Tiểu thuyết "Luật đời và Cha con" của nhà văn Nguyễn Bắc Sơn (NXB Hội Nhà văn - 2005) đă gây tiếng vang trên văn đàn, được tái bản 6 lần trong 2 năm và chuyển thể thành bộ phim truyền h́nh 26 tập mang tên "Luật đời" được khán giả yêu thích.

Năm nay, Nguyễn Bắc Sơn lại vừa cho ra cuốn tiểu thuyết "Lửa đắng" như phần hai của "Luật đời và cha con", trong đó có một nhóm nhân vật lần đầu tiên xuất hiện trong tiểu thuyết Việt Nam như nhân vật "Tổng Bí thư", hay nhân vật "Cụ"... với rất nhiều xung đột và trăn trở trong quá tŕnh đổi mới cơ chế lănh đạo và quản lư trong xă hội Việt Nam hôm nay. Phóng viên (PV) đă có cuộc tṛ chuyện với nhà văn Nguyễn Bắc Sơn về những vấn đề xung quanh cuốn tiểu thuyết mới của anh.

PV: Thưa nhà văn Nguyễn Bắc Sơn, tiểu thuyết Lửa đắng vẫn tiếp tục ḍng cảm hứng luận đề, mổ xẻ trực diện những vấn đề liên quan đến quá tŕnh đổi mới toàn diện trong xă hội. Những vấn đề Lửa đắng đặt ra rất hấp dẫn và gai góc. Vậy quá tŕnh xuất bản cuốn tiểu thuyết này có gặp khó khăn ǵ không?

Nhà văn Nguyễn Bắc Sơn: Bản thảo viết chỉ mất một năm, nhưng chạy xuất bản mất một năm rưỡi. Bản thảo Lửa đắng đă qua tay 7 nhà xuất bản từ Bắc vào Nam, có nhà xuất bản thẩm định đến hai lần. Nhiều NXB không nói rơ lư do từ chối, hoặc đưa ra những lư do không xác đáng lắm. Có biên tập viên rất khen nhưng lại cho rằng vấn đề đổi mới cơ chế mà tiểu thuyết đưa ra sợ độc giả khó tiếp nhận. Có biên tập viên đ̣i tác giả phải cung cấp văn bản pháp lư nói về đổi mới cơ chế để chứng minh câu chuyện trong tiểu thuyết là có cơ sở hiện thực. Cuối cùng chỉ có NXB Lao động chấp nhận cấp giấy phép xuất bản. Từ khi gửi bản thảo đến khi cấp giấy phép xuất bản chỉ có một tháng rưỡi. Ông Trần Dũng, lúc ấy là quyền Giám đốc kiêm Tổng Biên tập NXB Lao động vốn thích phim Luật đời nên rất ủng hộ cuốn tiểu thuyết mới của tôi. Ông cho rằng cuốn tiểu thuyết được viết bằng trái tim của một nhà văn đảng viên, một người trong cuộc với tâm thế xây dựng rất có ích cho đất nước, cho Đảng không chỉ ngày hôm nay.

PV: Tại sao anh đặt tên tiểu thuyết là Lửa đắng mà không đặt là Luật đời tập 2?

Nhà văn Nguyễn Bắc Sơn: Trong Lửa đắng tôi vẫn tiếp tục kể chuyện về những nhân vật trong Luật đời nên nếu đặt tên là Luật đời phần hai cũng được. Nhưng Lửa đắng có thêm hơn 50 nhân vật mới, đề cập đến các vấn đề về chuyển đổi cơ chế quản lư và lănh đạo một cách tập trung và quyết liệt hơn, nên tôi phải t́m cho nó một cái tên tương xứng. Lúc đầu nó mang tên Thành phố đau đẻ, để nói nỗi đau đớn của sự sinh thành cơ chế mới, nhưng sau đổi thành Lửa đắng. Nó xuất phát từ một đoạn nói về cuộc đấu khẩu mà thực chất là cuộc đấu tranh tư tưởng quyết liệt giữa nhân vật "Cụ" và nhân vật "Tổng Bí thư" ở thời điểm cao trào, đỉnh điểm gần kết của câu chuyện.

PV: Những nhân vật của Luật đời bây giờ ra sao trong Lửa đắng? Họ vẫn sống với những buồn vui muôn thuở của kiếp người trong cơi nhân sinh hay đă trở thành những mệnh đề triết lư của nhà văn?

Nhà văn Nguyễn Bắc Sơn: Họ vẫn là họ thôi, vẫn đủ da thịt cuộc đời, thậm chí có nhiều da thịt hơn, không phải là những khái niệm phục vụ cho luận đề tiểu thuyết. Nhưng họ đă có những biến đổi theo logic đời sống. Chẳng hạn, Kiên con rể ông Ḥe trước khi trở thành Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng được bầu làm Phó chủ tịch rồi Chủ tịch UBND thành phố và trong tương lai gần sẽ kiêm cả Bí thư Thành ủy (theo mô h́nh nhất thể hóa tác giả đă manh nha từ Luật đời và Cha con) đă phải "lên bờ xuống ruộng" trong cuộc đấu tranh nội bộ gay gắt của quá tŕnh đổi mới ở thành phố Thanh Hoa. Cũng có lúc anh suưt vấp ngă trong quan hệ với Thanh Diệu - cô Phó Chủ tịch quận xinh đẹp. Trong Luật đời và Cha con, Kiều Linh là một phụ nữ tôi nâng niu. Trong Lửa đắng cô là một phụ nữ nội trợ đảm đang trong công việc cô đă vươn lên là người trợ thủ đắc lực của chồng. Mặc dù cuộc sống riêng tư với chồng c̣n nhiều ẩn ức, nhưng nhờ bạn bè mách nước, cô đă giải mă được bài toán trục trặc với chồng để đạt được hạnh phúc trọn vẹn. Thanh Diệu, vợ Sán yêu Kiên trong Luật đời và Cha con rất sắc sảo trong công việc, lật tẩy những tṛ ma giáo của thanh tra xây dựng. Tuy bị mắc phải ṿng t́nh ái với Kiên, nhưng Diệu đă biết dừng lại, hy sinh lợi ích công tác đang thuận lợi để chuyển sang cơ quan khác. C̣n Vũ Sán - chồng cô th́ đă bộc lộ hết bản chất tha hóa của ḿnh.

PV: Có thể gọi anh là nhà văn của vấn đề đổi mới cơ chế, hay nhà văn của tiểu thuyết luận đề thời đổi mới?

Nhà văn Nguyễn Bắc Sơn: Nhà thơ Hữu Thỉnh có lần gọi tôi là "Nhà tiểu thuyết miêu tả sự tha hóa của quyền lực". Tôi thấy cách nói đó gần với những cảm hứng sáng tác của tôi, bởi tôi nghĩ ngọn lửa văn chương cũng là thuốc đắng cho đời.

PV: Xin cảm ơn anh!

Diệu Yến (thực hiện)/Theo SK&ĐS