Chủ tịch Hồ Chí Minh với các nhà báo làm nhiệm vụ đưa thông tin về Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III (tháng 9 năm 1960). Ảnh: Tư liệu

(HNM) - Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà báo cách mạng lỗi lạc. Người dùng báo chí làm phương tiện đấu tranh cách mạng và phục vụ nhân dân, đoàn kết nhân dân và nhân loại để giải phóng dân tộc, giải phóng xă hội, giải phóng loài người. Bằng toàn bộ kinh nghiệm hoạt động cách mạng và làm báo của ḿnh, Bác Hồ đă truyền lại cho thế hệ những người làm báo Việt Nam nhiều chỉ dẫn, kinh nghiệm, bài học quư giá.

Di sản tinh thần to lớn

Đạo đức, quan điểm làm báo của Chủ tịch Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần to lớn, quư giá của Đảng và nhân dân ta. Những người làm báo chúng ta có vinh dự và trách nhiệm lớn được kế thừa và phát triển di sản báo chí của Người. Theo đó báo chí phải góp phần quan trọng vào việc giáo dục, tuyên truyền, cổ động, định hướng dư luận quần chúng. Bác dạy: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ. Để làm tṛn nhiệm vụ vẻ vang của ḿnh, cán bộ báo chí cần phải tu dưỡng đạo đức cách mạng”.

Trong điều kiện hiện nay, kế thừa và phát triển sự nghiệp báo chí của Bác Hồ, đội ngũ những người làm báo Việt Nam luôn ra sức học tập quan điểm, phong cách làm báo của Người, luôn xác định “viết làm ǵ? Viết cho ai xem”. Hơn bao giờ hết, quan điểm báo chí phục vụ quần chúng của Bác Hồ cần được thấm nhuần trong từng trang viết, từng bài báo, từng thông tin, tránh thương mại hóa báo chí. V́ lợi ích của quần chúng nhân dân, lợi ích của đất nước mà người làm báo suy nghĩ, trăn trở để làm ra những sản phẩm báo chí đáp ứng yêu cầu thông tin, định hướng dư luận, động viên tinh thần các tầng lớp nhân dân trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xă hội. Đó cũng là cách làm thiết thực hưởng ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” mà toàn Đảng, toàn dân ta đang sôi nổi thực hiện.

Hai nhiệm vụ quan trọng của báo chí

Ôn lại những lời dạy của Bác Hồ về nhiệm vụ của báo chí, có thể thấy, Bác nhấn mạnh 2 việc, đó là tuyên truyền, biểu dương các điển h́nh tiên tiến và tham gia phê b́nh, tự phê b́nh. Bác cho rằng, báo chí cần ra sức tuyên truyền sâu rộng trong các tầng lớp nhân dân những gương “người tốt, việc tốt”, các điển h́nh tiên tiến, các cá nhân, tập thể trong phong trào Thi đua yêu nước, góp phần giáo dục toàn dân, chăm lo xây dựng con người mới trong thời kỳ CNH, HĐH, mở cửa, hội nhập quốc tế. Theo Bác, tuyên truyền người tốt, việc tốt có ư nghĩa lớn đối với giáo dục cán bộ, đảng viên. Muốn tu thân tốt phải gắn với việc tu dưỡng theo đạo đức cách mạng, ḥa ḿnh vào thực tiễn đấu tranh cách mạng; thông qua các phong trào thi đua yêu nước; coi trọng học tập và thực hành; nêu cao tinh thần phê b́nh và tự phê b́nh, tức là không chỉ tự ḿnh sửa chữa mà phải tích cực giúp người khác sửa chữa; phải có quan điểm quần chúng, phải dựa vào dân, đặt lợi ích nhân dân lên trên hết. Đặc biệt là phải chống chủ nghĩa cá nhân ở những cán bộ, đảng viên “không có căn bản” (tức là không có đạo đức cách mạng), “coi Đảng như một cái cầu thăng quan, phát tài”. Hiện nay, việc báo chí tuyên truyền “người tốt, việc tốt” c̣n là góp phần phát huy nhân tố con người để đẩy mạnh CNH, HĐH.

Đại hội X của Đảng ta xác định CNH, HĐH đất nước phải phát triển bền vững, sớm đưa nước ta ra khỏi t́nh trạng kém phát triển. Nghĩa là sớm chuyển nền kinh tế từ t́nh trạng lạc hậu, năng suất, hiệu quả thấp sang nền kinh tế có năng suất và hiệu quả cao, dựa vào tiến bộ khoa học và công nghệ. CNH gắn liền với HĐH và phát triển kinh tế tri thức. Mặt khác, CNH, HĐH phải giải quyết tốt mối quan hệ giữa xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ với đẩy mạnh hội nhập kinh tế thế giới, phát triển kinh tế thị trường định hướng xă hội chủ nghĩa. Ở đây, ta thấy vai tṛ nổi bật của nhân tố con người, nền kinh tế tri thức đ̣i hỏi và tạo điều kiện cho con người phát triển, phát huy mọi tiềm năng của con người. Do đó, để tuyên truyền, nêu gương “người tốt, việc tốt” có hiệu quả, báo chí cần bám sát thực tiễn của đất nước, phát hiện và biểu dương những giá trị mới trong sự nghiệp đổi mới và đặc biệt coi  trọng  phát hiện những giá  trị  mới của con người Việt Nam để phát huy nhân tố con người, đẩy mạnh CNH, HĐH, v́ dân giàu, nước mạnh, xă hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Về nhiệm vụ tham gia phê b́nh và tự phê b́nh của báo chí, Người dạy “Phê b́nh và tự phê b́nh là vũ khí rất cần thiết và sắc bén, nó giúp ta sửa chữa sai lầm và phát triển ưu điểm. V́ khéo lợi dụng nó mà Đảng ta và dân ta ngày càng tiến bộ. Đối với báo chí cũng vậy”. Và, “Phê b́nh phải nghiêm chỉnh, chắc chắn... nói có sách, mách có chứng. Phải phê b́nh với tinh thần thành khẩn, xây dựng “trị bệnh cứu người”, chớ phê b́nh lung tung không chịu trách nhiệm”. Lời dạy trên của Bác xét trong t́nh h́nh báo chí hiện nay vẫn c̣n nguyên giá trị. Nó nhắc nhở mỗi người làm báo cách mạng Việt Nam hôm nay cần soi lại ḿnh, không ngừng rèn luyện cả về nghiệp vụ, tŕnh độ chính trị, đạo đức người làm báo để báo chí thực sự là kênh thông tin quan trọng, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam, dân giàu nước mạnh, xă hội công bằng, dân chủ, văn minh.

TS Phạm Văn Khánh