Thị trường BĐS trong những năm gần đây liên tục bị lung lay trước những cơn “sốt ảo”  một  phần do thông tin không chính xác. Ảnh: Phương Thanh

(HNM) - Trong một lần trả lời báo chí gần đây, ông Martin Rama, chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng thế giới tại Việt Nam khẳng định, Chính phủ Việt Nam cần tăng cường trao đổi, giải thích chính sách để tái thiết ḷng tin về triển vọng kinh tế đất nước. Sở dĩ có lời khuyên như vậy v́  thời gian qua, người dân đă bị quá nhiều luồng  thông  tin  không  chính  thống  làm  lung lay,  dẫn  đến  những  hành  động bột phát.

Thông tin = tiền bạc +…

Thông tin là tiền bạc. Đó dường như là một thực tế không phải bàn căi. Thực tế này càng rơ nét hơn bao giờ hết giữa thời buổi kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay. Các doanh nghiệp (DN) đang ngày càng sành sỏi hơn trong việc sử dụng thông tin để làm lợi cho ḿnh. Giỏi nhất trong việc này là các DN nước ngoài, các tập đoàn kinh tế lớn thế giới đang có mặt tại Việt Nam.

Không chỉ quy tụ những chuyên gia giỏi phân tích, b́nh luận, những DN này c̣n có hẳn những chiến lược thông tin, tuyên truyền. Không chỉ tuyên truyền định kỳ bằng họp báo, thông cáo báo chí, các DN này c̣n sẵn sàng tung ra các b́nh luận giữa lúc “nước sôi lửa bỏng’’ để vừa tranh thủ quảng bá thương hiệu vừa tạo tâm lư xă hội có lợi cho ḿnh.

Xin tạm miễn bàn về độ trung thực, tính chính xác của thông tin, b́nh luận mà những DN phổ biến. Điều dễ nhận thấy là sự gắn kết mật thiết giữa thông tin, b́nh luận được phổ biến với lợi ích của DN. Ví dụ điển h́nh là giữa lúc t́nh h́nh thị trường bất động sản ảm đạm như cuối năm 2006, đầu năm 2007 đă rất rơ ràng, vậy mà thông tin nhận định từ DN trước đó vẫn được tung ra với “định hướng’’ rất sáng sủa về tương lai thị trường, rằng giá sẽ vẫn tăng, thậm chí sẽ có cả kỷ lục về giá. Rất nhiều người đă “say sưa’’ đổ xô đầu tư văn pḥng cho thuê, căn hộ, đất ở v́ tin vào những nhận định đó. Làn sóng đó cứ lớp này nối tiếp lớp kia, đẩy giá trị bất động sản vượt quá giá trị thực rất nhiều lần, để đến bây giờ khi giá của chúng đang dần trở về với giá trị thực th́ nhiều người mới trở nên hẫng hụt và tiếc nuối.

Những ví dụ ở ngành tài chính, ngân hàng, chứng khoán c̣n rơ nét hơn rất nhiều v́ rất nhiều người tham gia thị trường chứng khoán có lẽ vẫn chưa quên cảm giác khi “trở thành sóng cho người ta lướt’’ ở thời điểm giữa năm 2007. Khi ấy, báo cáo của một DN nước ngoài gần như đă làm chao đảo thị trường chứng khoán Việt Nam. Và đến bây giờ, khi chỉ số chứng khoán xuống thấp “không thể tưởng tượng’’, có người đă liên hệ với hậu quả từ “sự kiện’’ đă xa đó. Thông tin không chỉ là tiền bạc, nó c̣n có thể gây những hậu quả khó có thể tưởng tượng.

“Có các nhà dự báo, b́nh luận th́ cũng sẽ có dự báo, b́nh luận. Chúng ta phải sống chung với những luồng thông tin khác nhau. Có những thông tin thiện chí, có thông tin không. Người dân và các nhà đầu tư nên tỉnh táo trước những luồng thông tin khác nhau và chỉ nên đặt niềm tin vào những thông tin chính thống được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát ra mà thôi.” - ông Nguyễn Đồng Tiến, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Trách nhiệm của cơ quan nhà nước đến đâu?

“Tỉnh táo, chủ động, nhanh nhạy phản ứng trước thông tin’’ là điều mà người ta vẫn thường nói. Nhưng không chỉ mỗi người dân cần những điều đó, các cơ quan nhà nước, các ngành, các cấp từ trung ương đến địa phương đều cần tỉnh táo, chủ động và nhanh nhạy để phản ứng trước những luồng thông tin thiếu chính xác, có thể bất lợi cho xă hội. Tuy nhiên, dường như điều này chưa được các cơ quan này thực hiện. Mới đây nhất, phải đợi Chính phủ ra chỉ thị, phải đợi người dân ‘’kêu oai oái’’ về giá gạo tăng đột biến, việc thông tin chính thức, họp báo mới được thực hiện để b́nh ổn giá.

Chừng nào cơ quan nhà nước c̣n thiếu chủ động thông tin th́ chừng đó chuyện nhũng nhiễu, trục lợi bằng thông tin sẽ c̣n tiếp tục làm khổ người dân.

Mặt khác, mỗi người dân hay nhà đầu tư cần chủ động cải thiện khả năng tiếp nhận, phân tích, phản ứng trước các luồng thông tin đa dạng hiện nay, tuyệt đối không nên a dua. Một câu hỏi cần thiết trước khi đặt ḷng tin vào một thông tin nào đó là thông tin đó phát ra từ đâu, nhằm mục đích ǵ? Đó là cơ quan có trách nhiệm với dân chúng hay là DN, là những tổ chức luôn coi lợi nhuận của ḿnh lớn hơn những lợi ích khác? Thậm chí chỉ là tin đồn không rơ nguồn gốc, không đáng tin chút nào (ví dụ mới nhất về hậu quả của việc tin vào tin đồn là người dân đổ xô đi mua gạo, làm giá tăng vùn vụt).

Một đ̣i hỏi nữa để thay đổi thực trạng này là Chính phủ cần sớm có quy định cụ thể về cơ chế thông tin, đặc biệt là những quy định xử phạt thật nặng những hành vi thông tin thiếu chính xác, gây nhiễu loạn thị trường. Việc này đă có chủ trương, nhưng trước “ma trận’’ thông tin phát triển ngày càng phức tạp, chúng ta không thể chờ quá lâu.

Vơ Lâm