* Năm 2008, số tiền trợ giá cho xe buưt lên tới 643 tỷ đồng

Lợi, nhưng người dân không mặn mà !

Theo tính toán của Sở GTVT  TP Hồ Chí Minh, nếu đi xe buưt quăng đường 20km th́ chi phí b́nh quân khoảng 5.000 đồng, chỉ bằng 45,5% so với chi phí sử dụng xe máy (11.000 đồng). Nếu một người đi xe buưt trong một tháng với cự ly này, sẽ tiết kiệm được 180.000 đồng so với đi xe máy. Với ô tô cá nhân, nếu tính b́nh quân một xe chở 3 người th́ chi phí đi lại cho 20km mất khoảng 35.000 đồng/người, trong khi sử dụng xe buưt chỉ mất khoảng 5.000 đồng, tiết kiệm được đến 80%. Theo cách tính như trên, nếu thành phố vận động được thêm mỗi ngày khoảng 1 triệu người đi xe buưt (2 triệu lượt khách) th́ tổng chi phí tiết kiệm mỗi năm khoảng 1.870 tỷ đồng. C̣n nếu người dân hưởng ứng đi xe buưt mỗi tuần 1 lần th́ tổng chi phí tiết kiệm cho người dân thành phố hàng năm là khoảng 4.643 tỷ đồng.

Để khuyến khích người dân đi xe buưt, từ cuối năm 2001 TP Hồ Chí Minh bắt đầu trợ giá để loại xe này trở thành phương tiện di chuyển rẻ nhất với giá vé chỉ từ 1.000 đến 2.000 đồng. Hiện TP đang tiếp tục thực hiện lộ tŕnh cho việc vận động rộng răi người dân sử dụng phương tiện VTHKCC. Theo đó, từ ngày 1-9 đến 31-12-2008 sẽ vận động đảng viên, cán bộ công chức sử dụng xe buưt ít nhất 1 lần trong tuần; riêng cán bộ công chức Sở GTVT phải sử dụng loại h́nh này để đi làm ít nhất 2 lần trong tuần. Đến đầu năm 2009 sẽ mở rộng việc vận động toàn dân đi xe buưt, hoặc phương tiện di chuyển không động cơ ít nhất 1 lần trong tuần. Trong tháng đầu tiên thực hiện thí điểm, cán bộ công chức trên địa bàn thành phố sẽ được phát miễn phí 1 tem vé tháng hoặc 1 tập vé để đi xe buưt ít nhất mỗi tuần 1 ngày. Với khoảng 100.000 cán bộ công chức trên địa bàn thành phố, ước tính số tiền trợ giá từ 6,9 tỷ đến 9 tỷ đồng.

Làm ǵ để người dân chịu đi xe buưt ?

Không ai phủ nhận các lợi ích của việc di chuyển bằng xe buưt, nhất là trong thời điểm mọi người đều phải tính toán lại chi tiêu như hiện nay. Thế nhưng, hiện tỷ lệ người dân sử dụng loại h́nh phương tiện này ở TP Hồ Chí Minh rất thấp, chỉ đạt 6,2% năm 2007 và dự kiến năm 2008 cũng chỉ đạt 7,2%. Có rất nhiều lư do để người dân không mặn mà, trong đó chủ yếu nhất là không tiện lợi, không đảm bảo thời gian, và đặc biệt là cung cách phục vụ của nhân viên trên xe chưa làm “thượng đế” hài ḷng. T́nh trạng các “lô cốt” công tŕnh chỉnh trang đô thị dày đặc trên đường phố hiện nay làm ùn tắc giao thông khắp mọi nơi, mọi thời điểm càng khiến chiếc xe cồng kềnh này khó có thể đảm bảo đi lại đúng lộ tŕnh.

Theo các chuyên gia, việc vận động người dân sử dụng phương tiện VTHKCC như trên là không dễ dù thành phố rất quyết tâm. Ai cũng nh́n nhận, việc trợ giá để xe buưt trở thành phương tiện vận chuyển rẻ nhất cũng đă được làm trong nhiều năm qua nhưng vẫn chưa mang lại được hiệu quả mong muốn. V́ vậy, để khuyến khích người dân, thành phố không chỉ mạnh tay trợ giá mà phải làm cho xe buưt trở thành một phương tiện thật sự tiện lợi cho hành khách, như chạy đúng giờ, cung cách phục vụ tốt hơn, phân bổ luồng tuyến hợp lư, có làn đường dành cho người đi bộ để có thể đi đến trạm dừng, có băi giữ xe gắn máy miễn phí cho người ở xa trạm, thời gian hoạt động kéo dài hơn vào ban đêm…

Theo ông Trần Quang Phượng, Giám đốc Sở GTVT TP Hồ Chí Minh, sở đang khảo sát và nghiên cứu các tuyến đường để dành thêm nhiều đường ưu tiên cho xe buưt như cho chạy vào đường một chiều, đường ưu tiên… Thế nhưng trên thực tế, trục đường Trần Hưng Đạo (Q.1 và Q.5) được thiết kế dành riêng cho xe buưt cũng bị nhiều loại phương tiện giao thông khác tranh giành bởi không c̣n mặt đường để đi. V́ thế, nếu không có những biện pháp đồng bộ, th́ kế hoạch vận động người dân đi xe buưt của thành phố rất khó thực hiện, mặc dù đă tiêu tốn nhiều tiền bạc và công sức.

Đặng Loan