Thất thu NSNN vẫn là vấn đề nan giải mặc dù các ngành Thuế, Hải quan đă có nhiều biện pháp khắc phục quyết liệt. Ảnh: Phương Trung

(HNM) - Ngày 1-7 tại Hà Nội, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đă công bố Báo cáo kiểm toán năm 2007 và kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán của KTNN. Theo Báo cáo, con số KTNN kiến nghị tăng thu, giảm chi ngân sách nhà nước (NSNN) có xu hướng giảm, song NSNN vẫn bị thất thu lớn…

T́nh trạng kê khai sai thuế vẫn c̣n phổ biến

Theo ông Lê Minh Khái, Phó tổng KTNN, các con số trong báo cáo không c̣n tính thời sự, hoặc các địa phương, đơn vị đă khắc phục, song những mặt tồn tại vẫn đáng ngại. Tại 11/29 tỉnh, thành phố được kiểm toán, dự toán thu nội địa do TƯ giao chỉ bằng mức thực hiện năm 2005. Dự toán lập và giao thấp do Nhà nước điều chỉnh một số quy định và chính sách làm ảnh hưởng tới nguồn thu NSNN, như thay đổi thuế suất, miễn giảm thuế... song nguyên nhân chủ yếu vẫn là do công tác dự báo chưa tốt. 

T́nh trạng kê khai sai thuế suất thuế giá trị gia tăng (GTGT), hạch toán thiếu doanh thu chịu thuế, kê khai khấu trừ thuế đầu vào không đúng quy định, hạch toán vào chi phí sản xuất, kinh doanh các khoản chi phí không hợp lư, hợp lệ… vẫn xảy ra khá phổ biến. KTNN phát hiện và kiến nghị tăng thu NSNN là 428 tỷ đồng (2006 là 1.280,2 tỷ đồng).

Ngân sách vẫn thất thu

Theo KTNN, ngân sách vẫn thất thu lớn, nhất là ở các DN hoạt động trong lĩnh vực xây dựng. Nguyên nhân chủ yếu là do các đơn vị xác định sai thuế suất thuế GTGT, hạch toán thiếu doanh thu và hạch toán vào một số khoản chi phí không hợp lư, hợp lệ... Kiểm toán hồ sơ thuế của 470 DN tại cơ quan thuế ở 29 tỉnh, KTNN xác định các khoản phải nộp NSNN tăng thêm 237,55 tỷ đồng. Hầu hết đơn vị sự nghiệp chưa kê khai hoặc kê khai không đầy đủ các khoản thuế GTGT, thuế TNDN... Qua kiểm toán 207 đơn vị dự toán thuộc 17 bộ, ngành và 145 đơn vị dự toán thuộc 29 địa phương, KTNN xác định thuế và các khoản phải nộp khác tăng thêm 254,78 tỷ đồng.

 Về nợ đọng thuế, theo Báo cáo của Tổng cục Thuế, ngoài số nợ luân chuyển 4.903 tỷ đồng, số nợ đọng thuế đến 31-12-2006 là 3.901,7 tỷ đồng (nợ không có khả năng thu 2.148,8 tỷ đồng và nợ chờ xử lư 1.752,9 tỷ đồng). Kết quả kiểm toán tại 29 địa phương cho thấy nhiều đơn vị chưa điều chỉnh kịp thời số nợ thuế theo phát sinh thực tế. KTNN xác định tổng số nợ đọng thuế đến 31-12-2006 tăng hơn so với số báo cáo của cơ quan thuế là 413,06 tỷ đồng. Báo cáo của Tổng cục Hải quan cũng cho thấy, đến nợ quá hạn chuyên thu 3.170 tỷ đồng, giảm 187 tỷ đồng (5,6%) so với năm 2005; nợ tạm thu quá hạn 1.697 tỷ đồng, giảm 2.500 tỷ đồng. Việc xử lư các khoản tạm thu, tạm giữ để nộp NSNN của một số tỉnh chưa đầy đủ, kịp thời. KTNN đă phát hiện và kiến nghị tăng thu NSNN là 2.764 tỷ đồng, trong đó thuế nội địa 794 tỷ đồng; thuế xuất nhập khẩu 157 tỷ đồng; phí, lệ phí 58 tỷ đồng; thu khác ngân sách 906 tỷ đồng.

KTNN đă kiểm toán 225/385 DN thành viên thuộc 20 tổng công ty nhà nước, trong đó có 202 DN kinh doanh có lăi, bằng 89,78% số DN được kiểm toán; trong đó một số DN có lăi trước thuế cao, có 23 DN kinh doanh thua lỗ, bằng 10,22% số DN được kiểm toán. Báo cáo tài chính của hầu hết DN phản ánh chưa đúng doanh thu, chi phí, kết quả kinh doanh và nghĩa vụ với NSNN. Quản lư các khoản nợ phải thu, phải trả của DN c̣n nhiều hạn chế. Đối với khối ngân hàng, tài chính, thu bán tài sản thế chấp và từ nguồn thu khác để xử lư nợ chiếm tỷ lệ nhỏ trên tổng số nợ, chủ yếu sử dụng nguồn Chính phủ hoặc nguồn xử lư rủi ro của ngân hàng; một số khoản phải thanh toán với Ngân hàng Nhà nước chưa được các ngân hàng thương mại xử lư dứt điểm...

Những nguyên nhân

Ngân sách thất thu lớn là do công tác lập và giao dự toán chi đầu tư c̣n thiếu căn cứ, bố trí vốn không đúng quy định; t́nh trạng ghi kế hoạch vốn cho các công tŕnh, dự án khi chưa đủ thủ tục đầu tư (chưa có quyết định đầu tư) vẫn c̣n diễn ra phổ biến và không phân bổ chi tiết vốn ngay từ đầu năm theo quy định của Luật NSNN, khiến việc giải ngân vốn chậm và không chủ động trong việc triển khai đầu tư. Phân bổ vốn các chương tŕnh mục tiêu quốc gia của một số bộ, ngành và địa phương c̣n nhiều tồn tại; công tác phân khai, giao kinh phí và nhiệm vụ c̣n chậm; lập và phân bổ kế hoạch vốn không sát thực tế, dẫn đến phải điều chỉnh, bổ sung nhiều lần; điều chỉnh kế hoạch vốn không bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lư; một số tỉnh được kiểm toán chưa phân bổ hết số kinh phí giao bổ sung. Công tác giám sát đầu tư của một số bộ, ngành và địa phương chưa thực sự nghiêm túc...

Qua kết quả kiểm toán và kết quả kiểm tra thực hiện kiến nghị trong năm 2007 cho thấy, nhiều đơn vị đă thực hiện nghiêm túc kết luận và kiến nghị của KTNN, song cũng c̣n không ít đơn vị không thực hiện hoặc thực hiện chưa nghiêm. Để tăng cường kỷ luật tài chính, KTNN đề nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị về tăng cường quản lư tài chính và tài khóa ngân sách, thực hiện đầy đủ và kịp thời kết luận, kiến nghị của các cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán. Đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính, các bộ, ngành, địa phương, đơn vị được kiểm toán thực hiện đầy đủ, kịp thời kiến nghị của KTNN đối với năm tài chính 2006; kiểm điểm, xử lư trách nhiệm tập thể, cá nhân đối với những khuyết điểm và sai phạm đă nêu trong báo cáo kiểm toán và các hồ sơ KTNN đă chuyển sang Cơ quan Cảnh sát điều tra...

Đức Anh