(HNM) - Từ đầu năm đến nay, 2 cấp TAND TP Hà Nội đă thụ lư tổng cộng 87 vụ án hành chính, trong đó mới chỉ có 41 vụ được giải quyết, đạt tỷ lệ 47%. T́m biện pháp hữu hiệu để khắc phục t́nh trạng này không dễ, bởi nguyên nhân không chỉ từ phía cơ quan Ṭa án...

Các khiếu kiện hành chính thường tập trung xung quanh việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ GPMB, tái định cư, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu tiền sử dụng đất... và các khiếu kiện liên quan đến quyết định xử lư vi phạm hành chính của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong các cơ quan này. Do đặc thù đối tượng khởi kiện chủ yếu là các quyết định hành chính, hành vi hành chính nên trong quá tŕnh thu thập tài liệu, chứng cứ của các vụ án hành chính, các thẩm phán, thư kư Ṭa vấp phải không ít khó khăn do cơ quan lưu giữ chứng cứ không cung cấp kịp thời, nên không đủ điều kiện đưa vụ án ra xét xử, dẫn đến việc giải quyết quá thời hạn luật định.

Hai năm trở lại đây, do thẩm quyền của Ṭa án trong việc giải quyết các vụ án hành chính được mở rộng (theo quy định của Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính năm 2006) và t́nh h́nh khiếu kiện hành chính gia tăng nên số lượng các vụ án hành chính mà ṭa án phải thụ lư, giải quyết cũng nhiều hơn so với những năm trước. Mặt khác, tính chất các vụ án hành chính lại ngày càng phức tạp, đa dạng, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác nhau... Điển h́nh là những khiếu kiện liên quan đến thương mại hàng hóa quốc tế hoặc trong nước, các khiếu kiện trong quản lư nhà nước về chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, đầu tư, xử lư vụ việc cạnh tranh... Hầu hết những loại khiếu kiện này đều là những loại việc mới do Ṭa án tiếp nhận theo thẩm quyền mở rộng. Thêm vào đó, việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO sẽ kéo theo một loạt hệ quả có liên quan tới các lĩnh vực tự do hóa thương mại, cạnh tranh lành mạnh, bản quyền công nghệ... giữa các đối tác kinh doanh trong và ngoài nước có quy mô và giá trị tài sản tranh chấp lớn. Đó là c̣n chưa tính đến sự “nở rộ” của các loại đơn khiếu kiện có liên quan đến quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lư đất đai như các quyết định giao đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ GPMB, tái định cư... Nguyên nhân chính được xác định là do chính sách đền bù c̣n nhiều điểm không hợp lư khi triển khai áp dụng giá đền bù thiếu đồng bộ, cán bộ giúp việc cho UBND các cấp năng lực c̣n hạn chế trong quá tŕnh triển khai, nhất là khâu lập hồ sơ xử lư vi phạm hành chính dẫn đến việc xử lư bị kéo dài, không đúng pháp luật, làm phát sinh nhiều vụ khiếu kiện phức tạp, gây mất ổn định trong nhân dân.

Theo thống kê, so với cùng kỳ năm ngoái, số án hành chính của 2 cấp Ṭa Hà Nội đă tăng gấp 2,2 lần (tăng 48 vụ), trong khi đó số lượng thẩm phán giải quyết các vụ án hành chính hầu như không tăng. Khối lượng án tăng, tính chất vụ việc ngày càng phức tạp, nhân lực lại không được bổ sung kịp thời... khiến cho việc giải quyết án hành chính bị đ́nh trệ.

Theo đánh giá chung, các vụ án hành chính sẽ c̣n tiếp tục gia tăng số lượng trong thời gian tới. Để đáp ứng yêu cầu giải quyết những khiếu kiện này, trước mắt ngành Ṭa án Hà Nội đă chủ động triển khai chương tŕnh bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn cho đội ngũ thẩm phán, đặc biệt là kiến thức pháp luật về quản lư kinh doanh, quan hệ kinh tế quốc tế, giao dịch thương mại điện tử, Luật Đất đai... Đồng thời, tiếp tục triển khai, thực hiện nghiêm túc việc đổi mới thủ tục xét hỏi và tranh luận tại các phiên ṭa này trên cơ sở quy định của pháp luật tố tụng và theo tinh thần cải cách tư pháp. Các phán quyết của HĐXX phải được căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh luận dân chủ, khách quan tại phiên ṭa, bảo đảm quyền lợi và nghĩa vụ của các bên đương sự. 

Phạm Tuấn Kiệt