Ông Steve Rusckowski

(HNM) - Vừa qua, Hội thảo chuyên đề về Tiếp cận chăm sóc sức khỏe các nước ASEAN lần thứ 2 do Công ty Royal Philips Electronics tổ chức đă diễn ra tại Hà Nội. Nhiều vấn đề y tế của các nước ASEAN cũng như của Việt Nam đă được nêu ra. Chúng tôi đă có cuộc tṛ chuyện với ông Steve Rusckowski, Phó Chủ tịch cấp cao kiêm CEO Philips Healthecare xung quanh vấn đề trên.

- Xin ông cho biết những thách thức của nền y tế Việt Nam hiện nay?

- Thứ nhất, Việt Nam đang phải đối mặt với sự thật là dân số có xu hướng già đi. Tuổi thọ trung b́nh của Việt Nam đă tăng từ 64,8 vào năm 1990 lên đến 70,9 vào năm 2006. Trong thời kỳ này, tỷ lệ sinh trên 1.000 người dân đă giảm từ 30 xuống c̣n 16,6. Xu hướng già hóa của dân số đă h́nh thành nhu cầu chăm sóc sức khỏe lớn hơn trước rất nhiều. Mặt khác, do có những thay đổi về lối sống và chế độ ăn uống, các bệnh măn tính như: tim mạch, ung thư và tiểu đường đang có dấu hiệu gia tăng nhanh chóng. Hơn nửa số người chết tại Việt Nam, hay chính xác hơn là 53% bắt nguồn từ các bệnh tim mạch, ung thư và các bệnh đường hô hấp. Các căn bệnh phương Tây đang nhanh chóng xâm nhập vào phương Đông. Do những nguyên nhân nói trên, chi phí chăm sóc sức khỏe đang có xu hướng tăng mạnh, từ 17,8 USD năm 1998 lên đến 32,2 USD năm 2005. Mặt khác, Việt Nam đang phải đối mặt với sự thiếu hụt nhân sự y tế cũng như sự thiếu hụt chuyên môn của các y bác sỹ. Một thiết bị y tế mới chỉ có thể phát huy tác dụng nếu nó được vận hành bởi một người có đủ chuyên môn. Theo một số nguồn nghiên cứu, có đến 50% các công nghệ được nhập từ các nước phát triển đă không được sử dụng tại các nước đang phát triển, đơn giản v́ các chuyên viên y tế ở các nước này không được đào tạo một cách cơ bản. Việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc y tế thường bị hạn chế bởi việc thiếu thốn cơ sở hạ tầng, đặc biệt tại các khu vực nông thôn. Vấn đề không phải là thiếu bệnh viện hoặc thiết bị hiện đại, mà đơn thuần chỉ là các dịch vụ cơ bản như: nguồn nước sạch không bảo đảm, hệ thống lưới điện không ổn định, sự vắng mặt của kết nối Internet hoặc băng thông rộng, hệ thống viễn thông lạc hậu - tất cả những yếu tố này đều ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng tới việc cung cấp các dịch vụ y tế.

-Theo ông, giải pháp cho ngành y tế Việt Nam là ǵ?

- Chúng ta cần phải đẩy mạnh giáo dục và đào tạo y tế công cộng. Khi mà các căn bệnh phương Tây đă trở nên phổ biến ở phương Đông, chúng ta  phải trực tiếp đẩy lùi chúng bằng các biện pháp pḥng ngừa. Chúng ta cần phải thử mọi biện pháp để giúp người dân  nhận ra rằng những thay đổi đơn giản về mặt lối sống sẽ giúp cải thiện t́nh h́nh sức khỏe và nâng cao sức đề kháng của họ. V́ xét cho cùng, th́ các bệnh như béo ph́, tiểu đường, ung thư phổi và tim mạch là kết quả của chế độ ăn uống bất hợp lư, hút thuốc và lười tập luyện thể dục thể thao. Mặt khác, không khí trong lành và nước sạch là hai biện pháp pḥng ngừa bệnh tật hữu hiệu nhất. Rất tiếc là các bệnh liên quan đến nguồn nước đang cướp đi hàng triệu người mỗi năm.

- Xin ông cho biết vai tṛ của chính phủ, các cộng đồng, cá nhân và các tổ chức đối với việc chăm sóc sức khỏe người dân?

- Chính phủ có vai tṛ quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe của người dân. Chính phủ cần đẩy mạnh quy tŕnh duyệt và cấp phép cho những công nghệ, sản phẩm hoặc các loại thuốc mới và tiềm năng. Chính phủ cũng cần phải cố gắng giảm thiểu t́nh trạng thiếu hụt y bác sĩ. Các cơ quan y tế công cộng cần phải tiên phong trong những chiến dịch tuyên truyền cho các lối sống và chế độ ăn uống lành mạnh hơn. Hăy nghĩ đến việc hút thuốc chẳng hạn. Hút thuốc là nguyên nhân quan trọng dẫn đến các bệnh lao, ung thư phổi và tim mạch. Tôi tin chắc rằng, tại Việt Nam cũng như tại các khu vực khác trên thế giới - chúng ta có cơ hội đẩy lùi những bệnh này thông qua việc giảm thiểu mức tiêu thụ thuốc lá. 

Các tổ chức và định chế y tế có nhiệm vụ bảo đảm rằng công tác tổ chức và quy tŕnh nội bộ của họ phải đạt hiệu quả cao nhất có thể. Các công ty bảo hiểm cần phải nỗ lực hết sức để đưa ra những chương tŕnh bảo hiểm y tế sáng tạo nhưng vẫn bền vững về mặt tài chính. Tại các thị trường đang phát triển cũng như ở các nước phát triển, hệ thống y tế công đang phải đối mặt với nhiều sức ép để đáp ứng nhu cầu về y tế đang ngày càng gia tăng. Việc t́m ra những cách để chuyển người dân sang các h́nh thức bảo hiểm y tế tư nhân thông qua các ưu đăi về thuế hoặc các ích lợi khác như dịch vụ nhanh hơn hoặc bảo hiểm rộng hơn có thể là một đường lối đúng đắn.

Và tóm lại, chúng ta có trách nhiệm hạn chế trục lợi hoặc bất đồng chính sách. Ví dụ, việc để thu nhập chính của các bác sỹ phụ thuộc vào tiền hoa hồng kê đơn thuốc - vốn là t́nh trạng của một số nước ở châu Á - sẽ phản tác dụng. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, việc kê đơn thuốc rất có thể là giải pháp y tế tốt nhất, nhưng cũng có thể không. Tuy nhiên, quyết định kê một loại thuốc không nên bị chi phối bởi bất kỳ yếu tố tài chính nào, mà nên v́ lợi ích của người bệnh và hiệu quả tài chính của hệ thống y tế nói chung.

- Xin cảm ơn ông!

Lâm Vũ thực hiện