(HNM) - Sự kiện Bộ GD-ĐT công khai “tuyển” ứng viên cho chức danh Thứ trưởng làm xôn xao giới truyền thông suốt tuần qua một lần nữa khơi dậy mong muốn về sự đổi mới trong công tác cán bộ.

Việc thi tuyển chức danh lănh đạo trên thực tế không phải là chuyện mới, bởi từ năm 2004, việc thí điểm đă được khởi động. Nhưng cho đến nay, bên cạnh những sự kiện “lẻ tẻ”, mong muốn về những cuộc  thi tuyển này vẫn chỉ là... mong muốn. Liệu có đột phá trong thời gian sớm?

Chọn được người tài, chống “chạy” chức

Tháng 8-2004, TP HCM trở thành nơi đầu tiên nghiên cứu xây dựng đề án thi tuyển chức danh trưởng, phó pḥng ở các sở, ngành và UBND quận, huyện. Long An và Đà Nẵng là những nơi kế tiếp thực hiện ư tưởng này. Bây giờ đến lượt Bộ GD-ĐT công khai “tuyển” vị trí Thứ trưởng. Với 4 “dấu chấm” nổi bật như thế trong suốt 4 năm qua, việc thi tuyển chức danh lănh đạo có thể khẳng định là chưa gây được ấn tượng về hiệu quả thực tế. Đối với TP HCM, đến hôm nay, việc thi tuyển chức danh lănh đạo vẫn chưa thành hiện thực. Long An và Đà Nẵng cũng mới chỉ đạt được một vài sự khởi đầu tốt. Trong khi việc “tuyển” Thứ trưởng của Bộ GD-ĐT vẫn chỉ hấp dẫn về bề nổi.

Dẫu vậy, ư tưởng thi tuyển chức danh lănh đạo luôn được đánh giá rất cao, thậm chí được coi là giải pháp tương lai cho nền hành chính hiện đại. Một số chuyên gia cho rằng, CCHC trước tiên phải là cải cách con người. Mà cải cách con người th́ cần có tư duy mới, bắt đầu từ việc đổi mới cách đánh giá và tuyển chọn cán bộ, trong đó thi tuyển công khai và cạnh tranh là sự lựa chọn số 1. Trong kỳ họp HĐND TP Hà Nội vừa qua, nhiều đại biểu nóng ḷng muốn Hà Nội trở thành địa phương tiếp theo tổ chức thi tuyển chức danh lănh đạo. Các đại biểu cho rằng, việc thi tuyển nên được tiến hành với các chức danh như chủ tịch, phó chủ tịch cấp xă hay trưởng, phó pḥng chuyên môn cấp quận. Đại biểu Bùi Thị An c̣n khẳng định, phải thi tuyển mới có thể chọn được những người đúng khả năng đáp ứng yêu cầu quản lư mới và ngày càng cao của Thủ đô mở rộng. Trong khi đó, nhiều chuyên gia nhận định rằng, nếu việc thi tuyển được tổ chức khoa học, bảo đảm công bằng, minh bạch th́ chúng ta sẽ không c̣n phải đau đầu v́ nạn “chạy” chức.

Phải khẳng định rằng, thi tuyển chức danh lănh đạo không phải là hành động tự phát hay “xé rào” của các địa phương. Bộ Nội vụ đă triển khai thí điểm việc làm này từ năm 2005. Khi đó, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Thang Văn Phúc cho biết, nếu việc thí điểm thành công th́ sẽ thi tuyển ở cấp ngày càng cao hơn. Điều này cho thấy, ưu điểm của h́nh thức  thi  tuyển  chức danh lănh đạo đă được nhận ra và dường như không cần phải bàn căi về lư do áp dụng rộng răi.

Đợi đến bao giờ ?

Trao đổi với chúng tôi, ông Lưu Tiến Định, Giám đốc Sở Nội vụ TP Hà Nội cho biết, Hà Nội cũng rất muốn đi đầu trong nhiều lĩnh vực, trong đó có cả việc thi tuyển chức danh lănh đạo. Thế nhưng, việc thi tuyển đang c̣n nhiều điều chưa thật ổn. Trước hết là việc tổ chức thi chưa có bài bản và kinh nghiệm. Nếu không cẩn thận th́ việc thi tuyển dễ trở thành h́nh thức mà lợi bất cấp hại: Người được chọn chỉ giỏi về lư thuyết mà hiệu quả công việc thực tế lại kém.

Đây là mối lo thực tế không chỉ của riêng Hà Nội v́ việc thi tuyển dù đă khởi động được 4 năm nhưng tất cả mới chỉ là... thí điểm, có nghĩa là chưa có bài bản, chưa có đủ cơ sở khoa học, quy định và hướng dẫn thống nhất. Trong đó, cái khó nhất là đă thi th́ phải có đề thi: đề thi như thế nào là phù hợp, là bảo đảm cho kết quả chọn người là chính xác th́ dường như tất cả vẫn đang “ṃ mẫm”. Ngay như Đà Nẵng là nơi thành công nhất về thi tuyển chức danh lănh đạo cũng phải thừa nhận nhiều cơ quan c̣n lúng túng v́ cơ chế quản lư c̣n chung chung, trong khi văn bản cụ thể chưa có. Ông Đặng Công Ngữ, Giám đốc Sở Nội vụ TP Đà Nẵng trả lời báo chí mới đây thừa nhận rằng, khó khăn là ở khâu chuẩn bị thi, nhưng khó khăn nhất là ra đề thi. Đó là chưa kể việc chọn ai, tiêu chuẩn thế nào để trở thành “giám thị”, “người chấm thi” vẫn là bài toán không đơn giản. Tuyển chọn mỗi chức danh lại cần có đề thi khác nhau, người chấm thi khác nhau, làm sao cho những người này vừa đủ chuyên môn vừa đủ thẩm quyền và đạo đức, nói cách khác là “vừa hồng vừa chuyên”, cũng cần lời giải...

Hiện nay, ở bất kỳ cơ quan, đơn vị nào, việc chuẩn bị nhân sự lănh đạo đều có quy hoạch cán bộ từ trước. Muốn áp dụng việc thi tuyển chắc chắn sẽ “đụng” với quy hoạch cán bộ. Đây là một trong những thử thách không nhỏ nếu muốn áp dụng rộng răi thi tuyển chức danh lănh đạo. Dường như vẫn chưa ló dạng những bước đi ấn tượng để có thể áp dụng rộng răi biện pháp thi tuyển chức danh lănh đạo.

Điều đáng chờ đợi là cuối tháng 9-2007, Thủ tướng Chính phủ đă yêu cầu Bộ Nội vụ xây dựng Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án thí điểm tổ chức thi tuyển một số chức vụ lănh đạo, quản lư trong một số cơ quan nhà nước ở Trung ương và địa phương (cấp vụ và tương đương thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, cấp pḥng thuộc UBND cấp huyện và tương đương, cấp sở thuộc UBND cấp tỉnh và tương đương). Dù đến nay đề án này chưa trở thành hiện thực, nhưng đây chính là hy vọng về cơ sở để có thể trả lời được những thắc mắc, hạn chế của thi tuyển chức danh lănh đạo nói trên. Từ đó, có thể hy vọng một ngày không xa, biện pháp này sẽ được áp dụng rộng răi.

Vơ Lâm