(HNM) - Sau các động thái của Chính phủ và các cơ quan chức năng nhằm điều tiết thị trường, những cơn sốt gạo, vàng, bất động sản, hay xi măng, sắt thép... đă lần lượt “hạ nhiệt”, th́ mấy ngày gần đây tỷ giá USD lại rừng rực “nóng”.

Trong khi trên thị trường tiền tệ thế giới, USD đang mất giá, th́ ở Việt Nam mức giá USD trên thị trường tự do cao đến bất ngờ. Ngày 27-5, giá USD đă tăng đến 17.700đ/1 USD. Sự biến động của thị trường khiến không ít người dân đổ tiền mua USD, bất chấp rủi ro phía trước.

Sốt giá v́ sao?

Nh́n lại những năm gần đây, mỗi tháng mức tăng giá USD chỉ khoảng 0,1%, nhưng trong tháng 5, giá USD tính theo VND đă tăng mạnh, 1,02% so với tháng trước đó. Mặc dù quy mô của thị trường tự do so với thị trường chính thức rất nhỏ, không thể gây nên những xáo trộn đối với hoạt động tài chính, tiền tệ và sản xuất kinh doanh của nền kinh tế; nhưng theo nhận xét của các chuyên gia kinh tế, tỷ giá VND so với USD trên thị trường tự do tăng mạnh có ảnh hưởng phần nào đến tâm lư của dân cư và doanh nghiệp (DN), gây xáo trộn đến các hoạt động huy động vốn của các ngân hàng (NH). Nếu cách đây vài tháng, người dân tranh bán USD giá thấp, th́ nay sau khi có thông tin công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong 5 tháng đầu năm lên đến 15,95% và tháng 5 tăng 3,91% th́ nhiều người đă mua USD dự trữ.

Hiện, có nhiều nguyên nhân tạo nên cơn sốt giá USD. Trên thực tế thời gian gần đây “cầu” ngoại tệ tăng mạnh, trong khi “cung” trở nên khan hiếm. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, nhập siêu 5 tháng đầu năm 2008 đạt mức 14,4 tỷ USD. Mặc dù vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam 5 tháng đầu năm đă đạt 14,7 tỷ USD, nhưng đa phần mới chỉ ở dạng đăng kư dự án, c̣n vốn thực hiện chỉ ước đạt khoảng 5 tỷ USD. Trong khi đó, nguồn vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài vào Việt Nam đang có dấu hiệu suy giảm. Theo các chuyên gia, lạm phát 5 tháng đầu năm lên cao nhất trong 12 năm qua, với CPI tháng 5 của cả nước tăng 3,91%, nhập siêu tăng... là nguyên nhân thổi bùng cơn sốt ngoại tệ trên thị trường. Nhưng, nguyên nhân chính đẩy tỷ giá USD tăng đột biến trong mấy ngày vừa qua được xác định là do tâm lư của cả người dân lẫn các DN. Trong khi những dự báo về mức lạm phát có chiều hướng tăng cao, nhiều DN và cả người dân lo sợ mất giá của VND, nên đă mua ngoại tệ, vàng để... dự trữ. Điều đó đă khiến cho cả 2 mặt hàng (USD và vàng) thi nhau tăng giá. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cũng thừa nhận “cầu” ngoại tệ tiếp tục cao, chủ yếu do nhu cầu ngoại tệ của các DN để nhập khẩu, trong khi nguồn cung chưa được cải thiện, khiến cho cung-cầu ngoại tệ tiếp tục mất cân đối.

Cần lắm những giải pháp can thiệp

Tuy nhiên, sang ngày    28-5, trong khi tỷ giá giao dịch của khối NH thương mại mua vào 16.228 VND, bán ra 16.230 VND, th́ NHNN đă công bố tỷ giá b́nh quân liên NH được điều chỉnh ở mức 16.069 VND. Trên thị trường tự do, giá USD được các công ty vàng bạc niêm yết ở mức mua vào: 17.000 VND,  bán ra 17.100 VND/1 USD (giảm 600 VND so với 17.700đ/1 USD của ngày hôm  trước). Để ổn định thị trường, NHNN đă triển khai việc bán ngoại tệ nhằm hỗ trợ cho các NH. Mặc dù tại một số NH có xảy ra t́nh trạng thiếu USD tạm thời, nhưng hiện nay NHNN đă có khối lượng dự trữ USD rất lớn, đủ để cân đối cung-cầu thị trường. Mặt khác, hiện nay quy mô của thị trường tự do so với thị trường chính thức là rất nhỏ, không thể gây nên những xáo trộn đối với hoạt động tài chính, tiền tệ và sản xuất kinh doanh của nền kinh tế. V́ thế, những biến động giá USD và vàng trên thị trường tự do xuất phát từ tâm lư như hiện nay không thực sự đáng lo ngại. Điều đáng quan tâm là nguy cơ thua thiệt của nhiều người dân khi đi mua đă đẩy giá USD lên cao. Bên cạnh đó, thị trường tự do không được Nhà nước kiểm soát, nên rất dễ xảy ra t́nh trạng người dân gặp rủi ro do mua phải ngoại tệ giả.

Được biết, để bảo đảm duy tŕ tỷ giá ở mức ổn định hợp lư, theo sát cung-cầu thực tế trên thị trường này, bảo đảm đáp ứng đủ nhu cầu ngoại tệ của nền kinh tế,  NHNN đă chuẩn bị những giải pháp can thiệp trực tiếp vào thị trường ngoại tệ. Các chuyên gia nghiên cứu về giá cả cảnh báo, những người mua USD trên thị trường tự do với giá cao cần suy tính đến việc USD đang mất giá trong rổ tiền tệ quốc tế. Việc mua USD, hay vàng với giá cao trong khi giá của 2 mặt hàng này trên thị trường thế giới đang giảm, là yếu tố rất bất lợi...

Diệu Anh