Nhạc sĩ trẻ Lưu Thiên Hương.

(HNM) - Làn sóng những thế hệ kế tiếp

Ta có thể kể ra ngay cái tên đầu tiên đó là nhạc sĩ trẻ Phương Uyên trong nhóm “Ba con mèo”. Ban nhạc của ba chị em này xuất hiện sáng chói vào năm 1992, liên tục hoạt động trong suốt 8 năm trời, với những tiết mục dàn dựng theo phong cách Rock. Và trong các chương tŕnh biểu diễn, nhóm “Ba con mèo” đă hát nhiều bài của nhạc sĩ Phương Uyên. Có những bài hát của Phương Uyên đă trở thành tiết mục hot của nhiều ca sĩ trẻ biểu diễn sau này.

Sau khi nhóm “Ba con mèo” tan ră vào năm 2000, nhạc sĩ Phương Uyên vẫn đeo đuổi những sáng tác. Đặc biệt với live show “Gia đ́nh tôi”, Phương Uyên đă tŕnh bày những sáng tác của ḿnh, vẫn với một phong cách âm nhạc Rock ngày nào, nhưng đă sâu lắng hơn, tự nhiên và chân t́nh. Cùng với Phương Uyên, nữ nhạc sĩ Quỳnh Hợp cũng là một gương mặt sáng tác gây nhiều ấn tượng, chị có phong cách khác với Phương Uyên khi hướng toàn bộ sáng tác của ḿnh theo phong cách Pop hip-hop với những ca khúc trữ t́nh, sâu lắng và dịu dàng. Đồng thời, nhạc sĩ Quỳnh Hợp c̣n là một nhà báo với  công việc biên tập âm nhạc của Đài tiếng nói Nhân dân TP Hồ Chí Minh, nên chị nắm bắt và khá nhạy cảm với những đề tài cập nhật trong đời sống. Nhạc sĩ Quỳnh Hợp đă có những Album như: “Lửa hội Điện Biên”, “Cảm xúc tháng tư”, “Khúc trầm”.

Hai gương mặt nữ nhạc sĩ nổi bật trên được coi là thế hệ thứ hai sau các lớp nhạc sĩ đàn chị đă thành danh   trước đây như Trương Tuyết Mai, Nguyễn Thị Nhung... Những thành công của họ đă khích lệ một lớp nhạc sĩ  trẻ bất ngờ bùng nổ trong thời gian vài năm gần đây qua chương tŕnh Bài hát Việt.

Ngay ở kỳ Bài hát Việt 2005, ngoài cái tên Giáng Son ta thấy đă xuất hiện những cái tên đáng yêu ở tuổi đôi mươi như Lưu Thiên Hương (ca khúc Thu t́nh yêu), Sa Anh (ca khúc Chợt như), Nguyễn  Ngọc Ánh (ca khúc Biển lặng) và Bảo Lan (ca khúc Một thoáng mùa đông). Từ đây người ta nghĩ tới có một “quyền lực” nữ nhạc sĩ đă h́nh thành cùng với ca sĩ khác cùng tự sáng tác bài hát cho ḿnh như  Ngọc Anh, Mỹ Tâm, Minh Thư, Mai Khôi, Hồ Quỳnh Hương...

Và quả nhiên với Bài hát Việt kỳ hai 2006, Mai Khôi cũng xác lập vị trí sáng giá của ḿnh th́ tới Bài hát Việt của năm qua, có thể nói là của các nữ nhạc sĩ. Họ gặt hái hầu hết các giải thưởng. Ngoài những cái tên quen thuộc như Lưu Thiên Hương (ca khúc Quạt giấy), đoạt giải “phong cách Pop - rock nổi bật”, Bảo Lan (ca khúc Độc huyền cầm) nhận giải  “Phong cách dân gian đương đại”, ta thấy c̣n những cái tên mới như Trịnh Minh Hiền, giải “Nhạc sĩ ấn tượng”, Sa Huỳnh, Lê Yến Hoa đều nhận giải: “Nhạc sĩ trẻ triển vọng”...

Điểm nổi bật là các nữ nhạc sĩ trẻ đă tạo được một làn sóng nhạc mới theo nhiều phong cách và họ đứng bên cạnh các nhạc sĩ khác một cách vững vàng với sức sáng tạo đầy triển vọng. Điển h́nh cho thế hệ thứ ba của thế kỷ 21 phải kể đến hai gương mặt thật sự sáng giá  đó là Kim Ngọc và Giáng Son. Ngược với nét sắc sảo   đầy cá tính của Kim Ngọc, th́ nhạc sĩ trẻ Giáng Son nghiêng hẳn về ḍng Pop nhưng chị vẫn giữ được hơi thở  bền vững của phong cách cổ điển, nên các ca khúc của chị sống lâu với thời gian. Giấc mơ  trưa,  Mưa, Sóng, Xuân Hà Nội là những ca khúc như vậy. Cùng với nhạc sĩ trẻ Kim Ngọc, chị trở thành hội viên Hội nhạc sĩ thế giới.

Tuy nhiên, nh́n khoảng cách ba thế hệ nữ nhạc sĩ, ta thấy lực lượng vẫn c̣n mỏng. Trong hàng ngh́n hội viên Hội nhạc sĩ Việt Nam, số lượng nhạc sĩ nữ sáng tác ca khúc đă ít, và sáng tác khí nhạc c̣n ít hơn nữa. Nhưng qua cú hích Bài hát Việt của THVN mỗi năm lại có thêm những nữ nhạc sĩ mới. Hầu hết các ca sĩ trẻ có khả năng sáng tác ca khúc khi tham gia các chương tŕnh Bài hát Việt đều đoạt giải cao. Ngoài các giải Bài hát Việt, một số ca sĩ kiêm nhạc sĩ cũng từng được nhận các giải khác như Hồ Quỳnh Hương (với ca khúc Honey), Bảo Lan được nhận giải Mai vàng 2007 và đặc biệt Album “Giáng Son” được đánh giá cao trong năm 2007 và là một album  có số lượng phát hành lớn trong năm.

Vẫn thiếu những đề tài gần gũi cuộc sống

Tuy nhiên làn sóng nữ nhạc sĩ này có những hạn chế mà chính ca sĩ, nhạc sĩ Bảo Lan nhận xét:

- Tiếng là được đào tạo bài bản ở Nhạc viện, nhưng trong lĩnh vực sáng tác, chúng tôi hầu hết chỉ là những nhạc sĩ  tay ngang.

Thật sự là tay ngang đúng nghĩa của nó,   bởi rất nhiều những  hạn chế cần phải “nạp điện” thêm. Thứ nhất về phối khí, một khâu rất quan trọng trong việc nâng cấp ca khúc, th́ các nhạc sĩ nữ rất ít quan tâm. Có lẽ chỉ có nhạc sĩ Phương Uyên chủ động được việc này và là một nhạc sĩ phong cách Rock có tài. Bên cạnh đó nhạc sĩ Kim Ngọc, cùng trang lứa với nhạc sĩ Giáng Son, là một đại diện nữ giới nổi bật trong làng khí nhạc rất chuyên nghiệp. Một số nữ nhạc sĩ lúng túng hoặc mù tịt về kỹ thuật pḥng thu. Việc này, tưởng chỉ là đơn thuần công nghệ  nhưng nó giúp ích rất nhiều cho nhạc sĩ kiểm chứng hiệu quả tác phẩm của ḿnh, nhất là khi phải tự phối khí, ḥa âm được. Trong Blog của ḿnh, nhạc sĩ Mai Khôi đă tâm sự:

- Làm nhạc Electronic thật khó khăn với những hạn hẹp về sound, về những phương tiện kỹ thuật để Mix...

Điều cần quan tâm thêm nữa là đề tài sáng tác. Cũng như nhiều nhạc sĩ nam xuất hiện trên Bài hát Việt, các đề tài của họ ít thời sự mà thường chỉ quan tâm  tới những góc cạnh riêng tư với những ca từ c̣n nghèo nàn. Bởi vậy quanh quẩn ba lần Bài hát Việt ta vẫn chỉ thấy mấy gương mặt nhạc sĩ quen thuộc đoạt giải cao. Các đề tài nóng hổi của đời sống c̣n xa lạ với các nữ nhạc sĩ trẻ. Mà ở đây, những đề tài này, đ̣i hỏi một thái độ công dân tâm huyết có sức mạnh và đi vào đời sống. Đồng thời trách nhiệm công dân trong việc sáng tác ca khúc cũng chính là cái gốc để các nữ ca sĩ vượt lên một đẳng cấp, xác lập được vị trí trong nền âm nhạc nước nhà, chứ không chỉ đoạt giải rồi lại rơi vào quên lăng.

Cảnh Linh