Bốc xếp phân urê tại Cảng dịch vụ dầu khí Phú Mỹ (Công ty dịch vụ cảng dầu khí Vũng Tàu).

(HNM) - Vụ hè-thu năm 2008, cả nước cần khoảng 400.000 tấn urê và 2 triệu tấn phân bón các loại; vụ đông-xuân tới, nhu cầu về phân urê đă tăng lên khoảng 450.000 tấn. Năng lực sản xuất hiện tại của các doanh nghiệp  (DN) trong nước chưa đáp ứng đủ nhu cầu nên phải nhập khẩu.

Trong khi đó, giá phân bón trên thị trường thế giới có xu hướng tăng. Lợi dụng t́nh trạng cung - cầu căng thẳng, một số DN “té nước theo mưa” nâng giá bán gần với giá thế giới, khiến nông dân càng thêm khó khăn khi chi phí “đầu vào” sản xuất tăng cao...

Tăng giá do đâu?

Do tác động giá nguyên liệu “đầu vào” cho sản xuất phân bón trên thị trường thế giới, nhất là Trung Quốc vừa nâng thuế xuất khẩu đối với phân bón và các nguyên liệu khác từ 35% lên 135%; đồng thời thắt chặt xuất khẩu tiểu ngạch, nên giá phân bón trong nước đă tăng cao. Trong khi đó, các doanh nghiệp (DN) sản xuất phân bón trong nước mới đáp ứng được 50% nhu cầu phân urê, 75% phân lân; c̣n lại 100% phân bón các loại, như  DAP, SA, kali, phân lân đều phải nhập khẩu từ thị trường Trung Quốc. Mỗi khi Trung Quốc có chính sách điều chỉnh về mặt hàng này, ngay lập tức xuất hiện sự tác động mạnh đến các thị trường khác, nhất là Việt Nam.

Theo Hiệp hội Phân bón Việt Nam (FVA), nếu các yếu tố nguyên, nhiên, vật liệu “đầu vào” từ nguồn trong nước như điện, than, các loại quặng apatit, secpentin và các phụ gia sản xuất chưa có thay đổi lớn, th́ việc kiềm chế tăng giá có thể thực hiện được; nhưng với các sản phẩm phân bón có tỷ lệ nguyên liệu “đầu vào” phải nhập khẩu với giá cao như hiện nay, th́ giá bán sản phẩm tăng là điều khó tránh khỏi. Chỉ sau một thời gian ngắn thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về kiềm chế tăng giá và b́nh ổn thị trường, một số DN sản xuất phân bón đă có văn bản báo cáo về t́nh h́nh giá nguyên liệu sản xuất tăng đột biến đang đe dọa khả năng duy tŕ sản xuất của các DN này.

- Thời gian qua, giá bán lẻ phân urê có xu hướng chững lại, một số nơi đă giảm 200-300đ/kg.  - do diễn biến trên thị trường thế giới gần đây, giá phân bón các loại đă tăng 20-30% so với thời điểm đầu năm nay (khu vực phía Nam giá tăng mạnh). Hiện, giá  bán  phân  urê  b́nh quân trên  cả  nước  khoảng 7.200 đ - 8.700 đ/kg  (có  nơi 9.000 đ/kg); kali: 12.000 đ-13.500 đ/kg,  DAP: 22.500 đ - 24.000 đ/kg, lân: 3.000 đ-3.500 đ /kg (tùy khu vực).

Thời gian qua, giá bán lẻ phân urê có xu hướng chững lại, một số nơi đă giảm 200-300 đ/kg. Song, do diễn biến trên thị trường thế giới gần đây, giá phân bón các loại đă tăng 20-30% so với thời điểm đầu năm nay (khu vực phía Nam giá tăng mạnh). Hiện, giá bán phân urê b́nh quân trên cả nước khoảng 7.200 đ-8.700 đ/kg (có nơi 9.000 đ/kg); kali: 12.000 đ-13.500 đ/kg, DAP: 22.500 đ-24.000 đ/kg, lân: 3.000 đ-3.500 đ /kg (tùy khu vực). Mặc dù phân bón không nằm trong mặt hàng không được phép tăng giá theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ nhằm kiềm chế lạm phát, nhưng để góp phần b́nh ổn giá và kiềm chế lạm phát, Tổng Công ty Hóa chất đă chỉ đạo các đơn vị trực thuộc không tăng giá bán phân bón. Song, do giá phân bón các loại trên thị trường thế giới đă tăng lên mức kỷ lục trong ṿng 5 năm qua, cùng với những diễn biến trên thị trường phân bón Trung Quốc hiện tại, đă tác động mạnh đến thị trường trong nước, đến việc  sản xuất, kinh doanh của các DN sản xuất phân bón trong nước. Cùng với việc tăng giá, một số DN kinh doanh phân bón trong nước đă găm hàng, hoặc xuất khẩu ngược phân bón để kiếm chênh lệch. Bởi, sản xuất phân urê trong nước đang được bù giá khí, than, nên giá phân bón trong nước thấp hơn giá phân bón thế giới.

Giải pháp b́nh ổn thị trường

Theo FVA, vụ hè - thu năm 2008 cả nước cần khoảng 400.000 tấn urê và 2 triệu tấn phân bón các loại; vụ đông - xuân tới, riêng nhu cầu về phân urê đă tăng lên khoảng 450.000 tấn. Năng lực sản xuất hiện tại của các DN trong nước chưa đáp ứng đủ nhu cầu thị trường, nên phải nhập khẩu; trong khi giá phân bón trên thị trường thế giới vẫn có xu hướng tăng và t́nh trạng cung-cầu phân bón cho thị trường trong nước vẫn căng thẳng. Mỗi tấn urê sản xuất trong nước sẽ giảm được cước vận chuyển, phí bảo hiểm và thủ tục hải quan... nên giá thành sẽ thấp hơn so với hàng nhập khẩu 110-120 USD/tấn. Tuy nhiên, một số DN đă “té nước theo mưa” nâng giá bán gần với giá thế giới, khiến nông dân càng thêm khó khăn khi chi phí “đầu vào” sản xuất tăng cao...

Trước thực tế trên, FVA  đă kiến nghị Chính phủ có định hướng cho kế hoạch sản xuất và nhập khẩu phân bón từ nay đến năm 2010. Trong đó, đẩy mạnh phát triển sản xuất phân hữu cơ, cải tiến công nghệ sản xuất NPK chất lượng cao thay thế DAP nhập khẩu, đặc biệt là ngừng xuất khẩu, cũng như tạm nhập tái xuất với tất cả các loại phân bón. Bên cạnh đó, Tổng Công ty Hóa chất cũng chỉ đạo các nhà máy sản xuất phân bón tăng sản lượng, tiến độ sản xuất để đáp ứng nhu cầu sử dụng phân bón cho nông dân. Trong đó, đẩy nhanh tiến độ các dự án phân bón lớn, như nhà máy DAP Đ́nh Vũ (Hải Pḥng), đạm than Ninh B́nh, mở rộng đạm Hà Bắc, super lân tại Lào Cai. Ngoài ra, Tổng Công ty Hóa chất kiến nghị và đưa ra một số giải pháp như ưu tiên vốn vay cho các DN sản xuất, nhập khẩu phân bón; mở rộng phát triển sản xuất phân lân nung chảy và một phần super lân, trong giai đoạn 2008-2010 đưa công suất phân lân nung chảy lên 1,2 triệu tấn và super lân lên 1 triệu tấn; ưu tiên đầu tư tăng năng lực vận tải của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội và đầu tư mới tuyến đường sắt Hải Pḥng - Đ́nh Vũ để phục vụ vận tải quặng apatit từ Lào Cai cho các DN đang sản xuất phân bón với số lượng lớn, nhằm đáp ứng nhu cầu của nông dân và góp phần b́nh ổn thị trường phân bón trong thời gian tới.

Thanh Mai