Phun thuốc khử trùng tiêu độc cho đàn lợn ở xă Thạch Hội, huyện Thạch Hà (tỉnh Hà Tĩnh).

(HNM) - Dịch cúm gia cầm đang tạm lắng, nhưng dịch tai xanh đang diễn biến hết sức phức tạp, đặc biệt là tại Thanh Hóa. Tuy nhiên, cuộc họp thường kỳ của Ban Chỉ đạo quốc gia Pḥng, chống dịch cúm gia cầm diễn ra ngày 8-4 tại Hà Nội lại khá vắng. Thậm chí, thành viên Ban Chỉ đạo đến dự họp c̣n ít hơn cả phóng viên báo chí. Điều này cho thấy, ngay cả cơ quan chức năng TƯ cũng chủ quan, thờ ơ với dịch bệnh.

Dịch xuất hiện từ khi nào?

Theo Cục Thú y (Bộ NN&PTNT), hiện dịch tai xanh đang diễn biến phức tạp ở miền Trung, đặc biệt là Thanh Hóa. Thống kê tính đến chiều 8-4 cho biết, dịch đă lan ra 191 xă thuộc 12 huyện, thành phố của tỉnh Thanh Hóa làm 56.730 con nhiễm bệnh, trong đó 45.729 con bị tiêu hủy. Cục trưởng Cục Thú y Bùi Quang Anh cho biết rất bất ngờ khi số gia súc nhiễm bệnh ở Thanh Hóa tăng đến mức chóng mặt. Nếu như, ngày 4-4 là 4.800 con, sang 5-4 tăng lên 24.000 con và đến nay... Có thể việc thống kê từ nhiều nguồn nên gặp khó khăn, nhưng ông Quang Anh thừa nhận, số lượng gia súc nhiễm bệnh tăng nhanh gây ra sự nghi ngờ lớn. Thậm chí số liệu thống kê đó có thể chưa chính xác.

Đây có thể được coi là đợt dịch tai xanh bùng phát mạnh nhất ở nước ta. Theo số liệu báo cáo, đợt dịch bùng phát mạnh trước đây diễn ra ở 5 tỉnh làm khoảng 70.000 con lợn nhiễm bệnh, trong đó tiêu hủy khoảng 20.000 con. Đợt này, chỉ tại 3 tỉnh đă có gần 70.000 con nhiễm bệnh.

Từ lâu cơ quan chức năng đă cảnh báo, nếu lây lan rộng, dịch tai xanh sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản, bởi loại bệnh này chưa có thuốc đặc trị cũng như vắc xin pḥng ngừa. Đáng tiếc, cảnh báo này như súng nổ bên tai... người điếc. Theo suy đoán của ông Bùi Quang Anh, tại một số địa phương có thể dịch đă xuất hiện trước khi các địa phương báo cáo. Một đoàn kiểm tra của Bộ NN&PTNT cho biết, bà con nông dân phản ánh ngay từ sau Tết đă có t́nh trạng lợn ốm và bán chạy lợn. Từ đó có thể thấy hệ thống giám sát dịch bệnh hiện nay chưa hiệu quả và cần sớm rút kinh nghiệm.

Nhân dân xă Diễn Nguyên, huyện Diễn Châu (Nghệ An) tiêu hủy lợn bị bệnh tai xanh.

Không chỉ cơ sở chủ quan

Nhận định của cơ quan chức năng cho thấy, dịch lây lan nhanh do sự chủ quan của cả người dân và cơ quan chức năng. Người chăn nuôi phát hiện bệnh không khai báo. Hệ thống thú y cơ sở đă có thông tin nhưng lại chữa trị lợn bệnh, trong khi Bộ NN&PTNT đă chỉ đạo kiên quyết tiêu hủy để diệt mầm bệnh. Tuy nhiên, không chỉ có người dân, chính quyền cơ sở chủ quan. Mối đe dọa đến từ dịch tai xanh là rất lớn, nhưng đại diện của không ít bộ, ngành thành viên Ban Chỉ đạo quốc gia Pḥng, chống dịch cúm gia cầm lại vắng mặt trong buổi họp thường kỳ. Rơ ràng một số cơ quan TƯ cũng đang tỏ ra chủ quan với dịch, thờ ơ trước nỗi khổ của nông dân. Cục trưởng Cục Thú y Bùi Quang Anh thừa nhận thực tế này và cho biết, ngoài Bộ NN&PTNT, Cục Thú y là cơ quan thường trực luôn có đủ thành phần dự họp, các bộ, ngành thành viên khác trong Ban Chỉ đạo th́ không rơ. Theo ông, có lẽ phải nhờ các cơ quan thông tấn báo chí “lên tiếng” giúp!

Kiểm soát, kiểm dịch  tận gốc

Ông Bùi Quang Anh cho biết, vài năm nay, một số tỉnh đă phát triển chăn nuôi lợn nái để xuất khẩu lợn sữa. Phong trào thu gom lợn ở khu vực này phát triển rất sôi động, khó kiểm soát. Việc mua giống từ khu vực đă có dịch, nhưng không kiểm tra, kiểm dịch chặt chẽ tại gốc cũng khiến dịch lây lan. Chính v́ vậy, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT đă chỉ đạo phải tăng cường kiểm dịch tận gốc. Trước đây Bộ cũng đă ban hành các quy định về đánh dấu gia súc, kẹp ch́ phương tiện vận chuyển để ngăn chặn t́nh trạng đánh tráo. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp, người dân phản ứng với quy định này v́ chi phí phát sinh, dù hết sức cần thiết. Trên thế giới đă áp dụng phổ biến việc đánh dấu gia súc, giúp kiểm soát dễ dàng. Việc áp dụng vào Việt Nam hiện vẫn gặp khó khăn.

Quan điểm của Bộ hiện nay là phải tăng cường kiểm soát để ngăn chặn dịch bệnh lây lan. Trước t́nh h́nh dịch tai xanh diễn biến phức tạp, ngày 8-4, Cục Thú y đă có công văn số 506/TY-KD gửi Chi cục Thú y các tỉnh, đơn vị trực thuộc yêu cầu tổ chức thực hiện và chấn chỉnh việc đánh dấu gia súc vận chuyển, niêm phong phương tiện vận chuyển bằng kẹp ch́ hoặc dây niêm phong có mă số, số hiệu theo quy  định hiện hành do Bộ trưởng Bộ NN&PTNT ban hành. Chi cục Thú y hướng dẫn người nuôi, buôn bán, vận chuyển thực hiện đúng quy định. Các Trạm kiểm dịch động vật ở đầu mối giao thông trực 24/24h, chỉ cho vận chuyển gia súc đă được kiểm dịch tại gốc, được đánh dấu hoặc niêm phong.

Chi cục trưởng Chi cục Thú y Hà Nội Trần Mạnh Giang Hà Nội hiện đang phải nhập thực phẩm từ nhiều địa phương đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân. Trước t́nh h́nh dịch tai xanh hiện nay, Chi cục yêu cầu các chốt kiểm dịch thực hiện nghiêm các quy định của TƯ và thành phố; kiên quyết không nhập gia súc từ vùng có dịch vào Hà Nội. Ngoài ra, Đội kiểm tra liên ngành của mỗi quận, huyện cũng tích cực kiểm tra, kiểm soát việc vận chuyển gia súc, gia cầm ở địa phương.

Nguyễn Đức