(HNM) - Một cuộc hội thảo có thể coi là thành công về nhiều mặt: xới lên vấn đề quan trọng là đào tạo người làm báo trong thời kỳ hội nhập; thu được những tham luận “sống” (ư kiến thảo luận trực tiếp) bên cạnh 50 tham luận khoa học bằng văn bản; có đại diện giới đào tạo báo chí của nhiều nước tham gia. 

Đào tạo, bồi dưỡng người làm báo trong thời kỳ hội nhập đặt ra vô vàn câu hỏi: mô h́nh đào tạo thế nào cho hiệu quả (tại cơ sở chính quy, tại cơ quan báo, trong môi trường thực hành tự do…); nội dung đào tạo chuyên ngành hay đa chức năng; có thể học tập kinh nghiệm của các nhà báo, giảng viên báo chí nước ngoài…? Vấn đề được xới lên, được gói lại ở một số điểm chung: nhà báo đứng trước nhiều thách thức trong tác nghiệp ở thời kỳ hội nhập; vai tṛ chủ động của người làm báo là cốt yếu, và đào tạo báo chí cần hướng tới mục tiêu tạo nền tảng - cơ sở cho người làm báo tự phát huy.

Khoa học công nghệ đang thay đổi từng ngày, sự đón nhận của công chúng với các loại h́nh báo chí cũng không phải là “nhất thành, bất biến”. GS.TS Chris Nash (Ôx-trây-lia) cho biết: nhà báo hiện đang phải làm những bài báo dưới dạng video chứ không đơn thuần chỉ là viết bài nữa. Nhà báo cần được đào tạo đa chức năng, chứ không nên tách riêng viết, nói, truyền h́nh. Các kỹ năng này bổ sung cho nhau và phù hợp với yêu cầu truyền thông trong thời đại mới.

TS Sven Engesser, giảng viên ĐH báo chí Đức chia sẻ: nhà báo phải đối mặt hàng ngày với vấn đề bản quyền. Một phóng sự truyền h́nh, nếu được phát lại trên báo điện tử th́ không được bỏ qua yêu cầu bản quyền âm nhạc (ví dụ: nhạc hiệu chương tŕnh…). Một số nhà báo Việt Nam đồng t́nh với quan điểm trên đồng thời nêu lên t́nh trạng “xào xáo” thông tin đang trở nên phổ biến. Đấy là những vấn đề cần được đưa vào nội dung đào tạo cơ bản đối với người làm báo, ở bất kỳ quốc gia nào.

Trước những thách thức như vậy, mô h́nh đào tạo nào là hiệu quả? Ở Ôx-trây-lia hiện nay, trong các trường ĐH đều có khóa đào tạo về báo chí, dễ cho sinh viên lựa chọn. Theo các giảng viên Trung Quốc, sinh viên thường được đi thực tập tại các cơ sở làm báo và đó là cách học việc hiệu quả. Trả lời câu hỏi riêng của báo Hànộimới, GS Hakan Lindhoff (Thụy Điển) cho biết: Thụy Điển có các khóa học cho các nhà báo đă ra nghề. Thậm chí, các chủ báo c̣n hỗ trợ cho phóng viên học thêm để phục vụ tốt hơn cho tờ báo của họ. Nhiều tờ báo từ chối sinh viên thực tập v́ sợ “lỗ” nên sinh viên mới ra trường thường phải nỗ lực làm được việc như các phóng viên tự do.

Một nội dung quan trọng nữa được nhiều đại biểu quan tâm, thảo luận, là có ǵ mâu thuẫn giữa việc đào tạo nhà báo chuyên sâu một lĩnh vực và nhà báo đa chức năng - “cái ǵ cũng biết, nhưng không biết sâu một lĩnh vực ǵ” như ư kiến của TS.Nguyễn Thị Minh Thái. Nhà báo Hồ Quang Lợi, Tổng biên tập báo Hànộimới nêu rơ: dù cách đào tạo như thế nào th́ vấn đề quan trọng vẫn là đào tạo kiến thức nền tảng, trong đó có phương pháp tư duy, phương pháp luận. Kiến thức nền tảng này là cơ sở để nhà báo tiếp tục học tập. Nhà báo giỏi là nhà báo có tŕnh độ kiến thức sâu và tổng hợp. Được đào tạo chuyên ngành hay sử dụng công nghệ hiện đại là điều quan trọng, nhưng không mang tính quyết định.

Chia sẻ quan điểm này, TS Sven Engesser (Đức) cho rằng: nếu đào tạo sâu cả chuyên ngành lẫn kỹ năng báo chí có khi phải mất đến 10 năm. Rơ ràng là không thể đào tạo mọi thứ cho nhà báo, mà quan trọng là cung cấp cho họ kiến thức nền tảng.

GS.TS Wendy Bacon (Ôx-trây-lia) đưa ra quan điểm về “đào tạo cả đời” và cho rằng ngay cả những nhà báo đă thành danh vẫn phải tiếp tục học hỏi. TS Hakan Lindhoff (Thụy Điển) nhận định: đôi khi sự chủ quan, ỷ vào kinh nghiệm khiến nhà báo đưa ra những bài viết thiếu khách quan, gây hại cho bản thân và xă hội. “Mỗi ngày, khi tuyên truyền cái mới là nhà báo đă học thêm được nhiều điều mới” - ông khẳng định.

Những ư kiến nêu trên rất bổ ích cho những người đă, đang và sẽ làm báo. Trong thời kỳ hội nhập, thách thức nhiều nhưng sinh viên báo chí Việt Nam có nhiều lợi thế, như ư thức học hỏi, chịu khó nghe, đọc, gặp gỡ. Đó cũng là tinh thần cốt lơi của người làm báo.

Mai Thi