Hiến máu tự nguyện tại Viện Huyết học truyền máu TƯ. Ảnh: Linh Tâm

(HNM) - Việt Nam vẫn chỉ thu được khoảng 40% trong tổng nhu cầu về máu, 60% c̣n thiếu góp vào nguyên nhân lấy đi mạng sống của nhiều người. Việc  thiếu hụt máu càng trở nên cấp bách vào các tháng mùa hè, khi học sinh, sinh viên - nguồn máu hiến t́nh nguyện - vắng mặt tại các thành phố lớn…

 PGS. TS. Nguyễn Anh Trí, Viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương đă có cuộc tṛ chuyện nhân Ngày Hiến máu năm nay với thông điệp “Hăy trở thành người hiến máu thường xuyên”.

- Ở nước ta hiện nay, lượng máu hiến tặng tự nguyện chiếm khoảng 65% và chúng ta đang hướng tới sử dụng 100% máu của người hiến t́nh nguyện, thay thế cho nguồn máu từ người bán lấy tiền hay người nhà bệnh nhân… Có phải v́ máu hiến t́nh nguyện th́ an toàn hơn không, thưa ông ?

Đó là lư do quan trọng nhất ! Theo các nghiên cứu của Tổ chức Y tế thế giới th́ máu hiến t́nh nguyện an toàn hơn rất nhiều so với các nguồn máu khác. Khi bệnh nhân cấp cứu bị thiếu máu, phải lấy của thân nhân th́ do tâm lư chủ quan, v́ lư do t́nh cảm, việc xét nghiệm thường không được kỹ càng, bệnh viện lại không có điều kiện lựa chọn nên nhiều khi máu không đảm bảo tiêu chuẩn. Đối với những người bán máu lấy tiền, họ thường v́ mục đích tài chính nên có thể bán máu bằng mọi cách, dù máu có thể không đạt tiêu chuẩn. Họ lại thường là những người có mức sống thấp và phải làm thêm công việc có nguy cơ cao ảnh hưởng tới sức khỏe, v́ vậy máu của họ cũng có nhiều nguy cơ hơn b́nh thường…

Ngoài ra, chúng tôi không khuyến khích việc người nhận và cho máu nhận biết lẫn nhau để người này phải hàm ơn người kia, hoặc trong trường hợp không may, khi máu cho có vấn đề th́ sẽ gây nên những điều rắc rối giữa hai bên. Việc hiến máu t́nh nguyện bảo đảm được yêu cầu chất lượng máu lại vừa mang tính vô tư, v́ cộng đồng.

- Những phong trào vận động hiến máu t́nh nguyện rơ ràng đă đem lại kết quả tốt, cung cấp một nguồn máu không nhỏ cho người bệnh. Nhưng dường như mọi việc vẫn chưa cất cánh khỏi cái “bệ phóng” phong trào đó ?

- Đúng là chúng ta vẫn phải dựa chủ yếu vào các phong trào, nhất là trong giới học sinh, sinh viên. Năm 2003, trong một cuộc vận động có tới 11.000 người đăng kư hiến máu nhưng khi chúng tôi liên lạc th́ hầu hết là số điện thoại giả, cuối cùng chỉ có khoảng 40 người thật sự cho máu. Năm 2004, một phong trào khác có tới 12.000 người đăng kư, số người hiến thật sự là khoảng 100 người. Tuy nhiên, vài năm gần đây, tính tự giác của người hiến máu đă tăng lên rơ ràng. Nhiều người không cần vận động đă tự gọi điện để đăng kư…

Cũng v́ hoạt động theo phong trào nên chúng ta thường thiếu máu trầm trọng vào dịp nghỉ  hè, nghỉ tết, khi phần lớn sinh viên đă về quê. Các bạn trẻ là những người nhiệt huyết nhất, tuổi hiến máu của họ cũng dài nhất. Chúng ta cảm ơn họ v́ điều đó, song tất cả mọi người trong xă hội đều cần hiến máu. Để hoạt động này thoát khỏi tính h́nh thức, chúng ta c̣n phải vận động, tuyên truyền rất nhiều nữa để nhận thức của đông đảo người dân thực sự thay đổi.

- Và cách vận động tốt nhất là tác động vào t́nh cảm, vào ḷng trắc ẩn của con người ?

- Đúng là tác động vào t́nh cảm là con đường đi ngắn nhất và hiệu quả nhất. Nhận thức th́ cần phải có thời gian bởi mỗi người có một quan niệm khác nhau trong những hoàn cảnh khác nhau. Ví dụ như ngay ở nhà tôi, mẹ tôi vẫn c̣n quan niệm “một giọt máu bằng sáu bát cơm”, bà coi việc chảy máu là một điều ghê gớm. Bản thân tôi được học và có kiến thức về vấn đề này nên có thể vận động người khác. C̣n con trai tôi th́ nói: Chả cần ai vận động con cũng hiến máu… Thời gian qua, thảm họa sập cầu Cần Thơ đă khiến cho hàng ngàn người đi đến quyết định hiến máu để giúp đỡ các nạn nhân. Lúc này khó nhất là việc tổ chức thu gom máu. Nhiều khi chỉ v́ thiếu nhân lực và trang thiết bị mà chúng tôi không thể tiếp nhận hết những giọt máu nhân nghĩa này. Tôi rất tâm đắc với một khẩu hiệu: “Hiến máu nhân đạo, trách nhiệm thuộc về nhà quản lư”.

- Mỗi lần hiến máu t́nh nguyện, người cho sẽ được cấp một giấy chứng nhận, giúp họ trong trường hợp có vấn đề về sức khỏe, được miễn phí lượng máu bằng đúng số mà họ đă cho. Theo ông, các cơ sở y tế đă thực hiện tốt việc này ?

- Tôi khẳng định là các bệnh viện đă thực hiện chính sách này một cách nghiêm túc, và Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương luôn sẵn sàng cung cấp máu để “hoàn trả” cho người hiến máu trong trường hợp cần thiết.

- Xin trân trọng cảm ơn ông !

Khánh Vũ thực hiện