Các sạp hàng thực phẩm tại chợ Hàng Da thưa  thớt khách v́ băo giá. Ảnh: Bảo Lâm

(HNM) - Sức ép tăng giá trên thị trường thế giới đă tạo ra những áp lực đến nền kinh tế Việt Nam sau khi chính thức gia nhập WTO. Mặc dù Chính phủ đă thực hiện nhiều biện pháp kiềm chế lạm phát, như thắt chặt chính sách tiền tệ, cắt giảm chi tiêu ngân sách… song, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong tháng 5 vẫn đội thêm 3,91%.

Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia kinh tế,  việc giá cả liên tục “leo thang”  hiện nay là hệ quả tất yếu của t́nh trạng kinh tế tăng trưởng “nóng”. Nếu thực hiện nghiêm các biện pháp điều hành kinh tế vĩ mô th́ chỉ trong ṿng 1 năm, CPI của Việt Nam sẽ trở lại mức 8% như đă từng được duy tŕ ổn định trong nhiều năm.

Không nên bi quan...

Đó là nhận định của Tiến sĩ (TS) Vũ Đ́nh Ánh,  Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học thị trường giá cả (Bộ Tài chính) về t́nh h́nh tăng giá trong 5 tháng đầu năm. Trao đổi với chúng tôi sau khi Tổng cục Thống kê công bố CPI tháng 5, TS Ánh phân tích: Việc CPI liên tục tăng mạnh trong những tháng đầu năm, ngoài tác động tăng giá chung trên thị trường thế giới c̣n bắt nguồn từ sức tăng trưởng kinh tế quá “nóng” của Việt Nam. Kết thúc năm 2007, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam lọt vào top đầu trong khu vực, nhưng chúng ta cũng phải đối mặt với t́nh trạng CPI ở mức 2 con số. Song, đây là t́nh thế thường gặp ở các nền kinh tế đang phát triển và mới hội nhập quốc tế như Việt Nam. Nhóm hàng có mức tăng CPI cao nhất trong tháng 5 là hàng ăn và dịch vụ ăn uống (tăng 7,25% so với tháng 4); trong đó, hàng lương thực tăng 22,19%, thực phẩm: 2,28%, ăn uống ngoài gia đ́nh: 2,56%; đồ uống và thuốc lá: 1,88%. Trên thực tế, lương thực-thực phẩm là nhóm hàng có tác động mạnh nhất đến đời sống của người dân. V́ thế, việc t́m ra nguyên nhân dẫn đến t́nh trạng tăng giá của nhóm hàng này là hết sức cần thiết. Theo TS Ánh, để t́m được nguyên nhân giá lương thực - thực phẩm tăng, trước hết phải rà soát chi phí “đầu vào” của nhóm hàng này là giống và phân bón. Cả hai chi phí này đều có thể dễ dàng kiểm soát, bởi nguồn cung cấp chủ yếu ở trong nước và ít chịu ảnh hưởng của giá thế giới.

Về chính sách điều hành vĩ mô trong thời điểm hiện tại, TS Ánh cho rằng, Chính phủ đang có những bước đi hợp lư và bài bản để kê đơn chữa “bệnh” lạm phát. Cả hai biện pháp thắt chặt tiền tệ và thực hiện chính sách tài khóa (cắt giảm chi tiêu ngân sách, loại bớt các dự án đầu tư không hiệu quả) đều đang được thực hiện khá bài bản. Tuy nhiên, mấu chốt  vấn đề c̣n nằm ở chỗ, các chính sách này cần được điều hành linh hoạt và bám sát thực tế của thị trường hơn nữa. Đây là lúc chúng ta cần thực hiện nghiêm “đơn thuốc” chữa “bệnh” lạm phát chứ không nên bi quan về t́nh trạng tăng giá hiện tại.

Làm ǵ để CPI “đẹp” trở lại?

Ngược lại ḍng chảy của kinh tế Việt Nam từ năm 1986, tỷ lệ lạm phát lúc đó từng ở mức 3 con số. Cụ thể, năm 1988, lạm phát ở nước ta lên tới 308%. Tuy nhiên, do thực hiện có hiệu quả các chính sách điều hành kinh tế vĩ mô, đến năm 1989, tỷ lệ lạm phát đă giảm mạnh, xuống mức 34%. Đến năm 1993, lạm phát ở Việt Nam đă được khống chế ở con số rất bất ngờ: 5,3%. Kết quả trên cho thấy, nếu có những cơ chế điều tiết hợp lư, hiệu quả, việc đưa CPI trở lại số “đẹp” sẽ không quá khó khăn.

Theo nhận định của TS Vũ Đ́nh Ánh, trong hai biện pháp kiềm chế lạm phát, th́ giảm chi tiêu ngân sách là yếu tố đặc biệt quan trọng trong hoàn cảnh thực tế của nước ta. Nếu khoản chi này được kiểm soát hiệu quả kèm theo việc điều hành mềm mại chính sách tiền tệ, chỉ trong ṿng một năm, CPI sẽ trở lại mức 8% như đă từng duy tŕ ổn định thời gian trước.

Hiện tại, các bộ, ngành, địa phương đang nghiêm túc thực hiện các biện pháp kiềm chế lạm phát của Chính phủ. Tại Hà Nội, UBND TP dự kiến sẽ tiết kiệm chi thường xuyên hơn 167 tỷ đồng, nhằm thực hiện chủ trương giảm chi ngân sách của Chính phủ. Trong đó, Hà Nội đă tiết kiệm 10% chi thường xuyên, được 87,672 tỷ đồng, tạm dừng, hoặc cắt giảm các khoản mua sắm, sửa chữa trụ sở được 79,899 tỷ đồng. UBND TP đă chỉ đạo các cấp, các ngành giảm những khoản chi hội nghị, hội thảo và các chi phí điện, nước, điện thoại và văn pḥng phẩm. Đặc biệt, việc mua sắm ô tô và tài sản cố định giá trị lớn sẽ tạm dừng lại để thực hiện chủ trương tiết kiệm của Chính phủ.

Với những nỗ lực của các địa phương kèm theo những biện pháp điều hành linh hoạt và kịp thời của Chính phủ, tỷ lệ lạm phát sẽ sớm được kiềm chế một cách có hiệu quả, từng bước đưa nền kinh tế Việt Nam phát triển ổn định và bền vững.               

Khánh Ly