Bài 3: Phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng hiện đại, hiệu quả gắn với bảo vệ môi trường - Hà Nội sẽ là mô h́nh mẫu

(HNM) - Từ ngày 1-8, địa giới hành chính Hà Nội sẽ chính thức được mở rộng, bao gồm diện tích, dân số của Hà Nội, Hà Tây cùng huyện Mê Linh (Vĩnh Phúc), 4 xă thuộc huyện Lương Sơn (Ḥa B́nh). Khi đó, nông nghiệp, nông thôn trong nền kinh tế - xă hội Hà Nội sẽ có vai tṛ quan trọng hơn...

> Bài 1: Những ư tưởng quy hoạch - V́ một Thủ đô phát triển bền vững, lâu dài

> Bài 2: Xây dựng hệ thống văn bản, chính sách phù hợp với thủ đô hà nội (mới) - Khẩn trương điều chỉnh, chủ động thực thi

Thu hoạch hoa tại làng Đăm, xă Tây Tựu (huyện Từ Liêm) Ảnh: Nguyệt Ánh

Phát triển lợi thế từng vùng

Theo Nghị quyết của Quốc hội, diện tích Hà Nội được mở rộng hơn 3 lần so với hiện tại (hơn 3.300 km2) dân số hơn 6 triệu người. Theo Bộ NN&PTNT, diện tích đất nông nghiệp của Hà Nội (mới) là khoảng 192 ngh́n hecta (chiếm gần 58% đất tự nhiên). Tỷ lệ dân số sống ở nông thôn tăng từ 37% hiện nay lên khoảng 50%. Là một thành phố lớn, có tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa cao, rơ ràng đây là thách thức không nhỏ đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Đào Xuân Học cho biết, quan điểm của Bộ là nông nghiệp, nông thôn Hà Nội phải phát triển trở thành mô h́nh cho cả nước về công nghệ cao, hiện đại, hiệu quả nhưng bảo đảm môi trường sinh thái kết hợp với du lịch. Quy hoạch và xây dựng nông thôn phải theo hướng hiện đại, văn minh, đồng bộ kết cấu hạ tầng với chuỗi đô thị, khu công nghiệp, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Trên cơ sở đất nông nghiệp ổn định, sẽ quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, trước hết ưu tiên bố trí đủ diện tích sản xuất rau an toàn, hoa, cây cảnh giá trị cao, lúa chất lượng cao. Các khu chăn nuôi tập trung tách khỏi khu dân cư, gắn với hệ thống giết mổ, chế biến. Lợi thế từng vùng sẽ được ưu tiên xem xét để phát triển hết thế mạnh. Rừng đặc dụng phục vụ bảo tồn sinh học, nghiên cứu khoa học như: Vườn Quốc gia Ba V́, Hương Sơn, chùa Thầy, Vật Lại... tiếp tục được bảo tồn. Hệ thống rừng pḥng hộ sẽ được bảo vệ phát triển gắn với du dịch sinh thái, văn hóa, lịch sử. Các làng nghề truyền thống, vốn là một thế mạnh của Hà Nội và Hà Tây hiện nay cũng được bảo tồn, phát triển bền vững kết hợp với du lịch...

Quy hoạch phải đi trước

Mặc dù đất nông nghiệp chiếm khoảng 58%, nhưng để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, xă hội tổng thể Thủ đô, chắc chắn vẫn phải ưu tiên dành đất cho xây dựng cơ sở hạ tầng công nghiệp, đô thị. Định hướng phát triển nông nghiệp kỹ thuật cao đă được Hà Nội quan tâm từ khá lâu. Tuy nhiên, do chưa có quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp ổn định lâu dài nên công tác này chưa có nhiều tiến triển. Ngay cả việc đưa chăn nuôi ra xa khu dân cư, xây dựng các nhà máy giết mổ, chế biến gia súc, gia cầm cũng gặp không ít khó khăn. Hàng loạt đề án, chương tŕnh phát triển nông nghiệp của thủ đô như Đề án phát triển rau an toàn; Chương tŕnh nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn... bao năm nay cũng bị tắc do thiếu quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp ổn định. Thứ trưởng Đào Xuân Học cho rằng, để quy hoạch nông nghiệp ổn định lâu dài, các quy hoạch khu công nghiệp, đô thị... phải đi trước. Tuy nhiên, phát triển công nghiệp đô thị, trung tâm thương mại, khu vui chơi, giải trí phải chú ư tới sử dụng phần đất đồi g̣, đất trồng cây công nghiệp, cây ăn quả hoặc đất lúa kém hiệu quả. Trên cơ sở đó, sẽ định h́nh vùng sản xuất nông nghiệp ổn định để đầu tư phát triển thích hợp theo lợi thế từng vùng. Cùng với quy hoạch, xây dựng nông thôn mới hiện đại nhưng giữ được bản sắc, việc quy hoạch, đào tạo nghề cho lao động nông thôn cũng đặc biệt quan trọng. Lao động nông thôn phải được định hướng chuyển từ lao động nông nghiệp sang phi nông nghiệp, theo kiểu “ly nông bất ly hương” nhằm giảm sức ép xă hội cho các khu công nghiệp, đô thị.

Thủy lợi luôn đóng vai tṛ quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp. Thủy lợi ở Thủ đô c̣n đóng vai tṛ quan trọng hơn bởi không chỉ đáp ứng nhu cầu sản xuất mà c̣n phục vụ yêu cầu thoát nước đô thị. Theo Bộ NN & PTNT, sau khi mở rộng địa giới hành chính, cơ cấu sử dụng đất ở Thủ đô sẽ thay đổi khi đất canh tác giảm phục vụ nhu cầu CNH-HĐH. Nhiều vùng đất lúa cũng chuyển sang trồng rau, hoa, cây cảnh phục vụ nhu cầu của Thủ đô. Sự thay đổi này khiến các công tŕnh thủy lợi hiện có không đáp ứng được yêu cầu cấp, thoát nước bởi nhu cầu cho khu đô thị, công nghiệp lớn hơn nhiều so với sản xuất nông nghiệp... Trạm bơm Yên Nghĩa sẽ được xây mới, đáp ứng yêu cầu tiêu thoát cho hơn 16 ngh́n héc ta vùng thượng lưu cống Hà Đông, phía Tây Hà Nội. Sau khi Thủy điện Sơn La đi vào hoạt động, Bộ NN & PTNT sẽ báo cáo Chính phủ xóa bỏ các khu chậm lũ tại lưu vực sông Hồng, đặc biệt là Hà Nội. Đê sông Đáy sẽ được nâng cấp, cống phân lũ sẽ được sửa chữa để làm “sống lại” ḍng sông này. Cống Liên Mạc cũng được nâng cấp, mở rộng, song song với đó là nạo vét, cứng hóa sông Nhuệ, lấy nước sông Hồng “tiếp” cho sông Tô Lịch cải tạo môi trường. Định hướng đă có, vấn đề đặt ra là tổ chức quy hoạch, đầu tư thực hiện.

Nguyễn Đức