Các loại son môi đang bày bán trên thị trường có an toàn với người tiêu dùng? Ảnh: Thu Hà

(HNM) - Tháng 2-2007, dư luận Trung Quốc ồn ă về nhiều loại son môi sản xuất ở quốc gia này chứa chất sudan, một chất gây ung thư da. Sau đó ít lâu, thông tin này lan sang Việt Nam, lúc đó các cơ quan có trách nhiệm mới bắt đầu thực thi nhiệm vụ, kết quả là nhiều loại son môi không rơ xuất xứ có chứa chất độc hại này đă có tại nhiều tiệm mỹ phẩm trên cả nước.

Chuyện đă im ắng, nhưng chúng tôi thấy cần phải đào bới lại  bởi thực tế trên thị trường Hà Nội đă tái xuất hiện các loại son môi nhái, son không có nguồn gốc, xuất xứ. Chúng tôi đă làm một cuộc khảo sát nhỏ tại các chợ Đồng Xuân, Nghĩa Tân, Ngă Tư Sở... Với lời đề nghị tư vấn giúp một “loại son có màu đẹp, giá cả thật b́nh dân”, chúng tôi đă nhận được vô số mẫu son từ Sisheido đến Chanel giá dao động  từ 50.000 đến 70.000 đồng (trong khi đó một thỏi son Sisheido chính hăng giá thấp nhất là 380.000đ và một thỏi Chanel xịn hơn 1 triệu đồng). Băn khoăn liệu những thỏi son giá rẻ này có chứa độc tố gây hại cho môi hay không th́ một chị bán hàng ở chợ Ngă Tư Sở... thoa luôn một lớp son Sisheido lên môi! Chị c̣n nói chắc nịch: “Son này chị em phụ nữ ưa dùng v́ hợp túi tiền”. Hỏi thêm, chúng tôi được biết, những loại son trên, chị nhập từ Trung Quốc, qua một mối quen. Tôi hỏi, liệu son môi này có chứa sudan hay không, chị ngập ngừng: Chắc là không, v́ nếu c̣n th́ thanh tra y tế đă đi kiểm tra rồi?

Tại một tiệm bán buôn mỹ phẩm lớn ở Hà Nội trên phố Hàng Ngang, hỏi loại son thật b́nh dân để đem về quê bán, được cô bán hàng chỉ vào gian trong. Tôi hoa mắt bởi la liệt những rổ nhựa nhỏ chất đầy những cây son nhăn hiệu lạ hoắc Haoang, VOV...  Giá 1 thỏi  khoảng 15.000 đồng. Theo một chủ shop mỹ phẩm lớn ở Hà Nội, mỹ phẩm nói chung và son môi nói riêng ở Việt Nam hiện có ba nguồn hàng chính: hàng xách tay do các tiếp viên hàng không, người Việt Nam học tập, công tác, sinh sống ở nước ngoài mang về; hàng chính hăng và hàng “nhái” của Trung Quốc. Điểm đặc biệt là hàng “nhái” có đủ loại, đủ nhăn hiệu nổi tiếng, độ giống như thật có thể gần 100% mà người không rành khó có thể phân biệt được thật - giả. Và tất nhiên không ai bảo đảm chất lượng của hàng nhái.

Sudan vốn là chất được sử dụng để tạo màu, nhuộm màu trong công nghiệp (nhuộm cotton, dung môi ḥa tan, đánh bóng...). Vài năm trở về trước, nhiều loại thực phẩm và thức ăn chế biến sẵn có chứa sudan lưu hành tại các nước châu Âu. Theo Cơ quan đánh giá tiêu chuẩn thực phẩm Anh, khoảng 400 mặt hàng có khả năng chứa sudan đă được các cơ sở chế biến công bố danh sách trước khi Anh và nhiều nước châu Âu quy định cấm lưu hành thực phẩm chứa sudan. Trong số các loại thức ăn có thể chứa sudan có nhiều tên quen thuộc như: bột ớt, tương ớt, cari, bánh pizza, mỳ ăn liền, nhiều loại đồ hộp chế biến từ hải sản và các loại thịt.... Sau khi các nhà khoa học chứng minh sudan có khả năng làm biến đổi cấu trúc của gene và gây ung thư, nhiều nước đă cấm sử dụng sudan trong mỹ phẩm và thực phẩm. Tuy vậy, sudan vẫn được sử dụng trong công nghiệp và trong pḥng thí nghiệm.

Thạc sĩ Nguyễn Thu Hương, Pḥng hóa dược, Viện Hóa học công nghiệp cho biết: “Sudan là một chất độc và có khả năng gây ung thư cao. Mặc dù với sản phẩm son môi có chứa sudan nhiều người cho rằng không nuốt vào bụng th́ không sao. Nhưng qua nghiên cứu, chỉ cần nuốt một hàm lượng nhỏ sudan cũng có thể gây ra sự hủy hoại tế bào và gây bệnh ung thư”.

Điều đáng nói khi hỏi một thanh tra y tế là son môi chứa sudan liệu c̣n tồn tại ở Hà Nội không, ông nói ông không thể khẳng định. Hỏi thêm về lực lượng thanh tra mỹ phẩm nói chung ở nước ta, ông cười nhạt: “Tôi chỉ đưa ra so sánh thế này. Chúng ta hiện chưa có thanh tra chuyên ngành vệ sinh an toàn thực phẩm. Ước tính b́nh quân chỉ có 0,5 người làm công tác quản lư an toàn thực phẩm ở một tỉnh từ 1-5 triệu dân. Mỗi xă trong một năm chỉ có 0,2 lượt đoàn đi thanh, kiểm tra  an toàn thực phẩm, con số này ở tuyến huyện là 0,4 và tuyến tỉnh là 1,07 lượt. Tuy ít người nhưng kinh phí đầu tư cho công tác quản lư cũng không được đảm bảo. Mức kinh phí của Nhà nước đầu tư cho một người làm quản lư về an toàn thực phẩm trong một năm chỉ là 500 đồng. Vệ sinh an toàn thực phẩm là một lĩnh vực lớn mà c̣n như vậy, nói ǵ đến mỹ phẩm?”

Với thị trường mỹ phẩm bát nháo như hiện nay, không ai dám chắc là son chứa sudan và những chất độc hại khác không c̣n tồn tại. Để bảo vệ chính ḿnh, người tiêu dùng tốt nhất nên mua son chính hăng.

Lâm Vũ