(HNM) - Để chứng tỏ quyết tâm thoát khỏi “quỹ đạo” Nga và nhằm mục tiêu gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), Tổng thống Gru-di-a Mi-kha-in Xa-a-ca-svi-li, đă chơi một canh bạc mạo hiểm ở Nam Ô-xê-ti-a nhằm giành sự ủng hộ của phương Tây và t́m kiếm thắng lợi chính trị cho riêng ḿnh.

Tỏ ra không kém cạnh, Tổng thống U-crai-na, Vích-to Y-u-sen-cô, cũng đang ra sức gây sức ép với Nga - như một món quà tặng phương Tây - với mong muốn cuối năm nay sẽ cùng Gru-di-a bước vào ngôi nhà NATO.

  Để bày tỏ lập trường ủng hộ Tbi-li-xi và phương Tây trong cuộc chiến tại Nam Ô-xê-ti-a, hơn 1 tuần qua, U-crai-na liên tục có những động thái khác thường như: hối thúc Nga tái đàm phán về hợp đồng thuê cảng Xê-va-xtô-pôn của U-crai-na làm căn cứ cho Hạm đội Biển Đen; kư sắc lệnh yêu cầu Hạm đội Biển Đen của Nga phải xin phép ít nhất 72 giờ trước khi tàu chiến hoặc máy bay Nga đi ngang biên giới U-crai-na.

Tuy nhiên, có lẽ điều khiêu khích nhất với Mát-xcơ-va là cuối tuần qua, Tổng thống V. Y-u-sen-cô tuyên bố sẽ tham gia hệ thống pḥng thủ tên lửa của Mỹ ở Đông Âu. Không dừng lại ở đó, Ki-ép c̣n dự định mở cửa Hệ thống cảnh báo sớm tên lửa cho các đối tác phương Tây. Không quá khó khăn để nhận ra rằng, chính sách đối đầu với Nga mà Ki-ép theo đuổi sau chiến sự ở Cáp-ca-dơ trước hết sẽ  đe dọa tới chính lợi ích của U-crai-na và làm cho cuộc đối đầu Nga - Mỹ thêm phần khốc liệt. Đây là điều các nhà lănh đạo U-crai-na đă không ít lần được Nga cảnh báo.

Cách đây hơn một tháng, tại lễ kỷ niệm 225 năm ra đời cảng Xê-va-xtô-pôn trên bán đảo Crim, nơi đặt căn cứ chính của Hạm đội Biển Đen, Phó Thủ tướng Nga Xéc-gây I-va-nốp tuyên bố, Nga có thể cắt đứt hợp tác với U-crai-na trong ngành công nghiệp quốc pḥng, đồng thời giảm hợp tác thương mại và công nghiệp với U-crai-na nếu nước này gia nhập NATO. Trước đó, ngành công nghiêp quốc pḥng của U-crai-na, vốn đang phát triển, đă bị suy yếu đáng kể khi Nga, đối tác lớn thứ hai của quốc gia nằm ở phía bắc Biển Đen này sau Liên minh châu Âu (EU), rút các đơn đặt hàng. Ngoài ra, U-crai-na thường xuyên phải nhập khẩu 80% dầu mỏ và 75% khí đốt của Nga.

Từ đầu năm 2006, do quanh hệ “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt”, Nga đă nâng giá bán khí đốt cho U-crai-na lên gấp 4 lần là 230USD/1.000m3.  Trong t́nh h́nh như hiện nay, từ 1-1-2009, khả năng Ki-ép sẽ phải mua khí đốt của Mát-xcơ-va với giá 400USD/1.000m3 - như các nhà lănh đạo tập đoàn Gazprom từng tuyên bố - là hoàn toàn có cơ sở. Đây sẽ là một “đ̣n” rất nặng với nền kinh tế vốn mong manh của U-crai-na. Đó là chưa tính tới khả năng Mát-xcơ-va sẽ cắt đứt hoàn toàn hợp tác về năng lượng với nước này.

Ngay tại U-crai-na, gia nhập NATO luôn là chủ đề hết sức nhạy cảm kể từ khi Tổng thống Vích-to Y-u-sen-cô bắt đầu nắm quyền vào năm 2004 sau “Cuộc cách mạng Cam”. Vấn  đề này gây tranh căi đến mức các đảng phái phải kư một kế hoạch thống nhất quốc gia vào năm 2006. Theo đó, gia nhập NATO phải được trưng cầu ư dân. Tuy nhiên, hiện tại  trong dư luận U-crai-na, tỷ lệ ủng hộ gia nhập NATO là rất thấp, chỉ khoảng 20-25%. Số c̣n lại không mấy mặn mà với khối quân sự này. Thậm chí, nhiều cuộc biểu t́nh phản đối có quy mô lớn do phe đối lập tổ chức đă diễn ra. Có lẽ v́ vậy mà, Tổng thống V. Y-u-sen-cô muốn thử vận  may - như người đồng nhiệm Tbi-li-xi - để củng cố địa vị chính trị không mấy chắc chắn của chính ḿnh bằng cuộc đua với đích đến là chiếc ô mang nhăn hiệu NATO.

 Sau đợt mở rộng ồ ạt từ những năm 90 thế kỷ trước, đến nay kế hoạch “Đông tiến” của NATO một lần nữa lại bước vào thời điểm quan trọng với quyết định về U-crai-na và Gru-di-a. Song, dường như,  tổ chức quân sự  gồm 26 thành viên này chỉ kết nạp thêm 2 quốc gia thuộc Liên Xô cũ này với điều kiện quan hệ phương Tây - Nga xấu đi nghiêm trọng. C̣n về phía U-crai-na và Gru-di-a, chắc chắn với những chính sách gây tổn thương cho “người láng giềng khổng lồ” như vừa qua, cả Tbi-li-xi và Ki-ép sẽ phải thấm thía câu ngạn ngữ “nước xa không cứu được lửa gần”.  

Phương Quỳnh