Người dân Nga biểu t́nh chống chủ nghĩa phát xít.

(HNM) - Ngày 9-5-1945, khi Tổng tư lệnh quân đội Đức Uyn-hem Kây-ten, trước sức mạnh như vũ băo của Hồng quân Liên Xô, buộc phải kư vào văn bản đầu hàng tại sào huyệt cuối cùng của Đức quốc xă ở Béc-lin, chủ nghĩa phát xít, cứ ngỡ đă bị tận diệt.

Tuy nhiên, trong 63 năm qua, nó đă t́m mọi cách sống lại và biến tướng dưới nhiều h́nh thức khác nhau tạo ra những “sản phẩm” kinh hoàng không thua kém ǵ chủ nghĩa phát xít nguyên thủy.

Ngay từ đầu những năm 70 của thế kỷ trước, khái niệm “chủ nghĩa phát xít mới” đă được đề cập sau khi trên các đường phố ở châu Âu bắt đầu xuất hiện các nhóm người cạo trọc đầu với các hoạt động đậm chất cực đoan, kỳ thị sắc tộc. Phong trào này ngay lập tức đă lan sang Bắc Mỹ và các khu vực khác. Theo kết quả khảo sát của Cục Nhân quyền Mát-xcơ-va, hiện nay tại Nga, đất nước đă phải hy sinh hơn 25 triệu người trong cuộc chiến chống phát xít, có hơn 300 nhóm cực hữu tại Nga với 70.000 tên đầu trọc. Chỉ trong ba tháng đầu năm 2008, bọn này đă gây ra 86 vụ tấn công mang động cơ sắc tộc, trong đó có 49 người bị giết và hơn 80 người bị thương. C̣n nhớ ngày 13-10-2004, dư luận Việt Nam đă bị chấn động và sôi sục căm giận khi Vũ Anh Tuấn - sinh viên năm thứ nhất Đại học Bách khoa Xanh Pê-téc-bua trở thành nạn nhân của một nhóm đầu trọc ở Nga. Mới đây, ngày 5-5, cả nước I-ta-li-a cũng bị “sốc” sau khi một nhà thiết kế công nghiệp bị 5 tên đầu trọc thuộc một nhóm phát xít mới ở thành phố Vê-rô-na sát hại. C̣n tại Mỹ, bọn đầu trọc theo chủ nghĩa phát xít, được phát hiện lúc đầu cách đây 20 năm, chỉ có khoảng 1.000 tên, song, đến nay con số  này đă phát triển lên tới hàng chục ngàn. Những ǵ các nhóm theo chủ nghĩa phát xít mới đang làm không khỏi khiến thế giới liên tưởng tới thảm kịch đă xảy ra trong thế chiến thứ II. Đó là những cuộc tàn sát người Do Thái do đội quân Đức quốc xă tiến hành.

Tuy nhiên, theo một số nhà phân tích xă hội, dù sao, chủ nghĩa phát xít mới vẫn chưa thể được coi là một lực lượng có thể bùng nổ mạnh mẽ. Trong khi đó, chủ nghĩa khủng bố cùng hệ tư tưởng cực đoan, đang chứng tỏ có nhiều cơ hội khấy động leo thang bạo lực trên phạm vi khắp thế giới. Sau thảm  họa ngày 11-9-2001 tại Trung tâm thương mại thế giới (WTC), một trong những biểu tượng của nước Mỹ, khiến gần 3.000 người thiệt mạng, bất chấp cuộc chiến chống khủng bố đă được tiến hành trên phạm vi toàn cầu ngay sau đó, hàng loạt các vụ tấn công chết chóc vẫn diễn ra như tại khu du lịch Ba-li (In-đô-nê-xi-a), ga tàu điện ngầm ở Luân Đôn (Anh), tại  Ma-đrít (Tây Ban Nha)... và nhiều khu vực khác trên thế giới. Cách thức hoạt động của mạng lưới khủng bố liên tục thay đổi đang làm đau đầu các nhà lănh đạo và khiến người dân nhiều nước luôn phải đối mặt với nỗi lo sợ thường trực về an ninh. Đáng chú ư là, một số bằng chứng  thu thập được gần đây tại một số nước đă cho thấy mối quan hệ đang ngày càng xích lại gần nhau giữa chủ nghĩa khủng bố và chủ nghĩa phát xít mới - thêm một thách thức mới cho cuộc đấu tranh v́ ḥa b́nh của nhân loại.

Chiến thắng phát xít, dù đă kết thúc 63 năm trước, nhưng cuộc chiến đấu để chống lại các nguy cơ mới đe dọa an ninh toàn cầu vẫn tiếp diễn. V́ vậy, những bài học quư giá từ sự kiện lịch sử 9-5-1945 về tinh thần đoàn kết các dân tộc, nêu cao tinh thần liên hiệp, nỗ lực hợp tác chặt chẽ tạo thành sức mạnh tổng lực vẫn c̣n nguyên giá trị trong bối cảnh thế giới hiện nay.

Lâm Phương