địa phương. Do vậy, cần quy định cụ thể phân cấp quản lư để họ phát huy tính chủ động, đồng thời nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong quản lư Nhà nước về bảo tồn và phát triển bền vững trên địa bàn. Việc phân cấp này cũng phù hợp với quy định trong các luật chuyên ngành về quản lư tài nguyên như: Luật Đất đai, Luật Tài nguyên nước, Luật Bảo vệ và phát triển rừng, Luật Thủy sản... và thực tiễn cho thấy có hiệu quả thiết thực.

Các điều khoản về biến đổi gen được các đại biểu hết sức quan tâm. Thực tế trên thế giới có nhiều quốc gia sử dụng các sản phẩm biến đổi gen như các quốc gia châu Mỹ, một số quốc gia ở châu Âu. Ngay ở Việt Nam cũng có nhiều sản phẩm biến đổi gen được nhập như ngô, đậu tương làm nguyên liệu chế biến thức ăn gia súc. Một số giống cây trồng tại Việt Nam cũng đă sử dụng công nghệ biến đổi gen để tạo ra năng suất cao hơn. Theo đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (đoàn Gia Lai), hầu hết các sản phẩm biến đổi gen đă không được ghi trên bao b́ và bà Hà đề nghị là các sinh vật biến đổi gen chỉ thông tin trên website là chưa đủ mà cần phải công bố rộng răi trên phương tiện thông tin đại chúng.

Luật Đa dạng sinh học lần đầu tiên tŕnh Quốc hội thảo luận nên sẽ c̣n tiếp tục được thảo luận ở kỳ họp thứ 4.

Ngọc Tiến

Thông qua 3 dự án luật Tại kỳ họp ba, Quốc hội đă thảo luận ở tổ, hội trường và góp ư bằng văn bản nhiều dự án luật trong đó có: Dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi); Dự án Luật Quản lư, sử dụng tài sản Nhà nước và Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản. Nh́n chung, các đại biểu nhất trí với nội dung dự thảo, tuy nhiên cũng có khá nhiều ư kiến đóng góp cho các dự thảo luật này về câu chữ, nội dung các điều khoản cụ thể. Trên cơ sở ư kiến của các đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đă chỉ đạo thẩm tra, các cơ quan soạn thảo và các cơ quan hữu quan đă tiếp thu, chỉnh lư dự thảo tŕnh Quốc hội. Chiều 2-6, các đại biểu đă thông qua Dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; Dự án Luật Quản lư, sử dụng tài sản Nhà nước và Dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản với tỷ lệ nhất trí cao.   Thủy Tiên