Binh sĩ thuộc Lực lượng hỗ trợ an ninh quốc tế (ISAF) tuần tra trên đường phố tại thủ đô Ca-bun (Áp-ga-ni-xtan).

(HNM) - Đúng ngày này 7 năm trước (7-10-2001), Oa-sinh-tơn đă chọn Áp-ga-ni-xtan là điểm đầu cho cuộc chiến chống khủng bố. Chỉ hơn hai tháng sau, nước Mỹ tuyên bố: Ta-li-ban và An Quây-đa ở Áp-ga-ni-xtan “đă bị đập tan”. Thế nhưng, diễn biến trong 7 năm qua tại đây lại cho một trả lời khác.

Ta-li-ban đă hồi sinh với những vụ tấn công thường xuyên nhằm vào liên quân do Mỹ đứng đầu. Chỉ lấy ví dụ từ năm 2004 so sánh với hiện tại, số vụ đánh ḿn đường giao thông do Ta-li-ban thực hiện cũng đă tăng gấp 5 lần, c̣n tổng số vụ tấn công tăng đến 10 lần. Từ đầu năm đến nay, đă có gần 3.000 người chết trong các cuộc xung đột bạo lực tại  Áp-ga-ni-xtan.

Kể từ sau khi chế độ Ta-li-ban cực đoan bị Mỹ đánh bại và lật đổ, thủ lĩnh Ta-li-ban M. Ô-ma (được cho là đang ẩn náu ở vùng biên giới Pa-ki-xtan - Áp-ga-ni-xtan) đă thiết lập được một mạng lưới “thánh chiến Hồi giáo” rộng lớn và không ngừng phát triển. Với những cuộc tuyển quân bắt đầu từ mùa hè 2002, lực lượng Ta-li-ban đă từ 4.000 người năm 2001 tăng lên 20.000 người vào năm nay. Ngoài ra c̣n có 2.000 chiến binh nước ngoài đă tới trợ chiến dưới cờ Ta-li-ban. Đây là nguyên nhân chính khiến Áp-ga-ni-xtan đang biến thành trung tâm bạo lực của khu vực và “làm đảo ngược” chiến thắng ban đầu của liên quân. Do đó, ngạc nhiên khi Ta-li-ban tuyên bố đă kiểm soát được 1/3 lănh thổ Áp-ga-ni-xtan…

Đáng buồn thay, thực tế này diễn ra khi Lực lượng Hỗ trợ an ninh quốc tế (ISAF) do Mỹ đứng đầu ở quốc gia Nam Á này liên tục được bổ sung cả về quân số lẫn khí tài. Trong một diễn biến mới, ngày 5-10, lực lượng ISAF lại được tăng cường thêm khi có 129 quân nhân thuộc Lực lượng pḥng vệ Niu Di-lân lên đường tới quốc gia này thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ Liên hợp quốc, tái thiết tỉnh Bam-y-an. Trước đó, hồi cuối tháng 8, những binh sĩ Mỹ tham chiến tại chiến trường I-rắc đă được điều động sang phục vụ tại Áp-ga-ni-xtan. Tính đến nay có hơn 70 ngh́n binh sĩ đến từ 37 quốc gia; trong đó, có 37 ngh́n lính Mỹ làm nhiệm vụ ở chiến trường này. Cùng với đó, Oa-sinh-tơn c̣n chủ trương tăng thiết bị chiến tranh cho ISAF; đồng thời, Tổng thống G. Bu-sơ c̣n bật đèn xanh để lực lượng Mỹ vượt biên giới Áp-ga-ni-xtan vào Pa-ki-xtan tấn công Ta-li-ban và lực lượng An Quây-đa trú ẩn trong lănh thổ Pa-ki-xtan…

Quân hùng, tướng mạnh là vậy, nhưng Mỹ và đồng minh vẫn chưa thể làm chủ được t́nh h́nh và ngày càng lún sâu trong “vũng lầy” Áp-ga-ni-xtan. Theo thống kê, tính đến trung tuần tháng 9 vừa qua, hơn 120 lính Mỹ và 104 quân đội từ các quốc gia thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tham chiến ở chiến trường này đă thiệt mạng nên năm 2008 này là năm bạo lực nhất trên đất nước Hồi giáo Áp-ga-ni-xtan kể từ khi chế độ Ta-li-ban sụp đổ (năm 2001).

Nguyên nhân của sự thất bại th́ nhiều, nhưng điều người ta thấy rơ nhất chính là các biện pháp mà Oa-sinh-tơn và đồng minh tiến hành chưa thuyết phục được dân chúng Áp-ga-ni-xtan. 7 năm đă trôi qua nhưng những ǵ mà Ca-bun làm được với sự hỗ trợ của lực lượng quốc tế chỉ đếm trên đầu ngón tay. Chính sách của các nhà hoạch định Lầu Năm Góc áp dụng ở quốc gia này vẫn nghiêng về những cuộc hành quân t́m kiếm tàn quân của chế độ Ta-li-ban hơn là tái thiết. Bom đạn truy t́m lực lượng khủng bố vô t́nh đă sát hại cả người dân vô tội. Riêng trong 8 tháng đầu năm nay, 1.450 thường dân đă chết trong các vụ đụng độ ở Áp-ga-ni-xtan, tăng 39% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, siêu lợi nhuận do ma túy mang lại đă và đang đe dọa nghiêm trọng tới an ninh của quốc gia này. Chính sự tồn tại đáng sợ này đă trở thành nguồn phát triển của các thế lực Ta-li-ban. V́ những thất bại không được cải thiện, Ca-bun đă vừa phải đề nghị Quốc vương A-rập Xê-út giúp làm trung gian đàm phán với Ta-li-ban, và kêu gọi thủ lĩnh M. Ô-ma chấm dứt bạo lực để hợp tác v́ ḥa b́nh. Trong khi đó, các thủ lĩnh Ta-li-ban cũng tuyên bố, ISAF ở Áp-ga-ni-xtan sẽ được an toàn nếu đồng ư rút quân, bằng không họ sẽ “thánh chiến” đến cùng.

7 năm đă trôi qua, bài học Áp-ga-ni-xtan là một minh chứng rơ: Sức mạnh quân sự không phải là tất cả.

Vũ Anh