Ngoài giờ hành chính, cán bộ y tế có thể tham gia làm thêm ngoài giờ tại các pḥng khám tư. Trong ảnh: Siêu âm tại pḥng khám chữa bệnh chất lượng cao 11 Phan Chu Trinh. Ảnh: Hữu Oai.

(HNM) - Báo Hànộimới số ra ngày 26-8-2008 có đăng bài viết về “Quy tắc ứng xử của cán bộ viên chức trong các đơn vị sự nghiệp y tế” vừa được Bộ Y tế ban hành. Đây là vấn đề được cán bộ viên chức ngành Y tế và dư luận rất quan tâm.

Theo ông Lư Ngọc Kính, Cục trưởng Cục Quản lư khám chữa bệnh (Bộ Y tế),  quy tắc này sẽ không cho phép cán bộ y tế thành lập bệnh viện tư nhân, nhưng làm thêm ngoài giờ tại pḥng khám tư th́ được khuyến khích. Dù vậy, những  ai làm ngoài mà có tư tưởng “chân ngoài dài hơn chân trong” th́ giám đốc bệnh viện - người cho phép cán bộ của ḿnh làm tại pḥng khám tư phải chịu trách nhiệm.

Một phần thực trạng

“Chân ngoài dài hơn chân trong” là câu mà không phải ngẫu nhiên mọi người nói về một bộ phận bác sỹ hiện nay như vậy. Đây cũng chỉ là cách nói ám chỉ cung cách làm việc “hướng ngoại” của họ. Trong thực tế cũng đă có những bác sỹ giỏi, chỉ nhăm nhăm hết giờ hành chính, thậm chí c̣n bớt xén 8 giờ vàng ngọc để về làm thêm. Có một thực tế không ai là không nhận thấy là tại cổng các bệnh viện, nhất là các bệnh viện lớn, pḥng khám tư nhân mọc lên nhan nhản.

Chỉ riêng tại cổng Bệnh viện Bạch Mai đă có hơn 20 pḥng khám tư nhân đa khoa, c̣n tại cổng Bệnh viện Mắt TƯ, cũng tới gần một chục pḥng khám mắt. Chủ nhân của các pḥng khám này là những bác sỹ đă nghỉ hưu, bác sỹ vẫn c̣n đang làm việc tại bệnh viện công và cả bác sỹ bỏ bệnh viện công mở pḥng khám. Có một điều rất lạ là ở nhiều pḥng khám tư, giờ khám bệnh bắt đầu từ 16 giờ, kể cả những pḥng khám do bác sỹ đang ăn lương nhà nước đảm nhiệm, dù lúc đó th́ chưa phải đă hết giờ hành chính!

Có phải v́ “miếng cơm, manh áo” mà nhiều cán bộ y tế ăn bớt giờ nhà nước để làm thêm? Câu trả lời có thể t́m thấy trong một vài con số: Một bác sĩ ra trường hơn 10 năm, tổng thu nhập (kể cả phúc lợi của bệnh viện) được khoảng 2 triệu đồng; theo chế độ phụ cấp đặc thù đối với công chức, viên chức ngành y th́ bác sỹ phẫu thuật chính, bác sỹ gây mê, gây tê cho một ca mổ đặc biệt chỉ được bồi dưỡng 70.000 đồng.

Ngay cả với những ca đại phẫu thuật như ghép gan, thận kéo dài tới 12 giờ đồng hồ, các bác sỹ phải làm việc hết sức căng thẳng để giành giật sự sống cho người bệnh nhưng cũng chỉ được tính như ca mổ đặc biệt. Trong khi đó làm ngoài, một bác sỹ nội khoa khám một buổi (khoảng 2-3 tiếng đồng hồ) đă được trả 300.000 đồng đến 500.000 đồng; hay một ca siêu âm sản khoa cộng thêm một vỉ thuốc bổ cũng thu được hơn 200.000 đồng và trong 2 giờ pḥng siêu âm sản khoa của một bác sỹ thu ít nhất 5 triệu đồng. Với mức thù lao như vậy, chuyện bác sĩ nhận “phong b́” của bệnh nhân và t́m cách ra ngoài kiếm thêm việc làm, mở pḥng mạch tư, bệnh viện tư để tăng thu nhập cũng là điều dễ hiểu.

Rạch ṛi “công” , “tư” bằng một quy tắc?

Khi bác sỹ “ăn bớt” giờ hành chính để ra ngoài hành nghề th́ rơ ràng không thể bảo đảm hiệu quả lao động tại bệnh viện công. Những bác sỹ có pḥng khám riêng thường bị chi phối, không tập trung vào công việc, nhất là cuối giờ chiều, v́ lo bệnh nhân đang đợi ở pḥng khám. Rồi thời gian đáng ra bác sỹ phải nghỉ ngơi để lấy lại sức th́ lại đi làm thêm nên hậu quả đi kèm là sự mệt mỏi, uể oải, buồn ngủ trong giờ làm việc ngày hôm sau. Sự không rơ ràng giữa việc công và việc tư của bác sỹ c̣n có thể thấy qua hiện tượng thông đồng đưa bệnh nhân từ bệnh viện công ra pḥng khám tư hay bác sỹ vừa kê đơn vừa bán thuốc hoặc cố t́nh “nuôi” bệnh nhân lâu dài để kiếm tiền. Cuối cùng, người bệnh ở cả trong bệnh viện công lẫn ngoài pḥng khám tư  đều chịu thiệt tḥi.

Có lẽ thấy rơ những mâu thuẫn không dễ giải quyết, giữa quyền lợi của bác sĩ và bệnh nhân, nên khi giải thích về quy định nghiêm cấm bác sĩ mở bệnh viện tư trong Quy tắc ứng xử, ông Lư Ngọc Kính khẳng định: Bộ Y tế khuyến khích bác sĩ làm thêm ngoài giờ, nhưng hạn chế  t́nh trạng “chân ngoài dài hơn chân trong” bằng cách quy trách nhiệm cho lănh đạo bệnh viện trong việc quản lư cán bộ, nhân viên dưới quyền. Song xem ra, quy tắc ấy thật khó có thể thực thi, bởi nếu không  tăng thu nhập, phụ cấp và tạo điều kiện tối đa cho các bác sỹ phát huy được năng lực của ḿnh trong công việc th́ họ vẫn phải chân trong, chân ngoài. Và khi ấy, ranh giới giữa chính và phụ, giữa trong và ngoài thật khó phân biệt rạch ṛi bằng một quy tắc.

Vẫn biết, sự ra đời của hàng ngh́n cơ sở y tế tư nhân thời gian qua đă góp phần giảm tải rất nhiều cho cơ sở y tế công. Tuy nhiên, công, tư trong hoạt động nghiệp vụ của bác sỹ phải rơ ràng và hợp lư. Nếu không, chất xám của ngành y sẽ c̣n chảy, đầu tư của Nhà nước cho hệ  thống bệnh viện công sẽ không giúp bệnh viện công giữ được vai tṛ ṇng cốt trong hệ thống khám chữa bệnh, và người bệnh, nhất là người nghèo, sẽ càng khổ hơn khi phải đến bệnh viện.

Vân Anh