Một gia đ́nh ở huyện Hoành Bồ (Quảng ninh) nhờ vốn vay phát triển kinh tế đă đầu tư xây dựng 3.000m2 nhà lưới, trồng hoa cho thu nhập trên 100 triệu đồng/năm. Ảnh: TTXVN

(HNM) - Ở nhiều nước trên thế giới, tài chính quy mô nhỏ là một trong những công cụ đắc lực giúp xóa đói, giảm nghèo có hiệu quả. Chẳng hạn như ở Băng-la đét, Ngân hàng Grameen Bank không chỉ cung cấp tín dụng cho người nghèo mà c̣n cung cấp tín dụng cho cả những người ăn mày.

Từ nguồn tín dụng này, người nghèo sẽ có điều kiện buôn bán nhỏ, chăm lo cho con em họ học hành. Điều đáng nói, họ cũng tiết kiệm để góp vốn vào ngân hàng và đóng góp cổ đông cho những công ty có tầm hoạt động vượt khỏi quy mô quốc gia. Từ đó đă giúp họ thoát nghèo.

Ở nước ta, Chương tŕnh quốc gia “Xóa đói giảm nghèo” trong hơn một thập kỷ qua được thế giới công nhận về hiệu quả hoạt động. Có được kết quả đó là nhờ sự đóng góp quan trọng của chương tŕnh tài chính vi mô (TCVM) trong việc giúp người nghèo và những người bị thiệt tḥi phát triển kinh tế, từng bước cải thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống. Những năm qua đă xuất hiện nhiều tổ chức TCVM hoạt động có hiệu quả và cũng xuất hiện nhiều doanh nhân vi mô (DNVM), nhất là những doanh nhân nghèo biết sử dụng đồng vốn vay đúng mục đích và đạt hiệu quả cao.

Với khoản vay có khi chỉ vài trăm ngh́n đồng, một số DNVM đă đạt tới doanh số 4-5 tỷ đồng mỗi năm. Điển h́nh như anh Nguyễn Văn Long, quê ở xă Hải B́nh, huyện Tĩnh Gia (Thanh Hóa). Hơn 10 năm trước, gia đ́nh anh không ruộng vườn, ngụ cư đánh bắt hải sản và mưu sinh với vỏn vẹn 300.000đ từ quỹ tín dụng nhân dân xă Hải B́nh. Chắc hẳn không ai tin bây giờ anh là chủ của một cơ sở dịch vụ chuyên cung cấp hải sản cho các đại lư cung ứng tới thị trường trong nước và xuất khẩu sang Trung Quốc, với doanh số 5 tỷ đồng mỗi năm, thu hút hơn 100 lao động...

Dịch vụ TCVM là đưa những khoản tín dụng nhỏ đến các hộ nghèo. Tiêu chuẩn để được hưởng lợi từ dịch vụ này là những người nghèo tại thời điểm vay vốn có thu nhập dưới 200.000đ/tháng ở nông thôn và dưới 260.000đ/tháng ở thành thị. Một khác biệt nữa của dịch vụ TCVM so với hệ thống tín dụng khác là tài sản bảo đảm của người nghèo chỉ là... nghèo, v́ thế họ chỉ có niềm tin để thế chấp cho các tổ chức TCVM.

Hiện tại, dịch vụ TCVM được cung cấp bởi 3 nhóm. Nhóm chính thức, gồm hệ thống quỹ tín dụng nhân dân, Ngân hàng Chính sách xă hội (CSXH), Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; nhóm bán chính thức, gồm các tổ chức phi chính phủ trong, ngoài nước và chương tŕnh của các tổ chức xă hội; nhóm phi chính thức là hoạt động cho vay tương hỗ cá nhân... Theo ước tính của Ngân hàng Nhà nước, số lượng hộ nghèo được hưởng dịch vụ TCVM hiện vào khoảng 6 triệu hộ, thông qua các kênh phân phối chủ yếu từ nhóm chính thức, do có nguồn vốn ổn định, đầy đủ hơn, có địa bàn hoạt động rộng khắp và khả năng tiếp cận người nghèo tốt hơn. Trong đó, Ngân hàng CSXH có mạng lưới hoạt động tại tất cả các tỉnh/huyện trên cả nước, có các điểm giao dịch xă.

Tuy nhiên, hiện nay các chương tŕnh TCVM chưa đáp ứng đủ nhu cầu dịch vụ tài chính trong cả nước do lực lượng dân số trẻ gia tăng, trong đó một tỷ trọng khá lớn là người nghèo, thu nhập rất thấp. Mặt khác, trước diễn biến của thị trường tiền tệ hiện nay, các tổ chức TCVM đang gặp khó khăn trong huy động tiết kiệm, chỉ huy động được từ chính các đối tượng vay vốn, c̣n nhóm có khả năng tiết kiệm cao hơn thường gửi tiết kiệm ở các ngân hàng thương mại.

Thực tế ở nước ta và một số nước trên thế giới cho thấy, hoạt động TCVM là nguồn bổ sung tài chính quan trọng bên cạnh nguồn chi từ ngân sách cho mục tiêu xóa đói giảm nghèo và phát triển trong cộng đồng dân cư c̣n gặp nhiều khó khăn. Phát huy hiệu quả vai tṛ của hoạt động TCVM sẽ góp phần giúp người dân nghèo tiếp cận nhanh nhất với nguồn tài chính để phát triển kinh tế gia đ́nh.

Thanh Hiền