Xăng dầu, một trong những mặt hàng chưa tăng giá đến hết tháng 6 - 2008.  Ảnh: Nhật Nam

(HNM) - Đầu tháng tư, tại buổi làm việc với lănh đạo các tập đoàn kinh tế, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đă chỉ đạo: “Đến hết tháng 6-2008 chưa tăng giá điện, than, xăng dầu; giữ ổn định giá xi măng, phân bón, nước sạch, thuốc bệnh, vé máy bay, tàu hỏa; không cho phép đầu cơ tăng giá, đặc biệt là thép, vật liệu xây dựng, lương thực, phân bón..”.

Những giải pháp như thực hiện chính sách tiền tệ; kiểm soát chặt chẽ, nâng cao hiệu quả chi tiêu công và “lệnh” chưa tăng giá những mặt hàng thiết yếu... đă là đ̣n bẩy tích cực trong việc thực hiện chủ trương kiềm chế lạm phát của Chính phủ. Tuy nhiên, xem xét tổng thể, việc giảm giá hiện nay không xuất phát từ sự cân đối “cung-cầu” mà chủ yếu là do “mệnh lệnh hành chính”. Trong khi càng ngày “cầu” càng lớn, việc giảm giá theo “lệnh” chỉ có ư nghĩa tích cực trong một thời điểm nhất định. Vậy th́ “bức tranh” giá cả thị trường sẽ ra sao sau thời điểm tháng 6-2008?

Những tín hiệu đáng mừng...

Trong khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 2-2008 tăng 3,56%, tháng 3 tăng 2,99%, sang tháng 4 mức tăng đă giảm xuống 2,2%. Có thể nói, những giải pháp kiềm chế lạm phát của Chính phủ không chỉ giúp giảm tỷ lệ tăng CPI, mà c̣n giúp nền kinh tế có những bước phát triển theo hướng tích cực. Sản xuất công nghiệp (SXCN) vẫn tăng 2 chữ số; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục đóng góp tích cực vào nền kinh tế chung (4 tháng đă đóng góp 42,3% giá trị sản xuất công nghiệp tính theo giá so sánh, 58% tổng kim ngạch xuất khẩu, giải quyết việc làm, nộp ngân sách, giảm thâm hụt thương mại...). Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài. Với 8.737 dự án, tổng số vốn 104 tỷ USD tính đến tháng 4-2008.

Những dự báo cho tương lai

Mặc dù SXCN tháng 4 đă tăng cao hơn quư 1-2008, nhưng tốc độ tăng đă chậm lại so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu là do chi phí “đầu vào” tăng cao, tiêu thụ gặp khó khăn. Thêm vào đó, nhập siêu tăng cao, tính chung cả 4 tháng giá trị nhập khẩu đă cao hơn 29 tỷ USD, tăng 71% so với cùng kỳ năm 2007. Đây là một trong những hạn chế lớn của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hiện nay. Theo các chuyên gia kinh tế, trong điều kiện thị trường thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp: giá dầu liên tục thiết lập “đỉnh cao lịch sử”, giá nhiều mặt hàng thiết yếu biến động theo chiều hướng tăng lên... chắc chắn các loại hàng hóa, dịch vụ trong nước sẽ khó có thể cầm cự được mức giá như hiện nay. Tại thời điểm này, nhiều ư kiến cho rằng lạm phát đă được “hăm phanh”. Bởi, nếu chỉ xét đơn thuần trong mấy tháng của 2008 th́ có cảm giác như CPI đang có chiều hướng tăng chậm lại. Nhưng, đi sâu hơn về chiều hướng vận động của giá cả sẽ thấy, nếu so với cùng tháng của năm trước, hiện tại giá vẫn tiếp tục tăng và tăng mạnh. Tháng 4-2008 so với tháng 4-2007, giá tăng 21,42%; tính b́nh quân cho 4 tháng của năm nay so với 4 tháng năm ngoái giá tăng 17,61%. Quả là cho đến thời điểm này, việc kiểm soát sự gia tăng của CPI là chưa bền vững.  Như vậy, về lâu dài, việc điều hành giá phải được xem xét tổng thể. Đă có t́nh trạng trong nước kiềm chế giá một số mặt hàng như xăng, dầu, than... nên ở những nước xung quanh, giá của loại hàng hóa đó thấp hơn hẳn, v́ thế t́nh trạng xuất khẩu lậu diễn ra ở mức báo động. Không chỉ có thế, đối với người tiêu dùng trong nước, khi giá điện tăng cao, nhiều người dùng gas là chính, nhưng khi giá gas tăng, giá điện chưa tăng, lập tức người tiêu dùng chuyển từ dùng gas sang dùng điện để tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, do giá cả tăng như hiện nay, số đông người tiêu dùng đă gặp không ít khó khăn. Nhiều người đang thật sự lo lắng đến thời điểm “lệnh” không tăng giá hết hiệu lực, cuộc sống sẽ ra sao?.

Theo các chuyên gia kinh tế, muốn kiểm soát được giá cả thị trường, các doanh nghiệp phải quan tâm đến hệ thống đại lư phân phối. Đă đến lúc phải tổ chức lực lượng giám sát, kiểm tra t́nh h́nh thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về kiềm chế giá. Nên chăng, trong giai đoạn hiện nay, để kiềm chế lạm phát vẫn cần thiết phải sử dụng cả 3 biện pháp: hành chính, kinh tế và giáo dục.

Diệu Anh