Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản 2004, sẽ giúp các NXB có thêm điều kiện để ngày càng phát triển.   Ảnh: Đăng Khoa

(HNM) - Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Xuất bản 2004  được Quốc hội khóa XII thông qua tại kỳ họp thứ 3 ngày 3-6-2008 và được Văn pḥng Chủ tịch nước công bố sáng 24-6.

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2009, song từ giờ cho đến thời điểm đó có rất nhiều việc phải làm để những điều luật mới được sửa đổi bổ sung tiếp tục đi vào đời sống xuất bản. Chúng tôi đă có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Kiểm, Cục trưởng Cục Xuất bản (Bộ Thông tin và Truyền thông) quanh sự kiện trên.

- Thưa ông, ông có thể nói ngắn gọn về vai tṛ của Luật Xuất bản 2004 được thực thi trong đời sống 3 năm qua ?

- Tôi cho rằng qua 3 năm triển khai, Luật Xuất bản 2004 đă tạo hành lang pháp lư thuận lợi thúc đẩy hoạt động này phát triển, thể hiện qua nhiều mặt: số lượng NXB tăng từ 47 đơn vị lên 55 đơn vị; một số bộ sách lớn ra mắt trong thời điểm này gây ấn tượng tốt; h́nh thức sách đa dạng, phong phú, đẹp mắt hơn cùng với kỹ thuật in có thể đứng tương đương trong khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, chúng ta biết sau khi Luật Xuất bản 2004 ra đời, Việt Nam gia nhập công ước Berne và trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Chúng ta cần sửa đổi, bổ sung một số điều đă không c̣n phù hợp trong thực tế và hoàn thiện luật hơn để vào sân chơi của thế giới.

- Theo ông, những nội dung được sửa đổi, bổ sung sẽ khắc phục những hạn chế như thế nào ?

- Một trong những vấn đề nổi cộm của hoạt động xuất bản hiện nay là t́nh trạng vi phạm bản quyền, in lậu, sách “xào xáo” nội dung của nhau. Do đó việc sửa đổi, bổ sung các điều 30, 36 và 44 nhằm tăng cường chế tài xử lư vi phạm trong hoạt động xuất bản, in, phát hành xuất bản phẩm là một nội dung “nóng” đối với các NXB, các đơn vị phát hành... Những quy định này c̣n được dẫn chiếu theo các quy định khác của Luật Sở hữu trí tuệ, Luật H́nh sự, nhằm hạn chế hiệu quả t́nh trạng coi nhẹ pháp luật trong hoạt động xuất bản hiện nay.

Các NXB cũng sẽ thấy thuận lợi hơn với điều 18 được sửa đổi: việc đăng kư kế hoạch xuất bản được thực hiện trước khi xuất bản, thay v́ đăng kư hàng năm như trước đây. Quy định mới này khắc phục những điều bất hợp lư trong thực tế. Ba năm qua, b́nh quân toàn ngành chỉ đạt 50% kế hoạch xuất bản đă đăng kư, c̣n lại là kế hoạch bổ sung, thay đổi, thậm chí đăng kư để “giữ chỗ” sau đó tự ư đưa tên sách khác vào thay thế.

Bên cạnh đó, các điều 38 (cấp giấy phép hoạt động kinh doanh nhập khẩu xuất bản phẩm), điều 39 (nhập khẩu xuất bản phẩm để kinh doanh), điều 43 (hợp tác với nước ngoài về phát hành xuất bản phẩm) cũng được sửa đổi bổ sung cho phù hợp với cam kết  của Việt Nam khi gia nhập WTO về lĩnh vực xuất bản, in và phát hành xuất bản phẩm (Việt Nam chỉ cho phép tổ chức, cá nhân nước ngoài tham gia vào lĩnh vực phát hành xuất bản phẩm tại Việt Nam, riêng sách phải thông qua một tổ chức của Việt Nam có quyền phát hành sách).

- Thưa ông, tham gia vào sân chơi thế giới ngoài cơ hội hẳn có nhiều thách thức ?

Hằng năm ngành Xuất bản nước ta xuất bản được gần 25 ngh́n tên sách, nhưng lại nhập khẩu khoảng 125 ngh́n tên sách. Như vậy lượng nhập khẩu gấp 5 lần xuất bản. Ngoài vấn đề về số lượng khiến ta lo lắng, quan trọng hơn là nội dung sách nhập khẩu chủ yếu là bằng tiếng nước ngoài. Việc thẩm định nội dung những sách này là một bài toán cho công tác quản lư.

Nay, việc ngành Xuất bản thực hiện cam kết khi Việt Nam gia nhập WTO một mặt sẽ tạo ra cơ hội tiếp cận với nhiều lượng thông tin hơn, nhiều nền văn hóa hơn; mặt khác chắc chắn sẽ kéo theo thách thức về ngăn chặn những xuất bản phẩm không phù hợp với lợi ích và pháp luật Việt Nam. Đây cũng là vấn đề bảo vệ và phát huy những giá trị văn hóa tinh thần mang tính bản sắc riêng trong môi trường hội nhập kinh tế và đa dạng về văn hóa.

Do đó không có ǵ là mâu thuẫn khi chúng ta vừa mở cửa vừa phải có “hàng rào”. Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Xuất bản 2004 đă nêu rơ: giám đốc cơ quan nhập khẩu xuất bản phẩm phải có trách nhiệm kiểm tra nội dung. Nếu phát hiện thấy xuất bản phẩm có nội dung trái với lợi ích và pháp luật Việt Nam, th́ cơ quan quản lư nhà nước có quyền khước từ việc nhập khẩu.

- Xin cảm ơn ông !

Mai Thi thực hiện

Ông Nguyễn Văn Phước (Giám đốc Cty First News): Phải thực thi luật có hiệu quả  4 năm qua First News (FN) đă phải bỏ ra 300 ngàn đô mua bản quyền để thực hiện đúng luật sở hữu trí tuệ và công ước Berne. Tuy nhiên hầu như tất cả những sách bán chạy của FN đều bị in lậu. Luật sửa đổi bổ sung lần này đă tăng cường chế tài xử lư vi phạm trong hoạt động xuất bản là một thông tin tốt đối với FN cũng như các đơn vị thực hiện nghiêm về bản quyền. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải cụ thể hóa các hành vi vi phạm để dễ xử lư, đặc biệt là phải thực thi luật có hiệu quả.   Ông Bùi Tuấn Nghĩa (Phó Giám đốc NXB Kim Đồng): Luật sửa đổi bổ sung sẽ giúp xuất bản VN phát triển vững vàng hơn Có một thực trạng đáng buồn và lo ngại là t́nh trạng xuất bản sách không bản quyền tràn lan của không ít đơn vị làm sách. Có những bộ sách cả trong và ngoài nước mà Kim Đồng đă thông báo chính thức về việc giữ bản quyền nhưng vẫn bị đơn vị khác ngang nhiên xuất bản. Điều này không chỉ gây ảnh hưởng rất lớn tới các đơn vị nghiêm túc thực hiện bản quyền mà c̣n gây rối loạn thị trường sách và cái nh́n thiếu thiện cảm của các đối tác nước ngoài về xuất bản Việt Nam. Hy vọng với những sửa đổi, bổ sung mới, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Xuất bản 2004 sẽ giúp xuất bản Việt Nam phát triển đồng đều và vững vàng hơn.