Tại cuộc họp chia tay các quan chức Nga của Tổng thống Putin ngày 5/5

(HNM) - Nước Nga và thế giới hôm nay (7-5) chứng kiến một cuộc chuyển giao quyền lực lịch sử: Tổng thống măn nhiệm Vladimir Putin chuyển giao trọng trách nguyên thủ quốc gia cho Tổng thống đắc cử Dmitry Medvedev.

Lần thứ hai kể từ khi trở thành quốc gia độc lập, một cuộc chuyển giao quyền lực cao nhất lại diễn ra ở nước Nga sau lần cựu Tổng thống Boris Yeltsin trao quyền chèo lái con thuyền đất nước cho ông Putin.

Đúng ngày cuối cùng của năm 1999, vào ngay sát thời khắc chuyển giao giữa hai năm và cũng là chuyển giao giữa hai thế kỷ và thiên niên kỷ, ở nước Nga cũng đă diễn ra một cuộc chuyển giao quyền lực đầy bất ngờ. Người dân Nga cùng cả thế giới khi đó không khỏi ngỡ ngàng trước việc Tổng thống Yeltsin đột ngột từ bỏ quyền lực và càng bất ngờ hơn về người được ông chọn mặt để gửi vàng: Vladimir Putin. Cho dù là đương kim Thủ tướng khi ấy nhưng ông Putin c̣n chưa “quen mặt” so với những nhân vật nổi danh sáng giá khác từng cận kề lâu ngày bên ông Yeltsin.

Khi ông Putin trở thành chủ nhân mới của Điện Kremli, rất nhiều người Nga và thế giới c̣n băn khoăn với câu hỏi: “Putin, ông là ai?”. Con người “bí ẩn” ấy lại phải đứng ra gánh vác một di sản nặng nề từ người tiền nhiệm. Cuộc khủng hoảng toàn diện và sâu sắc đă biến nước Nga từ quốc gia kế thừa chủ yếu của Liên bang Xô-viết hùng mạnh một thời thành một người “khổng lồ chân đất sét”. Kinh tế suy sụp, đời sống người dân khó khăn, trật tự và kỷ cương buông lỏng... đă khiến nước Nga chẳng c̣n chút nào bóng dáng một trong hai siêu cường hùng mạnh nhất thế giới ngoài kho vũ khí hạt nhân khổng lồ.

Ngụp lặn trong cơn khủng hoảng toàn diện, nước Nga bị o bế, lấn lướt khắp toàn cầu, thậm chí c̣n bị chèn ép ngay tại không gian địa-chính trị thuộc Liên Xô trước đây.

Tuyên bố khi trao chiếc ghế quyền Tổng thống cho ông Putin ngày 31-12-1999, ông Yeltsin nói với người dân Nga “Đây sẽ là người làm cho nước Nga hồi sinh”. Bằng thực tế suốt 8 năm qua, Tổng thống Putin đă minh chứng trọn vẹn lời nhắn gửi của ông Yeltsin và quan trọng hơn là đáp ứng kỳ vọng lớn của người dân nước Nga. Dưới bàn tay chèo lái của Tổng thống Putin, nước Nga đang làm thế giới phải đi hết từ bất ngờ này đến bất ngờ khác, dần dần tái hiện h́nh dáng của một siêu cường hùng mạnh thủa nào. Sức mạnh Nga không chỉ là của những máy bay ném bom chiến lược hay những quả tên lửa vượt đại châu Topol M-1 có độ chính xác tính tới bằng mét. Sức mạnh Nga không chỉ là “vũ khí dầu mỏ và khí đốt” ngày càng đắt giá... Sức mạnh Nga chính là sức mạnh nội tại được nhân lên từ những đường đi nước bước mà Tổng thống Putin cùng thế hệ lănh đạo mới xác lập và dẫn dắt suốt 8 năm qua.

Thế giới buộc phải nh́n nước Nga dưới sự lănh đạo của Tổng thống Putin bằng con mắt khác. Không c̣n là một cường quốc “người khổng lồ chân đất sét”, nước Nga đang trở lại nguyên vẹn h́nh ảnh cường quốc với đầy đủ ư nghĩa của nó. Sức mạnh trỗi dậy mang lại sự tự tin và sự mạnh mẽ cho người Nga trên trường quốc tế.

Không thể tiếp tục cầm quyền quá hai nhiệm kỳ liên tiếp bởi giới hạn của Hiến pháp Nga, ông Putin phải t́m kiếm và ủng hộ một người kế nhiệm để cử tri nước Nga lựa chọn. Trước khi Tổng thống Putin tuyên bố ủng hộ ông Medvedev ra tranh cử Tổng thống và chấp nhận trở thành Thủ tướng nếu ông Medvedev đắc cử, dư luận và người dân Nga từng đặt không biết bao nhiêu câu hỏi về tương lai chính trường đất nước một khi ông Putin rời điện Kremli. Điều mà họ quan tâm nhất là làm sao để nước Nga có thể đi tiếp con đường mà ông Putin đă vạch ra và dẫn dắt quốc gia rộng lớn nhất thế giới đi từ đáy vực khủng hoảng trở lại vị thế một siêu cường hùng mạnh.

Cuộc chuyển giao quyền lực ngày hôm nay ở nước Nga nếu xét kỹ có những khác biệt lớn so với cuộc chuyển giao cách đây hơn 8 năm. Trước hết di sản mà ông Medvedev kế thừa hôm nay khác một trời một vực với di sản mà ông Putin phải gánh vác từ người tiền nhiệm. Nước Nga đang như con gấu bừng tỉnh sau giấc ngủ đông dài. Sau hơn một thập kỷ vật lộn trong khủng hoảng toàn diện, nước Nga đang dần lấy lại sức mạnh ngày nào. Những chiếc tàu chiến và máy bay ném bom chiến lược của Nga bắt đầu xuất hiện trở lại ở những địa bàn có tính chiến lược trọng yếu khắp toàn cầu, tiến sát sạt không phận Mỹ ở đảo Guam hay biên giới thành viên NATO trên biển Bắc sau hơn một thập kỷ vắng bóng. Tàu ngầm Nga đă lặn xuống tận đáy biển Bắc Cực để cắm cờ chủ quyền...

Di sản mà ông Medvedev kế thừa từ ông Putin hôm nay c̣n là con đường đă và đang mang lại thành công cho nước Nga. Tân Tổng thống Medvedev từng không dưới một lần khẳng định rằng nhiệm vụ của ông tiếp nối con đường mang lại thành công cho nước Nga chứ không phải làm xáo trộn hay chệch đường hướng phát triển đúng đắn của nước Nga.

Điểm khác biệt lớn trong cuộc chuyển giao quyền lực lần này là dù rời khỏi cương vị nguyên thủ quốc gia nhưng ông Putin khác với người tiền nhiệm, vẫn giữ vị trí lănh đạo trọng yếu của nước Nga. Rời Điện Kremli, ông Putin không về nhà riêng nghỉ ngơi mà sẽ chuyển thẳng sang “Nhà Trắng”, trụ sở Chính phủ Nga, để đảm đương trọng trách Thủ tướng Nga ngay từ ngày 8-5. Phát biểu tại đại hội đảng “Nước Nga thống nhất” mà ông Putin chấp nhận giữ chức Chủ tịch đảng hiện đang chiếm 2/3 số ghế trong Duma quốc gia (Hạ viện) Nga hồi trung tuần tháng 4 vừa qua, Tổng thống đắc cử Medvedev đă một lần nữa khẳng định ông sẽ đề cử Tổng thống măn nhiệm Putin giữ chức Thủ tướng. Giới phân tích chính trị cho rằng việc ông Putin nắm giữ đồng thời hai trọng trách Thủ tướng và Chủ tịch đảng “Nước Nga thống nhất” sẽ khiến ông trở thành vị Thủ tướng quyền lực nhất ở nước Nga từ trước tới nay.

Liệu có tranh chấp hay mâu thuẫn quyền lực giữa tân Tổng thống Medvedev và Thủ tướng Putin nếu kịch bản này hiện thực hóa trong đời sống chính trị nước Nga? Đối mặt với câu hỏi nhạy cảm này, ông Putin không hề né trách mà khẳng định rằng tân Tổng thống Medvedev sẽ là nguyên thủ quốc gia điều hành chính sách đối ngoại c̣n ông tập trung vào các vấn đề trong nước trên cương vị Thủ tướng Nga. Tổng thống đắc cử Medvedev cũng không ngần ngại “đụng chạm” với nhà lănh đạo d́u dắt ḿnh trên con đường chính trị lâu nay để khẳng định ông mới là người lănh đạo cao nhất của nước Nga.

Giới quan sát cho rằng, với một quá tŕnh “kề vai sát cánh” ngót hai thập kỷ đầy biến động trên chính trường Nga, hai ông Putin và Medvedev đă rất hiểu biết và ăn ư với nhau. Đó là một “cặp đối tác” mạnh mẽ để cùng chèo lái con thuyền nước Nga trong tương lai. Đề cử Tổng thống măn nhiệm Puin vào cương vị đứng đầu Chính phủ Nga, Tổng thống đắc cử Medvedev nhấn mạnh đây là điều cực kỳ quan trọng v́ “chiến lược của nước Nga hiện nay chỉ có thể được thực hiện đầy đủ cùng với tác giả của nó là Tổng thống Putin”. Ông Medvedev tin tưởng ông Putin sẽ sử dụng toàn bộ uy tín chính trị, ảnh hưởng của ḿnh ở nước Nga và thế giới phục vụ cho lợi ích của nước Nga. Ông Putin cũng cho rằng ông và tân Tổng thống Medvedev sẽ là một đối tác “vững vàng và chắc chắn” ở nước Nga.

Cuộc chuyển giao quyền lực v́ thế sẽ kế thừa và tiếp tục dẫn dắt nước Nga đi tiếp trên con đường thành công.

MINH QUÂN